logo

İSLAMDA DEVLET VE HÜKÜMET ŞEKLİ, KUVVETLER AYRILIĞI


Erhan Kırmızı
erhankirmizi@08olay.com

 

(Not: Bu yazı kaynaklara dayalı genel bilgilerimden oluşmuş ve kendi cümlelerimle ifade edilmiştir. Eleştirilere açıktır.)

İSLAM’DA DEVLET ŞEKLİ
Devlet şekli derken devletlerin tek yapılı (üniter) veya çok yapılı (federasyon) olması anlaşılır.

Başlangıçta Medine site devleti tek yapılı bir devlettir.

Devlet sınırları büyüdükçe çok yapılı bir devlet şekline bürünmüştür.

O halde İslam’da devlet yapısı mutlak olarak ne tek yapılı ne de mutlak anlamda çok yapılıdır. Devlet şeklinin tek ya da çok yapılı olması şartlara göre değişir.

İSLAM’DA HÜKÜMET ŞEKLİ
Kur’an ve hadislerde hükümet şekli ile ilgili bir sınırlama yoktur.

Hükümet şekli ne olursa olsun değişmez ilkeler vardır. Bu ilkeler şura ve adalettir.

Bu iki ilke yerine getirildikten sonra hükümetin şeklini belirleme konusunda ümmetin geniş bir tercih hakkı vardır. Hükümet şekli cumhuriyet şeklinde de olabilir, krallık şeklinde de olabilir.

Dört halife dönemi yönetim açısından en ideal olan dönemdir ve Dört halife dönemi daha çok cumhuriyet yönetimlerine benzer.

Dört halife dönemi İslam alimlerinin meşru gördükleri ve özlemini çektikleri bir dönem olmuştur.

Emevilerle birlikte ortaya çıkan krallık (saltanat dönemi) ise İslam alimlerinin ruhsat kabilinden caiz gördükleri sevmedikleri ama katlandıkları bir dönem olmuştur.

İslam’da yönetim şekli ister cumhuriyet benzeri dört halife dönemi, ister krallık benzeri saltanat dönemi olsun, insan hakları açısından bugünkü tabirle demokrasiye yakın olmuştur. Aynı zamanda İslam toplumu hem hukuki, hem kültürel hem dini hem de etnik açıdan çoğunlukçu değil çoğulcu bir toplum olmuştur.

İSLAM’DA KUVVETLER AYRILIĞI

Peygamber Efendimiz hayatta iken hem yasama hem yürütme hem de yargı fonksiyonlarını icra ediyordu.

Peygamberimizden sonraki dönemlerde bu günkü anlamda yasama, yürütme ve yargı fonksiyonları kurumsal olarak belirgin olmasa da bünyesel olarak mevcuttu.

Yasama fonksiyonunu İslam hukukçuları (müctehitler), yürütme fonksiyonunu halifeler, yargı fonksiyonunu kadılar yerine getirmiştir.

İslam hukukunda kuvvetler ayrımı ile ilintili olarak müfti ve kadı ayrımı yapılmıştır. Rol çatışması olur endişesi ile müfti olanların kadılık yapmasına izin verilmemiş ve böylece kuvvetler ayrımı bünyesel olarak korunmaya çalışılmıştır.

Müfti (fetva veren) makamında olan Ebu Hanife halifenin kadılık teklifini red ettiği için zindanda işkence ile şehit edilmiştir.

Share
#

SENDE YORUM YAZ

6+1 = ?
#

İSLAMDA DEVLET VE HÜKÜMET ŞEKLİ, KUVVETLER AYRILIĞI” için 2 Yorum

  1. AKAY Tekin : diyor ki:

    Hocam hayırlı olsun. Çok sevindik geri dönmenize

  2. Tarık Akyüz : diyor ki:

    Dört halife dönemini tam anlamıyla Cumhuriyet yönetimine benzetemeyiz.Sakife’de Hz.Ebubekir’in halife seçilmesi ortadadır.Hz.Ali,Hz.Fatima ve dolayısıyla Abbasogullari bize sormadan bu işi yaptınız demişlerdir.Yine Ebubekir kendisinden sonra Omer’in halife olmasını istemiştir.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Bazı Suçlara İdam Cezası Şart

    17 Şubat 2018 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    Artık televizyonlarda haber kanallarını izlerken insanlığından nasibini almamış insanların işledikleri suçları görmekten tiksinir oldum. Gazetelerde bu tür yaratıkların işledikleri suçları okurken erkekliğimden utanır hale geldim. Böylesi şerefsizlerle aynı Dünya çatısı altında bile yaşamaktan, aynı stratosfer altında bulunmaktan ise utanır oldum. Aynı bayrak ve toprak altında bu tür canilerle birlikte yaşıyor olmaktan ise inanın sıkıldım. Yani ne diyeceğimi ve yazacağımı bilemez haldeyim. Burada bu tür olayları dillendirerek daha fazla insanlı...
  • ŞEHR-İ NUH PROJESİNE KATKI SAĞLAYAN ÇOK YÖNLÜ VE MULTİDİSİPLİNER BİR SANATÇIMIZ; Esma CİVCİR

    15 Şubat 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

    Not: Bu makale içerik olarak zenginleştirilmek suretiyle sürekli güncellenecektir. 1.ŞEHR-İ NUH İSMİ Şırnak isminin esas hali olan Şera Nuh, zamanla Şehri Nuh ve Şırnex ve son olarak da Şırnak haline gelmiştir. Şera Nuh kelimesi Süryanicede "Nuh istirahat etti, iskan etti" cümlesinin isimleşmiş halidir. 2.ŞEHR-İ NUH DİRİLİYOR PROJESİ Projenin İsmi: Nuh Tufanı, Şırnak ve dünya tarihinde bitiş ve başlangıç anlamına geldiğinden projeye Şehri Nuh Diriliyor denilmiştir. Hz. Nuh’un türbesinin Cizre’de oluşu, Hud Suresinin 44. ayeti Tufan...
  • Gayrimüslimlerin İslam Ülkesindeki Hakları

    14 Şubat 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Kendileriyle Yapılan Antlaşmalara Riayet Hayat Hakkına Riayet Adalete Riayet Kanun Karşısında Müslümanlarla Eşitlik Din ve Vicdan Özgürlükleri Çocuklarını İstedikleri Gibi Eğitme Hakkı Mabetlerinin Dokunulmazlığı İbadet ve Âyinlerini Özgürce Yerine Getirebilme Mesken Dokunulmazlığı Mülkiyet Haklarına Riayet Eziyet Etme ve İncitme Yasağı Hukukî Özerklik Hakkı Askerlikten Muaf Olma Kendilerinden Alınan Vergi Miktarının, Maddî Durumlarına Uygun Olarak Tespit Edilmesi Himaye Edilemeyince Kendile...
  • İslam’da Sanık ve Mahkum Hakları

    13 Şubat 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

    Konunun sadece başlıklarını veriyoruz. Kısa başlıklar bile çok şey anlatıyor. Ayrıntıları görüp ikna olmak isteyenler http://www.isav.org.tr/img/20150616__6825219989.pdf linkine tıklayıp çıkan pdf dosyasındaki 531-559’uncu sayfalara bakmalıdır. 1. SANIĞIN HAKLARI a. Âdil Yargılanma Hakkı b. Masûmiyet/Suçsuzluk Karinesinden Yararlanma Hakkı    aa. Suç ve Cezada Şahsîlik İlkesinden Yararlanma Hakkı    bb. Şüpheden Sanığın Yararlanması İlkesi c. Savunma Hakkı     aa. Susma hakkı     bb. Tercümandan Yararlanma Hakkı d. Suçta ve Cezada Ka...