logo

Nisbi Butlan Ve Kısmi Butlan Farkı


Erhan Kırmızı
erhankirmizi@08olay.com

 

Özet:

Mutlak butlan: Bir elmanın tamamının tam çürük olması gibi,
Nisbi butlan:    Bir elmanın tamamının az çürük olması gibi,
Kısmi butlan:   Bir elmanın bir kısmının çürük olması gibidir.

I.Giriş

Nisbi butlan ve kısmi butlan hukukta çok karıştırılan ve ayrılması zor iki kavramdır. Adeta birbirine çok benzeyen ikiz gibi. Biz nisbi ve kısmi butlanı birbirinden ayırabilmek için mutlak butlanı da incelememiz gerekiyor.

II. Kısaca Mutlak Butlan, Nisbi Butlan, Kısmi Butlan ve Kavramları

Mutlak butlan sözleşmenin geçersizliğinin tam olması, Nisbi butlan sözleşmenin geçersizliğin tam olmaması, kısmı butlan sözleşmenin bir kısmının geçersiz olmasıdır.

1.Mutlak butlan: Bir elmanın tamamının tam çürük olması gibi

2.Nisbi butlan: Bir elmanın tamamının az çürük olması gibi

3.Kısmi butlan: Bir elmanın bir kısmının çürük olması gibi

a-Kısmi mutlak butlan: Bir elmanın bir kısmının tamamen çürümüş olması gibi

b-Kısmi nisbi butlan: Bir elmanın bir kısmının az çürümüş olması gibi

III. Mutlak Butlan, Nisbi Butlan, Kısmi Butlan Ve Kavramlarının Ayrıntılı Açıklaması

1.Mutlak Butlan:

Butlan kelime manasıyla bir hukuki olayın geçerli sayılabilmesi için gerekli olan temel unsurlarının yokluğu demektir. [1]

Hukukta sakatlık haline butlan sakat bir işleme batıl adı verilir.[2]

Mutlak butlan; borçlar hukuku, ticaret hukuku, idare hukuku, ceza hukuku gibi alanlarda sıkça kullanılan bir terim olmakla birlikte bir işlem veya olayın gerçek dünyada (sosyal yaşamda) gerçekleşmiş olsa bile taşıdığı şartlar gereği hukuken hiç olmamış, olması mümkün değil manasına gelir. Mutlak Butlan: Hukukun aradığı şartları taşımasına rağmen, kanunun emredici hükümlerine aykırı bir durumu ortaya çıkarmasıdır.[3] Mutlak butlan, kamu düzenine ilişkin hukuk kurallarına aykırı olarak yapılan işlemlerdeki sakatlıktır.[4]

Kanunun emredici hükümlerine, adaba, ahlaka, kamu düzenine aykırı olan işlem. Mutlak butlanla sakat işlemlerde işlem batıldır ve işlemin hukuka uygun hale getirilmesi de imkansızdır.

Ayrıca mutlak butlanla sakat bir işlemde zamanaşımı söz konusu değildir. Taraflardan birinin şikayetine gerek kalmadan yetkili, hakim re’sen olayı ele alıp yokluk hükmünü her zaman ileri sürebilir. [5]

Kamu düzenini ilgilendiren koşullara uyulmaması halinde hukuki işlem baştan itibaren geçersiz yani mutlak butlanla batıl sayılır. Üstelik bu telafisi olmayan bir durumdur. Taraflar aralarında anlaşıp sakatlığı düzeltmek isteseler, aradan yıllar geçse bile hükümsüzlük (butlan) düzelmez. Bir dava sırasında hükümsüzlük (butlan, mutlak butlan), hakim tarafından kendiliğinden (re’sen) dikkate alınır.[6]

2.Nisbi Butlan

İlgililerden birinin ileri sürmesi üzerine göz önüne alınan, tamamen bozuk olmayan fakat bozulabilen işlemlerdir.[7]

Nisbi butlan, bir hukuksal işlemde bulunan kamu düzenini bozmayacak derecedeki sakatlıktır.[8]

Telafisi mümkün olan sakatlık haline nisbi butlan ya da iptal edilebilirlik adı verilir. Hukuka aykırılığın daha hafif bir nedenden kaynaklanması halinde işlem kendiliğinden geçersiz sayılmaz. Ancak taraflarca belirli bir süre içerisinde iptal talebinde bulunulmazsa geçerli hâle gelir. Bir dava söz konusu olduğunda, hakim hükümsüzlük durumunda olduğu gibi kendiliğinden iptal kararı vermez.[9]

Mutlak butlanda sözleşme geri kazanımı imkansız iken, Nisbi butlanda geçerli işlem kanunsuzluğun giderilmesiyle geçerli hale getirilebilir. Nisbi butlanda sözleşmede hata, hile, gabin gibi etkenler mevcut ise bunlar giderildiğinde sakatlık giderilebilir. [10]

Çok kötü durumlar için Mutlak Butlan ,az kötü durumlar için Nisbi Butlan söz konusu olur.

Bir kimsenin kız kardeşiyle (bilmeden) evlenmesi ve bu durumun sonradan anlaşılması çok kötü bir durum,o zaman Mutlak Butlan vardır yani mutlaka geçersiz saymak gerekir.

Sarhoş ettirilerek veya tehditle tanımadığı biriyle evlendirilen kişinin durumu ise nispeten daha az kötü bir durumdur. O zaman Nisbi Butlan vardır.[11]

Nisbi butlan nedenlerinin tipik örnekleri Borçlar kanununda irade bozuklukları diye nitelenen hata, hile, korkutma ve gabin ile ile Türk Medeni Kanunundaki ehliyet eksikliği durumudur. Ehliyet eksikliği temyiz kudretinden yoksunluk derecesinde olursa, nisbi butlan değil mutlak butlan sözkonusu olur.[12]

Örnekler

1: Satışta katologtan beğenilip alınan malın yerine özellikleri ve fiyatı farklı mal gönderme.

2: Satılan vazonun satıcı tarafından antika denmesi fakat öyle olmaması.[13]

3.Kısmi Butlan

Bir işlemin kısmi butlan ile sakat olması, işlemin bir kısmının geçerli olduğunu gösterir.[14]

Kısmi butlan sözleşmenin tamamının değil, sadece belirli bir bölümünün veya maddesinin geçersizliğinin ileri sürülmesidir.[15]

Örnekler:

1.Bir faizli ödünç para verme sözleşmesinde faiz oranı aşırı olarak belirlenmişse bu faiz oranı hükmü geçersiz olmasına rağmen, ödünç para verme sözleşmesi geçerli olarak hüküm ifade edebilir.

2.Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin tarafları 5 katlı bir inşaat yapımında anlaşsalar ancak imar mevzuatı sadece 3 kata izin verse, tarafların iradeleri bu yönde olmak kaydı ile sözleşme 4 ve 5. katları içeren kısmı için kısmen batıl olur. Diğer 3 katı için geçerli bir sözleşmenin hüküm ve sonuçlarını doğurabilecektir.

3.İthali Kota ile sınırlanmış bir malın ithalini öngören bir sözleşme halinde, sözleşme kotayı aşan kısmı için batıl olarak geçersiz, geri kalan kısmı ise geçerli olacaktır. Eğer taraflar, kısmı butlana tabii kısım olmaksızın sözleşme bu haliyle yapmayı kabul edeceklerse. Aksi halde sözleşme tümü ile batıl olacaktır.[16]

[1] http://www.mutlakbutlan.com/2009/04/mutlak-butlan-nedir.html
[2] http://www.mehmettoprak.com/2012/11/yokluk-ve-butlan-nedir-mutlak-ve-nisbi.html
[3] http://butlan.bunedir.org/
[4] http://www.nuveforum.net/1184-terimler-sozlugu-b/86224-butlan-mutlak-butlan-nispi-butlan/
[5] http://www.mutlakbutlan.com/2009/04/mutlak-butlan-nedir.html
[6] http://www.mehmettoprak.com/2012/11/yokluk-ve-butlan-nedir-mutlak-ve-nisbi.html
[7] https://www.lugatsozluk.com/nisbi-butlan-nedir-nisbi-butlan-ne-demek/
[8] http://www.nuveforum.net/1184-terimler-sozlugu-b/86224-butlan-mutlak-butlan-nispi-butlan/
[9] http://www.mehmettoprak.com/2012/11/yokluk-ve-butlan-nedir-mutlak-ve-nisbi.html
[10] http://www.mutlakbutlan.com/2009/04/mutlak-butlan-nedir.html
[11] https://www.facebook.com/aofadaletdersnotlari/posts/177208612358077
[12] http://www.nuveforum.net/1184-terimler-sozlugu-b/86224-butlan-mutlak-butlan-nispi-butlan/
[13] http://butlan.bunedir.org/
[14] https://huk101.wordpress.com/2012/10/19/medeni-hukukta-yaptirim-turleri/
[15] http://www.turkhukuksitesi.com/showthread.php?t=43541
[16] http://docplayer.biz.tr/16684256-Hukuk-kurallarina-aykiriliga-baglanan-yaptirimlar.html

Share
11305 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

9+7 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Şavşat’a Hükümetin Eli Değmiş

    20 Kasım 2018 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    Geçtiğimiz günlerde bir dizi haber çalışması için Şavşat ilçesine gitmiştim. Yaklaşık iki yıllık bir aranın ardından gittiğim Şavşat’taki izlenimlerimi bugün ki yazıma taşımak istiyorum. Şavşat ilçesinde 2014 yılındaki belediye seçimlerinde AK Parti, Şavşat’a iktidar eli değmesi gerektiği vurgusunda bulunarak halktan oy istemişti. Nihayetinde halkta artık iktidar elinin değmesinin vakti geldiğini düşünerek AK Partili Ahmet Sinan Öztürk’e Şavşat Belediyesi’ni teslim etmişti. Yani iktidara teslim etmişti. Bende iktidara teslim edilen Şavşat’taki ...
  • Ercan Orhan partiler üstü bir kişidir

    18 Kasım 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Ercan Orhan’la 243. kısa dönem askerlik celp döneminde Ankara Etimesgutt’a, Nisan 1995 yılında tanıştık. Tanıştığımız neredeyse bir “çeyrek yüzyıl” oldu, ama kendisini kişilik özellikleri açısından “tam” bir kişilik sahibi olarak tanıdım. 23 yıl boyunca sürekli irtibat halinde olduk. Ercan Orhan CHP’den Borçka Belediye başkan aday adayı olmuştur. Muhtemelen bir süre sonra CHP’den Belediye başkan adayı olarak ismi açıklanacaktır. Yerel seçimlerin doğası başkadır. Bazen insanlar kendi partisinden olmasa bile bazı adayları sı...
  • Seçimlere Tersinden Bakarak Ortak Menfaatleri Ortak Tehlikeleri Görebiliriz

    17 Kasım 2018 Köşe Yazıları, Selim Çiftçi

    Bu konuya yerel seçimler yaklaştığı için yerel seçimleri irdeleyerek bakalım. Menfaat maddi-manevi iki boyutludur. Sadece maddi boyutundan bakarak seçime gidenler Bunlar ülkenin medeniyet-refah-huzur gibi insanı insan yapan değerleri unuturlar. Anlamlı hayatı unuturlar. Mesela İstanbul da eskiden CHP li belediye zamanında sular akmıyordu. Artvin ve ilçelerinde bu zihniyetteki belediyeler zamanında çağın çok gerisinde bir manzara vardı. Ak Partı köylere köydes-şehirlere beldes programlarıyla partili partisiz Avrupa stand...
  • Bırakın ekmeği naylonun gramajıyla da oynamışlar.

    31 Ekim 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

    Ekmeğin gramajından çalınmasına zaten alışığız. Sonra telefon kontürlerinden çalanları gördük. Bakıyorduk telefon kontörleri hızlı kalp atışları gibi hızlanıp bir anda bitmiş. Öyle ki sabit hat daha karlı olduğu için sabit hat almak zorunda kaldık. Gramajıyla oynayamadıkları şeylerin genetiği ile oynadılar. Çok zamandır domatese hasret kaldık. Buğdayın genetiği ile de oynadılar, bir defa ekiyorsunuz, aldığınız tohumu bir daha ekemiyorsunuz. Bu örneklerin sayısı yüzlerce artırılabilir. Aklıma gelenleri ve fark edebildiklerimi y...