logo

Jakobenler Hz. Yakub’un Soyundan Gelen Yakubilerdir


Erhan Kırmızı
erhankirmizi@08olay.com

 

1.Jakoben Kelimesinin Kökeni

Jakob, Yakub Aleyhisselamın adıdır. Jakob Yakub’un Fransızca telaffuzudur.Bilindiği gibi, Yakub Aleyhisselamın lakabı İsraildir. Israil de “Abdullah” anlamına, yani Allah’ın kulu anlamına gelir.İsrailogulları, Yakub’un oğulları demektir.Fransız ihtilalinde önemli rol oynayan jakobenler, Yakub (AS) ‘in neslinden gelenlerdir.[1]

2.Haricilerle Jakobenler (Yakubiler) Arasındaki Benzerlik

İslam tarihindeki Haricilerle Jakobenler (Yakubiler) arasındaki benzerlik şöyle ifade edilmiştir:

Hariciler, parlak ve yaldızlı sözlerin tesiri altında kalmakta Fransada en korkunç cinayetleri işlemekten çekinmeyen Yakubilere benzerler. Bunlar hürriyet, eşitlik, kardeşlik kelimelerinin tutturdular ve bunlar namına kan döktüler, nice canlara kıydılar. Hariciler de  “hüküm ancak Allah’a aittir) naralarını tutturdular ve bunlar adına Müslümanların masum kanını mübah sayıp kan içtiler, İslam ülkesini kana boyadılar. Etrafa baskınlar yapıp canlara kıydılar. Bu özelliklerinden dolayı Haricilerle Jakobenler birbirine çok benzerler. Gustave le Bon Fransa İhtilali eserinde Yakubileri (Jakoben) şöyle anlatmaktadır.”Yakubilik zihniyeti kısa düşünceli, dar görüşlü, inatçı bir görüş mahsulü olup, sahibini gayet basit bir adam derecesine düşürür. Bu zihniyetin sahibi ancak işlerin dış tarafını görür, ruhunda meydana gelen evhamı, hakikat sanır. Olayları birbirine bağlayamaz. Gözünü dikmiş olduğu cinayetleri akıl ve mantık saikasıyla işlemiyor. Çünkü akıl ve mantıktan onun nasibi yoktur.O zaif aklına uyarak bu gibi şeyler peşinde koşuyor. Hâlbuki yüksek idrak burada susar kalır.” [2]

3.Bazı Kavramlar

Jakoben: Tepeden inmeci.

Jakobenizm: Fransızca jacobenisme (cumhuriyetçilik, devrimci demokratlık). “toplumdaki değişikliklerin yöneticilerce tepeden inme buyruk ve yöntemlerle yapılmasını uygun bulan görüş” anlamında basında kullanılan bu terim için Türkçe bir karşılık da yine basınımız tarafından kullanılmaktadır: tepeden inmecilik. Örnek: tepeden inmecilik toplumda birtakım patlamalara yol açabilir. [3]

4.Fransa’da Jakobenizm 

Jakobenizm, ideolojisini genel kitle ideolojisinden daha yeğ gören ve dikte yolu ile bu ideolojiyi kabullendirmeyi amaçlayan politik akım. Kelime anlamı itibarıyla keskin devrimci anlamına gelir.

Bu akım, Fransız Devrimi sonrasında kurulan Jakoben Demokratik Klübü’nün fikirlerine dayanır. Fransız Devrimi’ nin en radikal belirleyici unsurudur. Maximilien Robespierre liderliğindeki bu kişiler, karşı devrimlerin ancak devletin zor rolünü gerçekleştirmesiyle ortadan kaldırılabileceğini savunmaktadır. Amaçları bir dönemlik dikta yönetimi sonrası “Aydınlanma Çağı” felsefecilerinin öngördükleri doğal düzene ulaşmaktır. Bir tür toplum mühendisliği çabasıdır. Fransa’da eğitim alanında 20. yüzyıl ortalarına kadar etkisini sürdürmüş ve bu nedenle Fransa’da yaşayan azınlıklara yerel dillerini konuşma olanağı verilmemiştir.

Jakobenizm bir ideoloji değil yöntemdir. İdeolojisini topluma benimsetmek isteyen herkes Jakoben olarak kabul edilebilir. Fransız Jakobenler ideolojilerini benimsetmek için devrimi tercih ettiklerinden karşıtları tarafından dayatmacılıkla suçlanmışlardır. Fransız Jakobenlerin ideolojisi aristokrasi yerine cumhuriyettir. Aristokrasinin kurumlarına karşı sert davrandıkları için gericiler tarafından eleştirilmişlerdir. Aristokrasi, teokrasi ve feodaliteyi savunanların yöntemleri baskı, korkutma ve şiddete dayandığından onlar da Jakobenler tarafından karşı devrimcilikle suçlanmışlardır.[4]

5.Osmanlı’da Jakoben Etkiler

Murat Belge, 1908 üzerine bir röportajında Jön Türklerdeki Fransız etkilenmesinden hareketle  “Bizim modelimiz Fransa’dır” demiştir. Liberalizme karşı ulusalcı kanatta konumlanan Sina Akşin ise “Demek ki Fransa’nın 1789’u bizim 1908’imiz oluyordu” diyerek buna katılır.

Jön Türkler ve Kemalist önderler elbette en çok Fransız devriminden esinlendiler.[5]

6.Jakobenizm’in Kemalizm’e Etkisi

Kemalist radikalizmin hangi kaynaklardan beslendiği sorusuna cevap arayan Türk siyasal teorisinin önemli kimi araştırmacılarına göre 1923’te Cumhuriyet’in ilan edilmesi ile başlayan Kemalist Devrim’in başlıca esin kaynakları arasında Fransız Jakobenizmi ve o modelden türeyen milli devlet ideali bulunmaktadır. [6]

[1] http://nedir.antoloji.com/jakoben/sayfa-3/,18.07.2009

[2] Muhammed Ebu Zehra,Terc.KESKİOĞLU,Osman,Ebu Hanife, s.146-147,Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları,2005,Ankara

[3] http://www.toplumdusmani.net/modules/dictionary/detail.php?id=4545

[4] http://tr.wikipedia.org/wiki/Jakobenizm

[5] https://solgazetebakis.wordpress.com/gecmis-sayilar/sag-ve-estetik/1908-devrimi-ve-jakobenizm/

[6]İREM, Nazım,  Journal of Faculty of Business, Vol. 5, No. 2, 2004 – No.1, 2005,Jakobenizm – Cumhuriyetçilik Açmazında Kemalist Radikalizm, S.14

Share
531 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

5+4 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Marksizmin Ekolleri (Mezhepleri)

    21 Ekim 2017 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Özet: *Marksizm, bilimsel sosyalizm ve komünizmin kurucusu Karl Marx'ın ve Friedrich Engels'in çalışmalarından çıkarılan insanlığın özgürleşmesiyle ilgili bir düşünce sistemi ve ideoloji. *Leninizm işçi sınıfını odak noktası olarak kabul eder. *Maoizm’de Çinde işçi sınıfı olmadığı için köylüler işçi sınıfı yerine konmuştur. *Cheizm’de İşçi ve köylü sınıfı birlikte hareket eder. *Marksizm’in bu ideolojileri İslamdaki mezheplere benziyor. İslam bir tane olduğuna göre mezhepler niye var diyenler, Marksizmdeki bu farklı ideolojileri ...
  • İki Röportajla İSME Dosyasını Kapatıyorum

    19 Ekim 2017 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    Bildiğiniz üzere Bodrum’da düzenlenen Madencilik ve Çevre Sempozyumu’nda düzenlenen Madencilik ve Çevre Sempozyumu (İSME 2017) de gerçekleştirdiğimiz röportajlardan bir bölümünü yayımlamıştım. Şimdi son iki röportajla İSME 2017 dosyasını kapatıyorum. Bu röportajlardan biri alanında ülkemizin aranılan akademisyenlerin Prof. Dr. Hürriyet Akdaş hocanın açıklamalarını içeriyor. Bir diğeri ise ise iş dünyasından iki röportajı içeriyor. Yine her zaman olduğu gibi yorumsuz bir biçimde sizlere aktarıyorum. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Öğretim G...
  • Öküz Mehmet Paşa

    19 Ekim 2017 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      “Bir Nalbant Çocuğu Başbakan Oluyor” 17. asır kıymetli devlet adamlarından Öküz Mehmet Paşa, Sultan I. Ahmet Han'ın vezirlerinden ve damatlarındandır. “Vezir” ve “Damat" Mehmet Paşa olarak da bilinir. Sultan I. Ahmet ve II. Osman dönemlerinde, ilkinde iki yıl, ikincisinde on bir ay olmak üzere iki defa “Sadrazamlık” makamına getirilmiştir. Hakkında “edip ve vakur, vezir-i sahib-i şu’ur” denmiştir. 1621 senesinde vefat etmiştir. Asıl lakabı “Oğuz” olmasına rağmen eski yazıdaki kef ve kaf harflerinin karıştırılmasından dolayı muha...
  • İSME 2017’de Artvin’e Yansımalar

    18 Ekim 2017 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    İSME 2017’DE Madencilik Sektörü Artvin Basına Konuştu Uluslararası Madencilik ve Çevre Sempozyumunda Artvin Cerattepe Bakır Madenleri gündem konusu oldu. Artvin Basınına Konuşan Madenciler, Ülkemizde Maden Teknolojisinin geliştiğine vurgu yaparak madencilik çevreye duyarlı bir biçimde gerçekleştirilebildiğini açıkladılar. Türkiye Maden Mühendisleri Odası tarafından Muğla’nın Bodrum ilçesinde Madencilik ve Çevre Sempozyumu (İSME 2017) düzenlendi. Sempozyuma Türkiye Maden Mühendisleri Odası üyeleri, sektörün önde gelen firmalarının temsi...