logo

, virgül (fasıla)


Erhan Kırmızı
erhankirmizi@08olay.com

 

Fransızca virgule “bir noktalama işareti” sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince virgula “ince dal, sürgün, çubuk” sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince virga “değnek, baston, dal” sözcüğünün küçültme halisidir.[1]

TDK sözlüğüne göre, “Yazılı cümlelerde birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime grupları arasına konulan, kısa bir durmayı göstermek için kullanılan noktalama işareti”dir. “,” ile gösterilir. Eski Türkçe’de, “aralık, ara, kesinti” anlamlarına gelen “fasıla” sözcüğü bu noktalama işareti için, virgül anlamında kullanılırdı.[2]

Virgül’ün diğer eş veya yakın anlamlıları, “ayıraç”, “sınır” gibi kelimelerdir. [3]

Virgül ilk zamanlar Fransızca okunuşuyla değil, Osmanlı aydınının pek çok kelimede yaptığı gibi, adı da o günkü Türkçeye çevrilerek girmiştir. Tanzimat edebiyatı ve sonrasında kelime değişik adlarla anılmıştır. MUALLİM NACİ [1850-1893], ŞEMSEDDİN SAMİ [1850-1904]’nin noktalamayı ele alan eseri Usûl-i Tenkit ve Tertib’de virgül için “fâsıla” kelimesini teklif ettiğini, MEHMED ZİHNİ [1846-1913]’nin al-Muntahab adlı eserinde ise bu işarete “sekte” kelimesini uygun gördüğünü, kendisinin de “fâsıla” kelimesini tercih ettiğini yazmıştır.[4]

“Nokta kadar menfaat için, virgül kadar eğilme.” : İnsanlar küçük bir çıkar elde etmek, haksız kazanç sağlamak için insanlık onuruna yakışmayacak şekilde başkaları önünde eğilip bükülmemeli, şerefiyle dik durmalı.[5]

Virgülle ilgili yazılmış bir kitap; “Bastıbacak Virgül”

“Bu kitap, bir romanın içindeki konumundan sıkılıp kaçarak kendini sokaklara atan bir Virgül’ün başından geçen serüveni anlatıyor. Virgül’ün kaçmasıyla cümleler bozulmuş, ortaya doldurulması olanaksız bir düzensizlik çıkmıştır. Başta kitabın yazarı olmak üzere, basın ve güvenlik güçleri Virgül’ün peşine düşerler. Virgül ise başıboş bir hayatın tadını çıkarmaktadır.”[6]

[1] http://www.etimolojiturkce.com/kelime/virg%C3%BCl

[2]http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:3vtoAidUHFAJ:www.strateji.gov.tr/ortak_icerik/strateji/haberler/resmiyaz/NOKTALAMA%2520%25C4%25B0%25C5%259EARETLER%25C4%25B0.doc+&cd=7&hl=tr&ct=clnk&gl=tr

[3] http://www.almaany.com/tr/dict/ar-tr/fas%C4%B1la/

[4]ATASOY,Faysal Okan, Noktalama İşaretlerinin Tarihi,Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 5/2 Spring 2010

[5] http://www.dersimiz.com/atasozleri_sozlugu.asp?islem=bilgigoster&id=332

[6] https://www.nesinyayinevi.com/kitap.php?no=196

 

Share
#

SENDE YORUM YAZ

5+4 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Tarikatlar konusunda iki aşırı uç nokta

    24 Ocak 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Özet açıklama Günümüzde tarikatlarla ilgili olarak birbirine zıt olan aşırı iki görüş vardır; 1.“Şeyhi olmayanın şeyhi şeytandır.” 2.“Tarikat şirktir” Bu görüşlerin her ikisi de yanlıştır. “Şeyhi olmayanın şeyhi şeytandır” cümlesinden eğer mutlaka bir tarikata girmek gerektiği kastediliyorsa yanlıştır. Ama şeyh kelimesinden rehber (Peygamberimiz ve Kur’an) kastediliyorsa bu söz doğru olur. Tarikat şirktir sözünden eğer şeyhe masdar (kemalatın kaynağı yani Nurları Allah’dan değil şeyhin kendisinden bilmek) gözüyle bak...
  • Kullanıldığın Kadar Kullanmak, Kullanmadığın Kadar Kullanamamak

    23 Ocak 2018 Gamze Boynueğri, Köşe Yazıları

    Hayatın nazı mı dersiniz? Yoksa cilvesi mi? Belki de işvesi... Ama yoktur bunun ne yazık ki işlenesi, işleve konulup da işlev göresi bir hali ahvali... Dalıp dalıp gidiyorum uzak diyarlara... Öfkem ona keza ama yok mudur birde bunun sabrının olduğu kadar selameti de? Deyip eklemeden yapamıyorum... Çok denedim, hem de akla ziyan boyunca olmuyor... Sanırım olmayınca, olmuyor çok daha fazla üstelemeden bazı şeyleri geçiş yapmak gerek... Peki, ya kişinin iç sesi? Şuracık da çıkıp da hadi isyan ederse... Hadi feryat, figan edip de "hayır bu sen deği...
  • Eğitim-Bir-Sen’ in Kuruluş Felsefesi

    23 Ocak 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Millî Gazete’nin, 25 Temmuz 1992 yılında Eğitim-Bir-Sen Genel Başkanı Mehmet Akif İnan'la yaptığı röportajda Eğitim-Bir-Sen’in kuruluş felsefesine de değinmiş. Bu söyleşiden seçtiğim bazı pasajları aşağıya aktardım. O zaman Eğitim-Bir-Sen sanki biraz daha idealmiş gibi. Eğitim-Bir-Sen’in o günkü kuruluş felsefesine asli safiyetine selam olsun. "Sendikamızı geniş bir tabana oturtmak amacındayız; belli bir hizbe, belli bir gruba, belli bir siyasi partinin çevresinde bulunmuş olmakla yetinmeyip kanatlarını geniş açmış, bizi benimseyen...
  • Zeytin Dalı Harekatı Yeni Bir Çağın Başlaması Demek

    22 Ocak 2018 Köşe Yazıları, Selim Çiftçi

    -ABD nin malum baskı ve aldatmacalarına rağmen Türkiye Afrine de girdi. -ABD geri adım attı. -ABD dünya düzeni çöküyor. -Güçlü halk desteği ile Ak Parti iktidarı “Dünya beşten büyük” dedi -Tayyip Erdoğan artık eski Türkiye yok İMF ye borcu olmayan -her türlü silahını kendi üreten, ihtiyçlarını karşılayan bir ülke var -Ülkemiz tarihten beri hep komşularına zeytin dalı uzattı. -Bunu anlamayanlar Türkiye gerçeğini Afrin harekâtında gördüler -ABD nin ve diğer düşmanların Ülkemizden intikam almaları bir kez daha engellendi -100 YILLILK PLA...