logo

Serbest


Erhan Kırmızı
erhankirmizi@08olay.com

 

Farsça serbeste “baş bağı”, “imza ve mühür gibi hukuki bir belgenin bağlayıcı işareti” sözcüğünden türetilmiştir. Farsça sözcük Farsça ser “baş” ve Farsça besten “bağlamak” sözcüklerinin bileşiğidir.[1]

İnsan merak ediyor, başı bağlı olan nasıl serbest oluyor.[2]

Farsçada “başı bağlı” anlamına gelen “serbest” sözcüğünün, Türkçede “özgür” anlamında kullanılmasının da nedeni, yine İstanbul’la ilgilidir.

17.yüzyılda, İstanbul’da çalışmakta olduğu bir işyeri bulunmayanlar, İstanbul’a sokulmazlardı.

Surlardan geçerek İstanbul’a girmek isteyenlere, “nerede çalıştığı” sorulurdu. Şayet o kişi, bir tür “zanaatkarlar ve çalışanlar örgütü” olan “lonca teşkilatı”na kayıtlı olduğunu kanıtlarsa; kendisine kente girme izni, “başı lonca teşkilatına bağlı” olduğu için verilirdi. Onlara “serbest – başı bağlı” denirdi.

“Serbestler” İstanbul’a özgürce girebildikleri için de, zamanla “serbest” sözcüğü, “özgür” anlamında kullanılmaya başlandı.[3]

Aslı başı bağlı olan serbest kelimesinin günümüzde kazandığı anlam çeşitliliğini şöyle ifade edebiliriz;

*bir şeyle bağlı veya kayıtlı olmama,

*hüküm altında bulunmama,

*azadelik,

*hürlük;

*lakayd hareket.[4]

[1] http://www.etimolojiturkce.com/kelime/serbest

[2] https://www.facebook.com/permalink.php?id=116115921867386&story_fbid=119113564900955

[3] http://www.milliyet.com.tr/2002/04/20/yazar/altan.html

[4] http://www.sozlukanlaminedir.net/serbestlik-nedir-serbestlik-ne-demek/

 

Share
270 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

1+3 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Cinlerin ve İnsanların Müftüsü (Müftiy-yüs-sekaleyn) Olan Ebu Suud Efendi

    23 Ekim 2017 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      “Cinlere de fetva vermesiyle meşhurdur.” Ebu Suud Efendi, Kanuni Sultan Süleyman ve Sultan İkinci Selim zamanlarında 27 yıl kadar Şeyhülislamlıkta bulunmuş, devrin en büyük alimlerinden biridir. Kanuni Sultan Süleyman zamanında 22, Sultan İkinci Selim zamanında ise 6 yıla yakın bu görevde kaldı. 84 yaşında ölen Ebussuud Efendi, Eyüb civarında yaptırdığı mektebin yanına gömüldü. Şahsiyeti o kadar ün saldı ki ölümünde Mekke ve Medine halkları da cenaze namazı kıldı. Bütün ilimlerde mahir olup, bilhassa tefsir, fıkıh ve Arabi iliml...
  • Elveda Musa Ulutaş

    23 Ekim 2017 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    Daha önceki yazılarımda da belirtmiştim, bu ile hizmet etmek, hizmet ettikten sonra da iyi bir şekilde anılabilmek herkesin harcı değildir. Bir düşünür demiştir ki, ‘ Bir insanın iyi olup olmadığını, yaşadığı çevre açısından bir değer olup olmadığını cenazesinde anlayabilirsiniz.’ Sevgili Musa Ulutaş, Arhavi’de uzun yıllar siyaset yapmış, 2002 ila 2009 yılları arasında da Arhavi Belediye Başkanlığı görevinde bulunmuş, Arhavi’nin önemli bir değeriydi. Bu sözleri bugün yazabiliyor isek o ünlü düşünürün belirttiği gibi Musa Ulutaş’ın cenazesind...
  • MHP’nin Geleceğini Yerel Seçimler Belirleyecektir

    23 Ekim 2017 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    “Gerek Türkiye genelinde gerekse de Artvin’de 2019 yılında gerçekleştirilecek olan tüm seçimlerde belirleyici parti hangisi olacak?” diye bana soru soracak olursanız kesinlikle MHP’dir diye yanıt verirdim. Bu seçimlerde MHP’nin alacağı oy oranı diğer partilerin kaderini belirleyecek. Buna AK Parti, CHP ve yeni kurulacak olan Meral Akşener’in partisinin alacağı oyda meclisteki sandalye sayılarını da MHP belirleyecektir. Bugüne baktığımız zaman MHP’yi ben yüzde 10 diliminde görüyorum. Bu aşağıya da inebilir yukarıya da çıkabilir. Meral Akşener...
  • Beyaz Gelinliğin Tarihi (Osmanlı’da)

    22 Ekim 2017 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Osmanlı'da ilk beyaz gelinlik giyen, Sultan 2. Abdülhamid'in kızı Naime Sultan'dır. II. Abdülhamid beyaz gelinliği Avrupa’da katıldığı bir düğünde görmüştü. II. Abdülhamid’in kızı Naime Sultan, 1898’de Gazi Osman Paşa’nın oğlu Kemalettin Paşa ile evlenirken babasının önerisiyle beyaz gelinlik giydi. Böylece Osmanlı’da beyaz gelinlik giyen ilk kadın oldu. Gelinliğini ise elbette Padişah’ın ve tüm Osmanlı’nın modacısı Jean Botter yaptı. O güne kadar işlemeli, nakışlı ve genelde kırmızı renkli gelinlikler giyiliyordu. II. Abdülh...