logo

Örf ve Adetin Farkı


Erhan Kırmızı
erhankirmizi@08olay.com

 

 

Örf her zaman doğrudur, adetler ise yanlış olabilir. Örf, işle ve sözle; adet yalnız işle ilgilidir. Düğün yapmak bir örftür, düğünü kötü gören bir toplum yoktur. Başlık parası istemek ise adettir, yanlış bir uygulamadır. Bu nedenle gittikçe terk edilen bir adettir.

I.Giriş

Örf ve adet terkibini de sık sık kullanırız. Örf ve adet birlikte kullanılır, ama neye örf, neye adet dediğimiz belli değildir. Bu yazı ile neye örf neye adet diyebileceğimizi belirlemeye çalışacağız.

Örf ve adet, tanımlamayı güçleştirecek şekilde birlikte kullanılan iki sosyolojik terimdir.[1]

Örf ve adet kavramları genellikle birlikte kullanılmakta ve kavramların bu birlikteliğinden hareketle her iki kavram bakımından ortak değerlendirmeler yapılmaktadır. Ancak; “örf” ve “adet” kavramları farklı anlamlara sahiptir.

II.Örf ve adetin faklılıkları

1.Örf her zaman doğrudur, adetler ise yanlış olabilir

Örf; iyi karşılanan ve kabul olunan, bu nedenle de aklıselimin iyi gördüğü şey olarak kabul edilmektedir. Dolayısıyla da örfün zıddı ancak kötü olandır. Adet ise, “itiyad edilen, işlenegelen şey” demektir.  Teamül ile adet anlam itibari ile aynı şeyi ifade etmektedir.  Örf ve adet kavramları arasındaki bu temel anlam farkı nedeniyledir ki;  örf her zaman iyi olandır ancak adetler kötü de olabilir.

Bu anlam farklılığından yola çıkarak; her iki kavram için tamamıyla ortak sonuçlara varmanın doğru bir yaklaşım olmayacağı söylenebilirse de, hukuk literatüründe bu iki kavram birlikte ve aynı anlamda kullanılmaktadır. Örf ve adet hukuku yerine, “teamüli hukuk ” veya “yapılageliş hukuku ” gibi ifadeleri tercih eden yazarlar da bulunmaktadır.[2]

2.Örf, işle ve sözle; adet yalnız işle ilgilidir.

Örf sözlü örf ve ameli örf olabilir. Adetler ise sadece amellerde görülür, sözlü adetler yoktur.

Adete teamül de denir.[3]

III. Örf ve adet ayrımı ile ilgili örnekler

1)Evliliklerde düğün yapmak bir örf’tür. Adet ise topluluklar da yerleşmiş usul, kaide ve göreneklerdir. Örneğin bazı bölgelerde gençlerin erken evlendirilmeleri bir adettir.[4]

2)Komşularla iyi geçinmek, kimsesizlere yardım etmek, büyüklere saygı göstermek, anne babaya hürmet etmek, misafir ağırlamak toplumumuzda önem verilen örflerden bazılarıdır. Aynı şekilde düğün, nişan, sünnet merasimleri düzenlemek, bayramlarda kutlama yapmak da birer örftür. Ancak bunların yapılış şekli daha çok adetlerle ilgilidir. Örneğin ülkemizin değişik şehirlerinde, kasabalarında farklı düğün merasimleri yapılması bir adettir. Düğün yapmak örf iken bu törenin yapılış şekli adet olarak nitelendirilir.[5]

3)Örf, kanun olmadığı halde, belirli bir toplumun bireyleri arasında ortak, halk tarafından alışkanlık olarak uygulanan, bulunulan yer ve durumun şartlarına göre teşekkül eden, akla uygun ve dince iyi kabul edilen davranış kalıp ve kurallarıdır. Bir başka deyişle örf, toplumdaki bireyler için hayati önemi olan belirli durumlarda en uygun davranışı belirleyen kurallardır. Adam öldürmemek, ırza tecavüz etmemek gibi. Örflere aykırı hareket edenler şiddetle cezalandırılırlar. Bunlar çoğu defa bir toplumun kanunlarına kaynaklık ettiklerinden, sözü edilen cezalar kanun yoluyla verilir, İslam hukukunda da örf, hakkında kesin hüküm bulunmayan konularda vazgeçilmez bir hukuk kaynağıdır.

Adet ise, bir toplumda öteden beri uygulanagelmiş yazısız, gelenekle nesilden nesile geçen, halk arasında tatbik edilen, iyilik ve kötülük değer hükümlerine göre yapılması ve yapılmaması gereken hareketleri belirten kurallardır. Resmi toplantılarda koyu renkli takım elbise giymek, sabahları kahvaltı yapmak, yemekte bıçağı sağ elle tutmak gibi. [6]

[1] http://www.enfal.de/sosyalbilimler/o1/010.htm

[2] http://dergipark.gov.tr/download/article-file/13847

[3] https://www.turkcebilgi.com/%C3%B6rf_ve_adet

[4] http://nenedir.com.tr/orf-ve-adet-nedir/

[5] https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:Rrng4zFOylEJ:https://www.frmtr.com/lise-bilgi-istekleri/6336386-orf-ve-adetlerin-dinle-iliskisi.html+&cd=1&hl=tr&ct=clnk&gl=tr

[6] http://www.enfal.de/sosyalbilimler/o1/010.htm

Share
#

SENDE YORUM YAZ

3+4 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Yeşil Artvin Derneği Ne Açıklama Yapacak Merak Ediyorum

    20 Şubat 2018 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    Uzun zamandır sessizliğe gömülen Yeşil Artvin Derneği sessizliğini bozuyormuş. Dernek tarafından yapılan açıklamaya göre 21 Şubat 2018 Çarşamba günü saat 17.30’da Halitpaşa Meydanı’nda basın açıklaması yapılacakmış. İnanın çok merak ediyorum bu açıklamayı. Bunca yaşananlar karşısında sessizliklerini koruyan bir tek açıklama dahi yapmayan derneğin şimdi açıklama yapması bana oldukça ilginç geldi. Evet, anlıyorum bu açıklamanın içeriği iki yıl önce Şubat ayında yaşanan Cerattepe olaylarının yıldönümüne ilişkin olacaktır ancak bugüne kadar sessiz ...
  • Dünden Bugüne Afrin

    19 Şubat 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

    Tarihi Hititlere, M.Ö. 1000’lere kadar uzanan ve önemli tarihsel kalıntıları barındıran Afrin çok erken dönemde, Kudüs’ün de fethedildiği 637 yılında Müslümanların hâkimiyetine girdi. Osmanlı döneminde Afrin Kilis’e bağlı bir kaza konumundaydı.   Afrin Misak-ı Milli sınırları içinde yer almaktadır. Afrin Birinci Dünya Savaşı’nda dahi kaybedilmemiş bir bölge idi. 30 Ekim 1918’de Mondros Mütarekesi imzalandıktan sonra, Osmanlı birliklerinin Afrin-Tel-Rıfat-Azez hattında hakimiyeti vardı. Milli Mücadele döneminde 1920-1921 aralı...
  • Trabzon Lobisi Tüneli, Allah’da Kar Yağışını Geciktirdi

    19 Şubat 2018 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    Sizin hesabınız var ise Trabzon Lobisi Allah’ın da bir hesabı var. Siz, Artvin üzerinden çeşitli hesaplar yaparak Artvin halkını sıkıntıya sokarsanız Cenab-ı Allah’ta Artvin’e başka bir rahatlık verir. Şuan içinde bulunduğumuz durum tam da bu sözleri içeren bir durum. Ekim 2010 tarihinde temeli atılmıştı Hopa Dağı Cankurtaran Tüneli’nin temeli. Dönemin Denizcilik Haberleşme ve Ulaştırma Bakanı, bugünün Başbakanı Binali Yıldırım temel atmıştı. Binali Yıldırım o gün konuşurken; “Bu Babamın Yoludur, Yolu Neşe Yoludur. Bu babamın yoludur/ Yolu n...
  • Artvin’de Zor Coğrafyada, Zor Siyaset, Zor Medya İlişkileri…

    19 Şubat 2018 Köşe Yazıları, Selim Çiftçi

    Artvin ve ilçeleri gerek fiziki açıdan, gerek sosyal açıdan, kültürel değerlerini ihraç etme açısından, turizme açılma açısından, İktidarın yaptıklarını anlatamama zorlukları açısından hülasa her açıdan müstesna bir ilimizdir. Şimdi bu paragraftaki maddeleri tek tek ele alalım. -Kırık engebeli arazi olması açısından yatırım yapma zorluğu. Ama buna rağmen ülkemizin nüfusuna göre en çok yatırım almış ili olduğunu biliyorum. -Efendim barajlar varda ondan yatırımın çoğu burada gözüküyor. Hayır değerli kardeşlerim. Mesela Ardahan da, Erzur...