logo

Örf ve Adetin Farkı


Erhan Kırmızı
erhankirmizi@08olay.com

 

 

Örf her zaman doğrudur, adetler ise yanlış olabilir. Örf, işle ve sözle; adet yalnız işle ilgilidir. Düğün yapmak bir örftür, düğünü kötü gören bir toplum yoktur. Başlık parası istemek ise adettir, yanlış bir uygulamadır. Bu nedenle gittikçe terk edilen bir adettir.

I.Giriş

Örf ve adet terkibini de sık sık kullanırız. Örf ve adet birlikte kullanılır, ama neye örf, neye adet dediğimiz belli değildir. Bu yazı ile neye örf neye adet diyebileceğimizi belirlemeye çalışacağız.

Örf ve adet, tanımlamayı güçleştirecek şekilde birlikte kullanılan iki sosyolojik terimdir.[1]

Örf ve adet kavramları genellikle birlikte kullanılmakta ve kavramların bu birlikteliğinden hareketle her iki kavram bakımından ortak değerlendirmeler yapılmaktadır. Ancak; “örf” ve “adet” kavramları farklı anlamlara sahiptir.

II.Örf ve adetin faklılıkları

1.Örf her zaman doğrudur, adetler ise yanlış olabilir

Örf; iyi karşılanan ve kabul olunan, bu nedenle de aklıselimin iyi gördüğü şey olarak kabul edilmektedir. Dolayısıyla da örfün zıddı ancak kötü olandır. Adet ise, “itiyad edilen, işlenegelen şey” demektir.  Teamül ile adet anlam itibari ile aynı şeyi ifade etmektedir.  Örf ve adet kavramları arasındaki bu temel anlam farkı nedeniyledir ki;  örf her zaman iyi olandır ancak adetler kötü de olabilir.

Bu anlam farklılığından yola çıkarak; her iki kavram için tamamıyla ortak sonuçlara varmanın doğru bir yaklaşım olmayacağı söylenebilirse de, hukuk literatüründe bu iki kavram birlikte ve aynı anlamda kullanılmaktadır. Örf ve adet hukuku yerine, “teamüli hukuk ” veya “yapılageliş hukuku ” gibi ifadeleri tercih eden yazarlar da bulunmaktadır.[2]

2.Örf, işle ve sözle; adet yalnız işle ilgilidir.

Örf sözlü örf ve ameli örf olabilir. Adetler ise sadece amellerde görülür, sözlü adetler yoktur.

Adete teamül de denir.[3]

III. Örf ve adet ayrımı ile ilgili örnekler

1)Evliliklerde düğün yapmak bir örf’tür. Adet ise topluluklar da yerleşmiş usul, kaide ve göreneklerdir. Örneğin bazı bölgelerde gençlerin erken evlendirilmeleri bir adettir.[4]

2)Komşularla iyi geçinmek, kimsesizlere yardım etmek, büyüklere saygı göstermek, anne babaya hürmet etmek, misafir ağırlamak toplumumuzda önem verilen örflerden bazılarıdır. Aynı şekilde düğün, nişan, sünnet merasimleri düzenlemek, bayramlarda kutlama yapmak da birer örftür. Ancak bunların yapılış şekli daha çok adetlerle ilgilidir. Örneğin ülkemizin değişik şehirlerinde, kasabalarında farklı düğün merasimleri yapılması bir adettir. Düğün yapmak örf iken bu törenin yapılış şekli adet olarak nitelendirilir.[5]

3)Örf, kanun olmadığı halde, belirli bir toplumun bireyleri arasında ortak, halk tarafından alışkanlık olarak uygulanan, bulunulan yer ve durumun şartlarına göre teşekkül eden, akla uygun ve dince iyi kabul edilen davranış kalıp ve kurallarıdır. Bir başka deyişle örf, toplumdaki bireyler için hayati önemi olan belirli durumlarda en uygun davranışı belirleyen kurallardır. Adam öldürmemek, ırza tecavüz etmemek gibi. Örflere aykırı hareket edenler şiddetle cezalandırılırlar. Bunlar çoğu defa bir toplumun kanunlarına kaynaklık ettiklerinden, sözü edilen cezalar kanun yoluyla verilir, İslam hukukunda da örf, hakkında kesin hüküm bulunmayan konularda vazgeçilmez bir hukuk kaynağıdır.

Adet ise, bir toplumda öteden beri uygulanagelmiş yazısız, gelenekle nesilden nesile geçen, halk arasında tatbik edilen, iyilik ve kötülük değer hükümlerine göre yapılması ve yapılmaması gereken hareketleri belirten kurallardır. Resmi toplantılarda koyu renkli takım elbise giymek, sabahları kahvaltı yapmak, yemekte bıçağı sağ elle tutmak gibi. [6]

[1] http://www.enfal.de/sosyalbilimler/o1/010.htm

[2] http://dergipark.gov.tr/download/article-file/13847

[3] https://www.turkcebilgi.com/%C3%B6rf_ve_adet

[4] http://nenedir.com.tr/orf-ve-adet-nedir/

[5] https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:Rrng4zFOylEJ:https://www.frmtr.com/lise-bilgi-istekleri/6336386-orf-ve-adetlerin-dinle-iliskisi.html+&cd=1&hl=tr&ct=clnk&gl=tr

[6] http://www.enfal.de/sosyalbilimler/o1/010.htm

Share
1887 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

5+6 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Darbecilere Darbe Yapan Milletimizle Gurur Duyuyoruz

    19 Temmuz 2018 Köşe Yazıları, Yüksel Kantar

    15 Temmuz 2016 Tarihinde Türk Silahlı Kuvvetlerimize sızmış hain bir grup Marmaris’te tatil yapan Cumhurbaşkanımıza suikast düzenlemek istemiş, Fatih Sultan Mehmet Köprüsünü trafiğe kaparmış, seçilmiş hükümeti ortadan kaldırmaya teşebbüs etmiş, TBMM’ni bombalamış, Genelkurmay Başkanlığı’nı, Ankara’da bulunan Özel Harekat Polis Merkezi’ni bombalayarak yerle bir etmiş, kısacası Milletimize Darbe yaparak ülkemizi istikrarsızlaştırmaya ve kaosa yönelik işgal girişiminde bulunmuştur. Ancak Aziz ve Necip Milletimiziz, bu hain grubun teşebbüsünü, C...
  • Sosyal Medyada Duyduğumuz Her Bilgiyi Hemen Paylaşmamak Gerek

    17 Temmuz 2018 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    Sosyal medya doğru kullanıldığı zaman çok yararlı bir iletişim aracıdır ancak yanlış kullanılır ise de inanılmaz büyük zararlar veren bir iletişim aracı haline döner. Zaman zaman sosyal medyanın zararlı etkilerine şahitlikte yapıyoruz. Bu yazıyı yazmaya sabah saatlerinde sosyal medyada dolanan bir haberin doğrulanamamasından sonra karar verdim. Öncelikle konuyu bir sizinle paylaşayım. AK Parti’den 24-25 ve 26. Dönem milletvekilliği görevinde bulunan Dr. İsrafil Kışla’nın Milli Eğitim Bakanlığı’nda Bakan Yardımcılığı görevine atandığına da...
  • Dört tarz-ı İslam

    10 Temmuz 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      İslam elbette tek bir dindir. Fakat kabiliyetlerin farklı olmasından dolayı bu tek din farklı tarzlarda algılanmıştır. Devlet İslam’ı: Baskıcı özellikler taşır. Ebu Hanife ve Ahmet bin Hanbel Devlet İslam'ının baskıları sonucu şehit edilmişlerdir. Halk İslam’ı: Daha serbest, kolay ama hurafeler barındırabilen bir İslam tarzıdır. Tasavvuf İslam’ı: Daha dindar bireyler yetiştirir, ama taassuba düşülerek saplantılar içine girebilen bir İslam tarzıdır. Kitabi İslam: Kılı kırk yaran, düşünsel yönü ağır basan İslam’dır. Temsilci...
  • Şeriat nedir?

    08 Temmuz 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      En çok tartışılan kavramlardan biri de “şeriat.” Bu konuda birçok kişinin kafası bir hayli karışık. Anlamını bilen de konuşuyor, bilmeyen de. Kaynak: https://twitter.com/hashtag/herkesi%CC%87cinadelet Birisiyle karşılaşıyorsunuz. Namaz kıldığından, oruç tuttuğundan söz ediyor. Sohbetiniz sürüyor ve sonunda, şeriatın en önemli iki emrini yerine getiren bu adamın, şeriata karşı olduğunu görüyor ve hayret ediyorsunuz. Bir başkasıyla görüşüyorsunuz. Şeriatı hararetle savunuyor. İç alemine, ibadet dünyasına iniyorsunuz, İslam’...