logo

POLİS


Erhan Kırmızı
erhankirmizi@08olay.com

 

 

Bu gün Polis Teşkilatı’nın kuruluşunun 172 yıl dönümü. Polis kelimesi üzerine ufak bir araştırma yaptım. Polis kavramının bu gün bildiğimizden çok farklı anlamları ortaya çıktı. Özellikle polislerimizin ufkunu açacağını düşündüğüm bir çalışma oldu.

I. Kelime Kökeni

Fransızca police “1. kamu düzeni, 2. polis teşkilatı” sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince politia “devlet düzeni” sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen politeía sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca pólis, polit”kent, devlet” sözcüğünden türetilmiştir.[1]

II. Polis Kavramının Geniş Anlamı

İdari teşkilat, İdari tedbirler ve hukuki tasarruflara ek olarak şunlar da polis kavramı içinde düşünülmüştür;

 

1.Sosyal anlamda belli hakları olan vatandaşlar topluluğu,
2.Mekansal olarak, şehir ve onun toprakları, onu besleyen ekosistem,
3.Egemen, başka devletlerle ilişkileri olan bir devlet,[2]
4.Kamu hizmetleri,
5.Yasama faaliyetleri,
6.Yargı faaliyetleri,
7.İdari işlemler,
8.İdari teşkilat,
9.İdari tedbirler ve hukuki tasarruflar.

Moreau’ya göre: kanun vaz’ı, nizamname tanzimi, askerlik mükellefiyeti, ticaret şirketlerinin esas mukavelenamelerini neşretmek mecburiyetleri, merkezsizleştirme rejimine tabi idari teşkilat üzerinde merkez teşkilatının kontrol hakkı (ki Moreau buna «idari vesayet» diyor), diplomatların ve orduların dışardan gelecek saldırışlara karşı memleketi korumaları gibi işler bile polis anlamı içindedir.

Profesör Hauriou polisi o kadar geniş bir manada kabul ediyor ki ona göre: Devletin hedefi polistir. Polisi temin için, Devlet umumi kaideler (kanunlar ve nizamlar) vazederek yasak olan ve olmayan şeyleri bildirir. Bildirmek yetişmez, bu kaidelerin icrasını da temin etmelidir. İcra ise ya adli veya idari yollarla olur. Adli yol, hakim tarafından ceza müeyyidelerinin tatbikidir, idari usulde, yurttaşların kanunları istekleriyle saymaları, kamusal hizmetlerle güven altına alınır, idari teşkilatın hedefi, böylece, kanunların tatbikinden, yani Polisten ibarettir.

İlk öğretim kamusal hizmeti, ilk öğretim mecburiyeti kanununun polis vasıtasıdır.

Hauriou’ya göre Devletin «tevsik» işlerinde de polis vazife ve salahiyetleri vardır: para basmak, darphane açmak hakkı fabrika ve ticaret markalarını ve unvanlarım tescil ve temin etmek hakkı; ölçüleri kontrol etmek hakkı; hususi hukuka taalluk eden muameleleri noterler ve borsalar gibi vasıtalarla tescil ettirmek hakkı; fertlerin medeni hallerini nüfus kütüğüne geçirmek hakkı; gayri menkullerin parçalarını, sahiplerini, alınıp satılmasını, devrini, rehnini gösteren kadastro ve tapu kayıtları yürütmek hakkı; imtihan etmek ve diploma vermek hakkı…. hep birer polistir.

Profesör Hauriou, polis anlamını o kadar geniş tutmuştur ki içtimai muavenet (prevoyence sociale) işlerinde bile bir polis hedefi görmektedir. Moreau ve Hauriou gibi hukukçuların polis kavramını bu kadar geniş tutmamalarının tarihi sebepleri vardır. Eski devirlerde plois anlamı pek genişti: Kamusal idare polis demekti. Eski Yunancada kent ( = belde = site) demek olan «polis», manasını genişleterek kent teşkilatı, devlet teşkilatı, Devlet idaresi, hükümet manalarına da gelmeğe başlamış; ve Latince de siyası teşkilat, kamusal idare anlamlarını da ifade ettikten sonra on dördüncü asırda Fransız hukuk dilinde «polis» kelimesi Devletin ve Devlet faaliyetinin hedeflerini ifade etmek için, dar manada da düzenliği, iyi düzenlenmiş bir Devleti vasıflandırmak üzere kullanılmıştır. [3]

III. Polis Kavramının Dar Anlamı

Polis kavramının dar anlamı aynı zamanda günümüzde de kabul edilen modern anlamıdır. Modern anlamda polis, yalnız şu iki anlamı içermektedir ;

  1. İdari teşkilat.
  2. İdari tedbirler ve hukuki tasarruflar.[4]

IV. Sonu Polisle Biten Şehirleşme Türleri

Kozmopolis: farklı kültürlerden insanların beraber yaşadığı büyük şehir.
Megapolis: birkaç şehrin ve kaynaşmasından oluşan dev şehir.
Metropolis: büyük bir yerleşim merkezi. Bir bölgenin en büyük şehri.
Nekropolis: ölüler şehri, yani mezarlık.
Akropolis: ‘yüksek şehir’, genelde kale veya önemli bir tapınak bulunan şehrin tepelik kısmı.[5]

V. Sonu Polisle Biten Şehir Adları

Antik çağlarda Avrupa ve Orta Doğu’da pek çok şehrin adı ‘polis’ ile bitmekteydi. Sonraları bunların bir kısmının adı kısaltılmış ve ‘pol’ ile biter olmuştur:

Akropolis, Atina, Yunanistan
Adrianopolis veya Adrianopol, günümüzde Edirne
Aleksandropol, Ermenistan’da Gümrü’nün eski adı
Antipolis, Fransa’da Antibes’in eski adı
Konstantinopolis veya Konstantinopol, İstanbul’un eski adı
Heliopolis, Mısır
Heracleopolis, Mısır
Hermopolis, Mısır’da ve Siros adası’nda çeşitli şehirler
Megalopolis, Yunanistan
Neapoli, Nablus ve Napoli (İtalyanca Napoli) dahil birkaç modern kent
Nicopolis, Filistin’de Emmaus
Persepolis, Iran
Sivastopol, Kırım, Ukrayna
Seuthopolis, Bulgaristan
Simferopol, Kırım, Ukrayna
Sozopol, Bulgaristan
Tiraspol, Moldova
Lithopolis, Slovenya’da Kamnik’in Latince adı [6]

[1] https://www.etimolojiturkce.com/kelime/polis

[2] https://tr.wikipedia.org/wiki/Polis_(%C5%9Fehir)

[3] DERPİL, Süheyl, Polis Kavramı, s.473-485  http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/38/220/1834.pdf

[4] DERPİL, Süheyl, Polis Kavramı, s.473-485  http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/38/220/1834.pdf

[5] https://tr.wikipedia.org/wiki/Polis_(%C5%9Fehir)

[6] https://tr.wikipedia.org/wiki/Polis_(%C5%9Fehir)

Share
#

SENDE YORUM YAZ

2+8 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Zeytin Dalı Harekatı Yeni Bir Çağın Başlaması Demek

    22 Ocak 2018 Köşe Yazıları, Selim Çiftçi

    -ABD nin malum baskı ve aldatmacalarına rağmen Türkiye Afrine de girdi. -ABD geri adım attı. -ABD dünya düzeni çöküyor. -Güçlü halk desteği ile Ak Parti iktidarı “Dünya beşten büyük” dedi -Tayyip Erdoğan artık eski Türkiye yok İMF ye borcu olmayan -her türlü silahını kendi üreten, ihtiyçlarını karşılayan bir ülke var -Ülkemiz tarihten beri hep komşularına zeytin dalı uzattı. -Bunu anlamayanlar Türkiye gerçeğini Afrin harekâtında gördüler -ABD nin ve diğer düşmanların Ülkemizden intikam almaları bir kez daha engellendi -100 YILLILK PLA...
  • Ganimet Hırsı, Resulullah’ın Emrini Bile Unutturmuştu

    22 Ocak 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Savaşın bir neticesi ve sonucu olan ganimet bazen gaye olabiliyor, bu da olumsuz neticeler doğuruyordu. Ganimeti gaye yapan etkenlerden biriside insanlardaki mal kazanma hırsı idi. Bu hırsın menfi sonuçlarının örnekleri çoktur. Hz. Peygamberin gönderdiği bir askeri birlik, baskın yapacakları yere vardıklarında, içlerinden biri atını koşturarak, insanları uyarıyor ve “Şahadet kelimesini söyleyin canınızı koruyun” diyor. Bunun üzerine hepsi Müslüman oluyor. Diğer askerler “Ganimeti bize haram ettin" diyerek arkadaşlarına çıkışıyorlar. G...
  • İslam Hakimiyeti ve Müslüman Hakimiyeti arasındaki farklar

    21 Ocak 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Müslüman Hakimiyeti demek her zaman için İslam hakimiyeti demek değildir. İslam Hakimiyetini kurmak için bu Hakimiyetin tesisinde Müslümanların görev alması beklenir ama bu mecburi değildir. Allah dilerse kâfir, münafık ve fasık bir adamın eli ile de dinine hizmet ettirebilir. İslam Hakimiyeti İslam dininin hakim olması demektir. Müslüman Hakimiyeti ise Müslümanların Hakimiyeti demektir. İslam Hakimiyeti ilkesel bir Hakimiyettir. Müslüman Hakimiyeti ise bir yerde müslümanların sayısal çoğunluğu ele geçirmesi demektir. Müslüma...
  • Komünizmde Kadınların Ortaklaşalığı Var mı?

    19 Ocak 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      “..Bir topluluğa olan kininiz, sizi adaletsizliğe götürmesin…” Maide suresi, 8 Giriş Komünizm Türkiyede çoğunluk itibari ile elbette benimsediğimiz biz ideoloji değil. Toplumumuzun ekseriyetinin görüşü Komünizm ile bir birine zıttır. Fakat bu zıtlık “Bir topluluğa olan kininiz, sizi adaletsizliğe götürmesin.” Maide suresi, 8’in bize verdiği ölçü gereği, Komünizm hakkındaki görüşlerimizin de adaletsizliğe varmaması lazım. Çocukluğumdan beri komünizmde kadınların ortak olduğu sözlerini duyardım. Bu konuyu internette biraz ar...