logo

Jakobenler Hz. Yakub’un Soyundan Gelen Yakubilerdir


Erhan Kırmızı
erhankirmizi@08olay.com

 

1.Jakoben Kelimesinin Kökeni

Jakob, Yakub Aleyhisselamın adıdır. Jakob Yakub’un Fransızca telaffuzudur.Bilindiği gibi, Yakub Aleyhisselamın lakabı İsraildir. Israil de “Abdullah” anlamına, yani Allah’ın kulu anlamına gelir.İsrailogulları, Yakub’un oğulları demektir.Fransız ihtilalinde önemli rol oynayan jakobenler, Yakub (AS) ‘in neslinden gelenlerdir.[1]

2.Haricilerle Jakobenler (Yakubiler) Arasındaki Benzerlik

İslam tarihindeki Haricilerle Jakobenler (Yakubiler) arasındaki benzerlik şöyle ifade edilmiştir:

Hariciler, parlak ve yaldızlı sözlerin tesiri altında kalmakta Fransada en korkunç cinayetleri işlemekten çekinmeyen Yakubilere benzerler. Bunlar hürriyet, eşitlik, kardeşlik kelimelerinin tutturdular ve bunlar namına kan döktüler, nice canlara kıydılar. Hariciler de  “hüküm ancak Allah’a aittir) naralarını tutturdular ve bunlar adına Müslümanların masum kanını mübah sayıp kan içtiler, İslam ülkesini kana boyadılar. Etrafa baskınlar yapıp canlara kıydılar. Bu özelliklerinden dolayı Haricilerle Jakobenler birbirine çok benzerler. Gustave le Bon Fransa İhtilali eserinde Yakubileri (Jakoben) şöyle anlatmaktadır.”Yakubilik zihniyeti kısa düşünceli, dar görüşlü, inatçı bir görüş mahsulü olup, sahibini gayet basit bir adam derecesine düşürür. Bu zihniyetin sahibi ancak işlerin dış tarafını görür, ruhunda meydana gelen evhamı, hakikat sanır. Olayları birbirine bağlayamaz. Gözünü dikmiş olduğu cinayetleri akıl ve mantık saikasıyla işlemiyor. Çünkü akıl ve mantıktan onun nasibi yoktur.O zaif aklına uyarak bu gibi şeyler peşinde koşuyor. Hâlbuki yüksek idrak burada susar kalır.” [2]

3.Bazı Kavramlar

Jakoben: Tepeden inmeci.

Jakobenizm: Fransızca jacobenisme (cumhuriyetçilik, devrimci demokratlık). “toplumdaki değişikliklerin yöneticilerce tepeden inme buyruk ve yöntemlerle yapılmasını uygun bulan görüş” anlamında basında kullanılan bu terim için Türkçe bir karşılık da yine basınımız tarafından kullanılmaktadır: tepeden inmecilik. Örnek: tepeden inmecilik toplumda birtakım patlamalara yol açabilir. [3]

4.Fransa’da Jakobenizm 

Jakobenizm, ideolojisini genel kitle ideolojisinden daha yeğ gören ve dikte yolu ile bu ideolojiyi kabullendirmeyi amaçlayan politik akım. Kelime anlamı itibarıyla keskin devrimci anlamına gelir.

Bu akım, Fransız Devrimi sonrasında kurulan Jakoben Demokratik Klübü’nün fikirlerine dayanır. Fransız Devrimi’ nin en radikal belirleyici unsurudur. Maximilien Robespierre liderliğindeki bu kişiler, karşı devrimlerin ancak devletin zor rolünü gerçekleştirmesiyle ortadan kaldırılabileceğini savunmaktadır. Amaçları bir dönemlik dikta yönetimi sonrası “Aydınlanma Çağı” felsefecilerinin öngördükleri doğal düzene ulaşmaktır. Bir tür toplum mühendisliği çabasıdır. Fransa’da eğitim alanında 20. yüzyıl ortalarına kadar etkisini sürdürmüş ve bu nedenle Fransa’da yaşayan azınlıklara yerel dillerini konuşma olanağı verilmemiştir.

Jakobenizm bir ideoloji değil yöntemdir. İdeolojisini topluma benimsetmek isteyen herkes Jakoben olarak kabul edilebilir. Fransız Jakobenler ideolojilerini benimsetmek için devrimi tercih ettiklerinden karşıtları tarafından dayatmacılıkla suçlanmışlardır. Fransız Jakobenlerin ideolojisi aristokrasi yerine cumhuriyettir. Aristokrasinin kurumlarına karşı sert davrandıkları için gericiler tarafından eleştirilmişlerdir. Aristokrasi, teokrasi ve feodaliteyi savunanların yöntemleri baskı, korkutma ve şiddete dayandığından onlar da Jakobenler tarafından karşı devrimcilikle suçlanmışlardır.[4]

5.Osmanlı’da Jakoben Etkiler

Murat Belge, 1908 üzerine bir röportajında Jön Türklerdeki Fransız etkilenmesinden hareketle  “Bizim modelimiz Fransa’dır” demiştir. Liberalizme karşı ulusalcı kanatta konumlanan Sina Akşin ise “Demek ki Fransa’nın 1789’u bizim 1908’imiz oluyordu” diyerek buna katılır.

Jön Türkler ve Kemalist önderler elbette en çok Fransız devriminden esinlendiler.[5]

6.Jakobenizm’in Kemalizm’e Etkisi

Kemalist radikalizmin hangi kaynaklardan beslendiği sorusuna cevap arayan Türk siyasal teorisinin önemli kimi araştırmacılarına göre 1923’te Cumhuriyet’in ilan edilmesi ile başlayan Kemalist Devrim’in başlıca esin kaynakları arasında Fransız Jakobenizmi ve o modelden türeyen milli devlet ideali bulunmaktadır. [6]

[1] http://nedir.antoloji.com/jakoben/sayfa-3/,18.07.2009

[2] Muhammed Ebu Zehra,Terc.KESKİOĞLU,Osman,Ebu Hanife, s.146-147,Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları,2005,Ankara

[3] http://www.toplumdusmani.net/modules/dictionary/detail.php?id=4545

[4] http://tr.wikipedia.org/wiki/Jakobenizm

[5] https://solgazetebakis.wordpress.com/gecmis-sayilar/sag-ve-estetik/1908-devrimi-ve-jakobenizm/

[6]İREM, Nazım,  Journal of Faculty of Business, Vol. 5, No. 2, 2004 – No.1, 2005,Jakobenizm – Cumhuriyetçilik Açmazında Kemalist Radikalizm, S.14

Share
#

SENDE YORUM YAZ

9+1 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • İslam Hakimiyeti ve Müslüman Hakimiyeti arasındaki farklar

    21 Ocak 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Müslüman Hakimiyeti demek her zaman için İslam hakimiyeti demek değildir. İslam Hakimiyetini kurmak için bu Hakimiyetin tesisinde Müslümanların görev alması beklenir ama bu mecburi değildir. Allah dilerse kâfir, münafık ve fasık bir adamın eli ile de dinine hizmet ettirebilir. İslam Hakimiyeti İslam dininin hakim olması demektir. Müslüman Hakimiyeti ise Müslümanların Hakimiyeti demektir. İslam Hakimiyeti ilkesel bir Hakimiyettir. Müslüman Hakimiyeti ise bir yerde müslümanların sayısal çoğunluğu ele geçirmesi demektir. Müslüma...
  • Komünizmde Kadınların Ortaklaşalığı Var mı?

    19 Ocak 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      “..Bir topluluğa olan kininiz, sizi adaletsizliğe götürmesin…” Maide suresi, 8 Giriş Komünizm Türkiyede çoğunluk itibari ile elbette benimsediğimiz biz ideoloji değil. Toplumumuzun ekseriyetinin görüşü Komünizm ile bir birine zıttır. Fakat bu zıtlık “Bir topluluğa olan kininiz, sizi adaletsizliğe götürmesin.” Maide suresi, 8’in bize verdiği ölçü gereği, Komünizm hakkındaki görüşlerimizin de adaletsizliğe varmaması lazım. Çocukluğumdan beri komünizmde kadınların ortak olduğu sözlerini duyardım. Bu konuyu internette biraz ar...
  • AK Parti Eti Bakırdaki işten çıkarmalara müdahale edecektir

    18 Ocak 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Çünkü işten çıkarılan işçiler bu işten çıkarmanın faturasını AK Parti’ye keseceklerdir. Bu fatura elbette olumsuz fatura olacak ve AK Parti oy kaybetme tehlikesi ile karşı karşıya gelecektir. AK Parti pragmatist yapıya sahip bir parti olarak bu duruma seyirci kalması mümkün değil. 1000 kişinin işten çıkarılması büyük bir olaydır. 3-5 kişinin işten çıkarılması gibi değildir. Toplumsal bir olaydır, sadece Artvin için değil Türkiye hatta dünya için ilgi çekici bir olaydır. Siyaseti etkilememesi mümkün değil. Bu nedenle pragmatist b...
  • Murgul’da Plaket, Artvin’de Doğa Katili

    18 Ocak 2018 Köşe Yazıları, Melih Sıddık Dalkılıç

    Varlığım kudreti elinde olan ALLAH’A hamd olsun, yeniden yazmak nasip oldu. Bir gün bu yazdıklarımın hepsi anı olarak kalacak, belki olursa çocuklarım ve torunlarım okuyacak ya da benden belki yüz yıl sonra beni ve fikirlerimi anlayan birileri olacak, bu demek değildir ki günümüzde anlaşılmıyoruz ancak bazı kesimlerin anlamamak için direndiğini görünce iyice asabileşiyorum. Kendime öz eleştiri yapıyorum. “Onlar anlamasa da sen anlatmaktan vazgeçmeyeceksin.” Bizim kalemimiz sivri sırf biri istiyor diye şimdiye kadar inanmadığım hiçbir şeyi yazma...