logo

Kelebek Etkisi


Erhan Kırmızı
erhankirmizi@08olay.com

 

1.Giriş

“Bir çivi bir nalı, bir nal bir atı, bir at bir komutanı, bir komutan bir orduyu, bir ordu da koca bir ülkeyi kurtarır.”

“Bir çivi bir nalı, bir nal bir tırnağı, bir tırnak bir ayağı, bir ayak bir atı, bir at bir kumandanı, bir kumandan bir vatanı mahvedebilir.”

Bu misalleri siyasetçiler şöyle anlamalı; bir oy bir partiyi kurtarabilir, bir oy bir partiyi mahvedebilir.

İşte buna dair somut bir örnek, şu gazete haberinde;

“AK Parti o ilde 1 oyla kazandı”[1]

2.Kelebek Etkisinin İspatı

Kelebek etkisi, bir sistemin başlangıç verilerindeki küçük değişikliklerin büyük ve öngörülemez sonuçlar doğurabilmesine verilen addır. Edward N. Lorenz’in çalışmalarından biri olan Kaos Teorisi ile ilgilidir. Daha sonralarda hava durumuyla ile ilgili verdiği şu örnek ile ünlenmiştir. “Amazon Ormanları’nda bir kelebeğin kanat çırpması, ABD’de fırtına kopmasına neden olabilir.” Farklı bir örnekle bu, bir kelebeğin kanat çırpması, Dünyanın yarısını dolaşabilecek bir kasırganın oluşmasına neden olabilir.

Fakat daha çok yaratılan bir kaosun büyüyerek artmasını ifade eder.[2]

Aşağıdaki videoyu izleyerek kelebek etkisi hakkında anlatılmak isteneni daha iyi anlayabilirsiniz.

https://youtu.be/y97rBdSYbkg

Doğru öngörülmüş bir sistemde, 5 milimetrelik domino taşı yaklaşık 45 kilo gram ağırlıkta mermerin devrilmesini sağlayabiliyor. Sitemde her domino taşının alanı bir öncekinin %50 daha büyüğü olacak şekilde ayarlanmış.[3]

Kelebek etkisi hem müspet hem de menfi manada mümkündür.

3.Kelebek Etkisini ispatlayan diğer müsellemat

3.1.Olumlu manada kelebek etkisi ile ilgili müsellemat;

1.“Bir çivi bir nalı, bir nal bir atı, bir at bir komutanı, bir komutan bir orduyu, bir ordu da koca bir ülkeyi kurtarır.”

2.“Bütün uyuyanları uyandırmaya bir tek uyanık yeter.” (Malcom-X)

3.“Bir doğrunun imanı, bin eğriyi düzeltir.” (Abdurrahim Karakoç)

4.“Zamanı gelmiş bir fikrin önünde hiçbir güç duramaz.” (Victor Hugo)

3.2.Olumsuz manada kelebek etkisi ile ilgili müsellemat;

1.“Bir çivi bir nalı, bir nal bir tırnağı, bir tırnak bir ayağı, bir ayak bir atı, bir at bir kumandanı, bir kumandan bir vatanı mahvedebilir.”

2.“Öyle zaman olur ki, bir kelime bir orduyu batırır, bir gülle otuz milyonun mahvına sebep olur. HAŞİYE Öyle şerâit tahtında olur ki, küçük bir hareket, insanı Âlâ-yı illiyyîne çıkarır. Ve öyle hÂl olur ki, küçük bir fiil, insanı esfel-i sâfilîne indirir.

(HAŞİYE)Sırp bir neferin Avusturya Veliahtına attığı bir tek gülle, eski Harb-i Umumîyi patlattırdı, otuz milyon nüfusun mahvına sebep oldu.” (Hakikat Çekirdekleri, Said Nursi)

3.“Bir kibrit bir milyon ağacı yakar.”

4.“Nefs-i emmâre, tahrip ve şer cihetinde nihayetsiz cinayet işleyebilir.”

[1] http://www.hurriyet.com.tr/ak-parti-o-ilde-1-oyla-kazandi-chp-itiraz-etti-26122144

[2] https://tr.wikipedia.org/wiki/Kelebek_etkisi

[3] http://www.bilim-teknoloji.com/kelebek-etkisi-nedir/

Share
588 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

1+3 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Hata

    18 Haziran 2019 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

    Özet: Bilmeyerek yapılan yanlışa hata denir. Hata sorumluluğu kaldırır. Bilerek yapılan yanlışa hata değil taammüd denir.  "Amd" veya "taammüd" eş anlamlı olup, önceden tasarlayarak, düşünerek, bilerek, isteyerek ve kasıtla yapmak demektir. Kasıtlı yapılan bir işin günaha yol açar. 1.Kavram Hata istenmeden yapılan yanlıştır. Bir yanlış bilerek ve isteyerek yapılırsa hata olmaktan çıkar (amd-taammüd) denilen suç olur. Bir terim olarak hata, kasıt unsuru taşımayan bir söz veya fiil olup, asıl iradeye aykırı olarak vuku bulur. İnsan, gaflet so...
  • Reklam

    12 Haziran 2019 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

    Reklam kelimesi, Latince’de (çağırmak) fiilinden türetilmiştir. Bu mantıkla reklam batı dillerinde avcıları avlanırken , kurbanlarını (avlarını) cezp edebilmek ve çağırmak için uyguladıkları hileleri, teknikleri, yol ve yöntemleri betimlemektedir. Terim olarak Reklam, televizyon, gazete, radyo, billboard, dergi, sinema  internet gibi mecralar aracılığıyla çeşitli mal, ürün ve hizmetlerin hedef kitlelere ve tüketicilere belirli bir ücret karşılığında tanıtılmasıdır. Bu işin ana unsurları; bir ücret karşılığında yapılması, tanıtım yaptıran firm...
  • Şerefiye (ﺷﺮﻓﻴّﻪ)

    10 Haziran 2019 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

    Arapça “yüksek mekân” anlamına gelen şereften, şerefі - şerefiye olarak Türkçe’de türetilmiştir. İmar edilen bir yerdeki gayrimenkullerden değerlerinin artışı sebebiyle alınan bir çeşit vergidir. Devlet, kamu tüzel kişileri ve özellikle belediyelerin gerçekleştirdikleri bayındırlık ve altyapı hizmetleriyle imar faaliyetlerinden dolayı bazı kimselerin mal varlıklarında önemli değer artışları olmaktadır. Bina, arsa ve arazi gibi gayrimenkullerde gayrimenkul sahibinin herhangi bir çabası, katkısı veya masrafı olmaksızın; yanıt ilgili kişinin irad...
  • Nota vermek

    09 Haziran 2019 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Özet: Nota vermek; posta koymak, ayar vermek, uyarmak gibi algılansa da tam karşılığı bu değildir. Devletler arası diplomatik yazışmadır. Fransızca note "1. işaret, alamet, iz, hatırlatma yazısı, 2. müzik işareti" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen nota sözcüğünden evrilmiştir. Gündem konuları arasında sıklıkla iki ülke arasındaki gerilim sırasında kullanılmasından dolayı yanlış bilinen bir anlama da sahiptir. Yalnızca siyasi sorunlar sırasında kullanılmamaktadır. Askine, devletler arasındaki yazışmaların tümün...