logo

Jakobenler Hz. Yakub’un Soyundan Gelen Yakubilerdir


Erhan Kırmızı
erhankirmizi@08olay.com

 

1.Jakoben Kelimesinin Kökeni

Jakob, Yakub Aleyhisselamın adıdır. Jakob Yakub’un Fransızca telaffuzudur.Bilindiği gibi, Yakub Aleyhisselamın lakabı İsraildir. Israil de “Abdullah” anlamına, yani Allah’ın kulu anlamına gelir.İsrailogulları, Yakub’un oğulları demektir.Fransız ihtilalinde önemli rol oynayan jakobenler, Yakub (AS) ‘in neslinden gelenlerdir.[1]

2.Haricilerle Jakobenler (Yakubiler) Arasındaki Benzerlik

İslam tarihindeki Haricilerle Jakobenler (Yakubiler) arasındaki benzerlik şöyle ifade edilmiştir:

Hariciler, parlak ve yaldızlı sözlerin tesiri altında kalmakta Fransada en korkunç cinayetleri işlemekten çekinmeyen Yakubilere benzerler. Bunlar hürriyet, eşitlik, kardeşlik kelimelerinin tutturdular ve bunlar namına kan döktüler, nice canlara kıydılar. Hariciler de  “hüküm ancak Allah’a aittir) naralarını tutturdular ve bunlar adına Müslümanların masum kanını mübah sayıp kan içtiler, İslam ülkesini kana boyadılar. Etrafa baskınlar yapıp canlara kıydılar. Bu özelliklerinden dolayı Haricilerle Jakobenler birbirine çok benzerler. Gustave le Bon Fransa İhtilali eserinde Yakubileri (Jakoben) şöyle anlatmaktadır.”Yakubilik zihniyeti kısa düşünceli, dar görüşlü, inatçı bir görüş mahsulü olup, sahibini gayet basit bir adam derecesine düşürür. Bu zihniyetin sahibi ancak işlerin dış tarafını görür, ruhunda meydana gelen evhamı, hakikat sanır. Olayları birbirine bağlayamaz. Gözünü dikmiş olduğu cinayetleri akıl ve mantık saikasıyla işlemiyor. Çünkü akıl ve mantıktan onun nasibi yoktur.O zaif aklına uyarak bu gibi şeyler peşinde koşuyor. Hâlbuki yüksek idrak burada susar kalır.” [2]

3.Bazı Kavramlar

Jakoben: Tepeden inmeci.

Jakobenizm: Fransızca jacobenisme (cumhuriyetçilik, devrimci demokratlık). “toplumdaki değişikliklerin yöneticilerce tepeden inme buyruk ve yöntemlerle yapılmasını uygun bulan görüş” anlamında basında kullanılan bu terim için Türkçe bir karşılık da yine basınımız tarafından kullanılmaktadır: tepeden inmecilik. Örnek: tepeden inmecilik toplumda birtakım patlamalara yol açabilir. [3]

4.Fransa’da Jakobenizm 

Jakobenizm, ideolojisini genel kitle ideolojisinden daha yeğ gören ve dikte yolu ile bu ideolojiyi kabullendirmeyi amaçlayan politik akım. Kelime anlamı itibarıyla keskin devrimci anlamına gelir.

Bu akım, Fransız Devrimi sonrasında kurulan Jakoben Demokratik Klübü’nün fikirlerine dayanır. Fransız Devrimi’ nin en radikal belirleyici unsurudur. Maximilien Robespierre liderliğindeki bu kişiler, karşı devrimlerin ancak devletin zor rolünü gerçekleştirmesiyle ortadan kaldırılabileceğini savunmaktadır. Amaçları bir dönemlik dikta yönetimi sonrası “Aydınlanma Çağı” felsefecilerinin öngördükleri doğal düzene ulaşmaktır. Bir tür toplum mühendisliği çabasıdır. Fransa’da eğitim alanında 20. yüzyıl ortalarına kadar etkisini sürdürmüş ve bu nedenle Fransa’da yaşayan azınlıklara yerel dillerini konuşma olanağı verilmemiştir.

Jakobenizm bir ideoloji değil yöntemdir. İdeolojisini topluma benimsetmek isteyen herkes Jakoben olarak kabul edilebilir. Fransız Jakobenler ideolojilerini benimsetmek için devrimi tercih ettiklerinden karşıtları tarafından dayatmacılıkla suçlanmışlardır. Fransız Jakobenlerin ideolojisi aristokrasi yerine cumhuriyettir. Aristokrasinin kurumlarına karşı sert davrandıkları için gericiler tarafından eleştirilmişlerdir. Aristokrasi, teokrasi ve feodaliteyi savunanların yöntemleri baskı, korkutma ve şiddete dayandığından onlar da Jakobenler tarafından karşı devrimcilikle suçlanmışlardır.[4]

5.Osmanlı’da Jakoben Etkiler

Murat Belge, 1908 üzerine bir röportajında Jön Türklerdeki Fransız etkilenmesinden hareketle  “Bizim modelimiz Fransa’dır” demiştir. Liberalizme karşı ulusalcı kanatta konumlanan Sina Akşin ise “Demek ki Fransa’nın 1789’u bizim 1908’imiz oluyordu” diyerek buna katılır.

Jön Türkler ve Kemalist önderler elbette en çok Fransız devriminden esinlendiler.[5]

6.Jakobenizm’in Kemalizm’e Etkisi

Kemalist radikalizmin hangi kaynaklardan beslendiği sorusuna cevap arayan Türk siyasal teorisinin önemli kimi araştırmacılarına göre 1923’te Cumhuriyet’in ilan edilmesi ile başlayan Kemalist Devrim’in başlıca esin kaynakları arasında Fransız Jakobenizmi ve o modelden türeyen milli devlet ideali bulunmaktadır. [6]

[1] http://nedir.antoloji.com/jakoben/sayfa-3/,18.07.2009

[2] Muhammed Ebu Zehra,Terc.KESKİOĞLU,Osman,Ebu Hanife, s.146-147,Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları,2005,Ankara

[3] http://www.toplumdusmani.net/modules/dictionary/detail.php?id=4545

[4] http://tr.wikipedia.org/wiki/Jakobenizm

[5] https://solgazetebakis.wordpress.com/gecmis-sayilar/sag-ve-estetik/1908-devrimi-ve-jakobenizm/

[6]İREM, Nazım,  Journal of Faculty of Business, Vol. 5, No. 2, 2004 – No.1, 2005,Jakobenizm – Cumhuriyetçilik Açmazında Kemalist Radikalizm, S.14

Share
917 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

6+10 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Hata

    18 Haziran 2019 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

    Özet: Bilmeyerek yapılan yanlışa hata denir. Hata sorumluluğu kaldırır. Bilerek yapılan yanlışa hata değil taammüd denir.  "Amd" veya "taammüd" eş anlamlı olup, önceden tasarlayarak, düşünerek, bilerek, isteyerek ve kasıtla yapmak demektir. Kasıtlı yapılan bir işin günaha yol açar. 1.Kavram Hata istenmeden yapılan yanlıştır. Bir yanlış bilerek ve isteyerek yapılırsa hata olmaktan çıkar (amd-taammüd) denilen suç olur. Bir terim olarak hata, kasıt unsuru taşımayan bir söz veya fiil olup, asıl iradeye aykırı olarak vuku bulur. İnsan, gaflet so...
  • Reklam

    12 Haziran 2019 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

    Reklam kelimesi, Latince’de (çağırmak) fiilinden türetilmiştir. Bu mantıkla reklam batı dillerinde avcıları avlanırken , kurbanlarını (avlarını) cezp edebilmek ve çağırmak için uyguladıkları hileleri, teknikleri, yol ve yöntemleri betimlemektedir. Terim olarak Reklam, televizyon, gazete, radyo, billboard, dergi, sinema  internet gibi mecralar aracılığıyla çeşitli mal, ürün ve hizmetlerin hedef kitlelere ve tüketicilere belirli bir ücret karşılığında tanıtılmasıdır. Bu işin ana unsurları; bir ücret karşılığında yapılması, tanıtım yaptıran firm...
  • Şerefiye (ﺷﺮﻓﻴّﻪ)

    10 Haziran 2019 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

    Arapça “yüksek mekân” anlamına gelen şereften, şerefі - şerefiye olarak Türkçe’de türetilmiştir. İmar edilen bir yerdeki gayrimenkullerden değerlerinin artışı sebebiyle alınan bir çeşit vergidir. Devlet, kamu tüzel kişileri ve özellikle belediyelerin gerçekleştirdikleri bayındırlık ve altyapı hizmetleriyle imar faaliyetlerinden dolayı bazı kimselerin mal varlıklarında önemli değer artışları olmaktadır. Bina, arsa ve arazi gibi gayrimenkullerde gayrimenkul sahibinin herhangi bir çabası, katkısı veya masrafı olmaksızın; yanıt ilgili kişinin irad...
  • Nota vermek

    09 Haziran 2019 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Özet: Nota vermek; posta koymak, ayar vermek, uyarmak gibi algılansa da tam karşılığı bu değildir. Devletler arası diplomatik yazışmadır. Fransızca note "1. işaret, alamet, iz, hatırlatma yazısı, 2. müzik işareti" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen nota sözcüğünden evrilmiştir. Gündem konuları arasında sıklıkla iki ülke arasındaki gerilim sırasında kullanılmasından dolayı yanlış bilinen bir anlama da sahiptir. Yalnızca siyasi sorunlar sırasında kullanılmamaktadır. Askine, devletler arasındaki yazışmaların tümün...