logo

Jakobenler Hz. Yakub’un Soyundan Gelen Yakubilerdir


Erhan Kırmızı
erhankirmizi@08olay.com

 

1.Jakoben Kelimesinin Kökeni

Jakob, Yakub Aleyhisselamın adıdır. Jakob Yakub’un Fransızca telaffuzudur.Bilindiği gibi, Yakub Aleyhisselamın lakabı İsraildir. Israil de “Abdullah” anlamına, yani Allah’ın kulu anlamına gelir.İsrailogulları, Yakub’un oğulları demektir.Fransız ihtilalinde önemli rol oynayan jakobenler, Yakub (AS) ‘in neslinden gelenlerdir.[1]

2.Haricilerle Jakobenler (Yakubiler) Arasındaki Benzerlik

İslam tarihindeki Haricilerle Jakobenler (Yakubiler) arasındaki benzerlik şöyle ifade edilmiştir:

Hariciler, parlak ve yaldızlı sözlerin tesiri altında kalmakta Fransada en korkunç cinayetleri işlemekten çekinmeyen Yakubilere benzerler. Bunlar hürriyet, eşitlik, kardeşlik kelimelerinin tutturdular ve bunlar namına kan döktüler, nice canlara kıydılar. Hariciler de  “hüküm ancak Allah’a aittir) naralarını tutturdular ve bunlar adına Müslümanların masum kanını mübah sayıp kan içtiler, İslam ülkesini kana boyadılar. Etrafa baskınlar yapıp canlara kıydılar. Bu özelliklerinden dolayı Haricilerle Jakobenler birbirine çok benzerler. Gustave le Bon Fransa İhtilali eserinde Yakubileri (Jakoben) şöyle anlatmaktadır.”Yakubilik zihniyeti kısa düşünceli, dar görüşlü, inatçı bir görüş mahsulü olup, sahibini gayet basit bir adam derecesine düşürür. Bu zihniyetin sahibi ancak işlerin dış tarafını görür, ruhunda meydana gelen evhamı, hakikat sanır. Olayları birbirine bağlayamaz. Gözünü dikmiş olduğu cinayetleri akıl ve mantık saikasıyla işlemiyor. Çünkü akıl ve mantıktan onun nasibi yoktur.O zaif aklına uyarak bu gibi şeyler peşinde koşuyor. Hâlbuki yüksek idrak burada susar kalır.” [2]

3.Bazı Kavramlar

Jakoben: Tepeden inmeci.

Jakobenizm: Fransızca jacobenisme (cumhuriyetçilik, devrimci demokratlık). “toplumdaki değişikliklerin yöneticilerce tepeden inme buyruk ve yöntemlerle yapılmasını uygun bulan görüş” anlamında basında kullanılan bu terim için Türkçe bir karşılık da yine basınımız tarafından kullanılmaktadır: tepeden inmecilik. Örnek: tepeden inmecilik toplumda birtakım patlamalara yol açabilir. [3]

4.Fransa’da Jakobenizm 

Jakobenizm, ideolojisini genel kitle ideolojisinden daha yeğ gören ve dikte yolu ile bu ideolojiyi kabullendirmeyi amaçlayan politik akım. Kelime anlamı itibarıyla keskin devrimci anlamına gelir.

Bu akım, Fransız Devrimi sonrasında kurulan Jakoben Demokratik Klübü’nün fikirlerine dayanır. Fransız Devrimi’ nin en radikal belirleyici unsurudur. Maximilien Robespierre liderliğindeki bu kişiler, karşı devrimlerin ancak devletin zor rolünü gerçekleştirmesiyle ortadan kaldırılabileceğini savunmaktadır. Amaçları bir dönemlik dikta yönetimi sonrası “Aydınlanma Çağı” felsefecilerinin öngördükleri doğal düzene ulaşmaktır. Bir tür toplum mühendisliği çabasıdır. Fransa’da eğitim alanında 20. yüzyıl ortalarına kadar etkisini sürdürmüş ve bu nedenle Fransa’da yaşayan azınlıklara yerel dillerini konuşma olanağı verilmemiştir.

Jakobenizm bir ideoloji değil yöntemdir. İdeolojisini topluma benimsetmek isteyen herkes Jakoben olarak kabul edilebilir. Fransız Jakobenler ideolojilerini benimsetmek için devrimi tercih ettiklerinden karşıtları tarafından dayatmacılıkla suçlanmışlardır. Fransız Jakobenlerin ideolojisi aristokrasi yerine cumhuriyettir. Aristokrasinin kurumlarına karşı sert davrandıkları için gericiler tarafından eleştirilmişlerdir. Aristokrasi, teokrasi ve feodaliteyi savunanların yöntemleri baskı, korkutma ve şiddete dayandığından onlar da Jakobenler tarafından karşı devrimcilikle suçlanmışlardır.[4]

5.Osmanlı’da Jakoben Etkiler

Murat Belge, 1908 üzerine bir röportajında Jön Türklerdeki Fransız etkilenmesinden hareketle  “Bizim modelimiz Fransa’dır” demiştir. Liberalizme karşı ulusalcı kanatta konumlanan Sina Akşin ise “Demek ki Fransa’nın 1789’u bizim 1908’imiz oluyordu” diyerek buna katılır.

Jön Türkler ve Kemalist önderler elbette en çok Fransız devriminden esinlendiler.[5]

6.Jakobenizm’in Kemalizm’e Etkisi

Kemalist radikalizmin hangi kaynaklardan beslendiği sorusuna cevap arayan Türk siyasal teorisinin önemli kimi araştırmacılarına göre 1923’te Cumhuriyet’in ilan edilmesi ile başlayan Kemalist Devrim’in başlıca esin kaynakları arasında Fransız Jakobenizmi ve o modelden türeyen milli devlet ideali bulunmaktadır. [6]

[1] http://nedir.antoloji.com/jakoben/sayfa-3/,18.07.2009

[2] Muhammed Ebu Zehra,Terc.KESKİOĞLU,Osman,Ebu Hanife, s.146-147,Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları,2005,Ankara

[3] http://www.toplumdusmani.net/modules/dictionary/detail.php?id=4545

[4] http://tr.wikipedia.org/wiki/Jakobenizm

[5] https://solgazetebakis.wordpress.com/gecmis-sayilar/sag-ve-estetik/1908-devrimi-ve-jakobenizm/

[6]İREM, Nazım,  Journal of Faculty of Business, Vol. 5, No. 2, 2004 – No.1, 2005,Jakobenizm – Cumhuriyetçilik Açmazında Kemalist Radikalizm, S.14

Share
631 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

7+5 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Muzaffer Çorbacı efsane bir milletvekili olabilirdi

    20 Haziran 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Muzaffer Çorbacı AK Parti Artvin birinci sıra milletvekili adayı olsaydı Artvin için efsane bir milletvekili olabilirdi. Muzaffer Çorbacı, Hasan Ekinci gibi seçmenle bireysel sıcak ilişkiler kuran bir milletvekili olurdu diye düşünüyorum. Muzaffer Çorbacı milletvekili adayı olduktan sonra facebookta arkadaş olduk. Seçim çalışmalarını onun paylaşımlarından takip etmeye başladım. Seçmenle çok yakın, candan ve sıcak ilişkiler kurabildiğini gözlemledim. Sanırım Muzaffer Çorbacı bir iş adamı, yani sıradan vatandaş için elit sayılabilece...
  • Yüz Körlüğü

    20 Haziran 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Bir sabah yine alarmınızın çalmasıyla uyanıyorsunuz. Yüzünüzü yıkamaya banyoya gidiyorsunuz ve aynada tanımadığınız bir yüz size bakıyor. Kaynak: http://myartmagazine.com/beautiful-artworks-lidia?i=14 Yüz körlüğü, günümüzde nadir görülen ve pek bilinmeyen nörolojik kökenli bir hastalıktır. Prosopagnosia (Yunanca “Prosopon” yüz + “agnosia” kayıtsızlığı), “yüz körlüğü” olarak da adlandırılan insan yüzleri tanıyamama, ayıramama durumudur. “Prosopagnostikler” göz, burun, ağız gibi yüzün her parçasını tek tek görebilmekle birlikt...
  • Şehir Efsanesi

    19 Haziran 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Şehir efsaneleri kaynakları bilinmeyen, doğrulukları ispatlanamamış ama dilden dile, nesilden nesile özenle aktarılan hikayelerdir. Birçok folklorik hikâyede olduğu gibi şehir efsanelerinin her zaman uydurma ve gerçek dışı olduğu söylenemez ama genelde çarpıtılmış, abartılmış ve heyecan katılmış hikâyelerdir. Bu hikâyelerin isimlerinin "şehir efsanesi" olmasına rağmen konularını şehirden almaları gerekmez. Sadece onları geleneksel folklorik hikâyelerden ayırt edebilmek için bu isimle anılırlar. Bu ayrımı daha iyi vurgulayabilmek...
  • Türkiye 24 Haziran’da Dünya Gücü Haline Gelecek

    16 Haziran 2018 Köşe Yazıları, Selim Çiftçi

    Seçmen 24 Haziran seçimlerine memleket meselesi olarak bakıyor. Seçmen güçlü meclis, güçlü lider, güçlü hükümet anlayışına yönelecek Seçmen koalisyonlarla ülke istikrara kavuşamadığını gördü Seçmen Diyarbakır da, Çankaya da olduğu gibi kepenk kapatmıyor özgür iradesiyle oyunu kullanıyor. Seçmen tarihin seyrini değiştirecek olan Türkiye’yi düşünecek Seçmen Milli ve yerli devlet sistemi ne oy verecek Seçmen küresel köle olmaya hayır, küresel güç olmaya evet diyecek Son on yılda dünyanın çehresi değişti diyen sabah yazarı Fahrettin Altun öz...