logo

Hatun


Erhan Kırmızı
erhankirmizi@08olay.com

 

Kağanın karısının unvanı hatundur. [1]

Hatun, Hunlar’dan itibaren İslâm öncesi Türk devletlerinde hükümdar zevcesinin resmî unvanı olarak kullanılmıştır. Eski Türk devletlerinde hatunlar devlet işlerinde söz sahibiydiler ve protokolde yerleri vardı. Aralarında Mete’nin eşi gibi devlet siyasetine yön verenler bulunduğu kadar naibe olarak devleti idare edenler, hatta devlet başkanlığı yapanlar da vardı. Bunun örneklerini Göktürkler’de ve Uygurlar’da görmek mümkündür. Müstakbel hakanların anneleri olmaları sebebiyle ilk hatunun Türk aslından gelmesine dikkat edilirdi.[2]

Şölenlere, kurultaylara askerî ve idari yüksek görevliler, boy beyleri ve halkın ileri gelenlerinin yanında hükümdarların eşi olan hatunlar da katılmışlardır.

Herhangi bir buyruk yazıldığı zaman, buyruğun uygulanması için hatunun da imzası gerekiyordu, hatunun imzası eksikse o buyruğa boyun eğilmezdi.

Türkler devlet yönetiminde eşit ve âdil bir düzen benimsemişler, kurdukları devletlerde bu adaletli yaklaşımı korumuşlardır.

Devlet yönetiminde kadınlar da en az erkekler kadar söz sahibi olmuştur.

İlk Türk devletlerinde hatun (katun) unvanı verilen kağan eşleri;

-Kağanlar gibi töreye uygun olarak hatunluk tahtına otururlardı.

-Kurultaya katılarak kararlarda oy kullanır ve elçileri kabul ederlerdi.

Hakan, yabancı ülke elçilerini tek başına kabul etmezdi. Elçiler, hakanın sağda, hatunun solda oturduğu devlet kurulunda, huzura kabul edilirdi.[3]

-Kağan ölürse tahta geçecek tigin küçük ise hatun, devleti oğlu adına yönetebilirdi.

-Kağanlar gibi sarayı ve askerleri bulunan hatunlar, eşlerinin yanında savaşa katılırlardı.[4]

Eski Türk geleneklerinin kuvvetli tesirinde bulunan Karahanlılar’da hakandan sonra söz sahibi olan kişi hatundu.

Tuğrul Bey eşi Altuncan Hatun’un sözünü dinler, kararlarında onun fikrini de alırdı.

Harizmşahlar’da da “terken” denilen sultan hanımlarının nüfuz ve kudreti büyüktü.

Timurlular’da hatun yerine daha çok, sonradan Hindistan ve Pakistan’a da geçen “begüm” unvanı kullanılmıştır. Aynı şekilde “bîbî” de yüksek mevkideki kadınlara verilen bir unvandı.[5]

[1]http://turkoloji.cu.edu.tr/HALKBILIM/ad_halk_hukuku/ad_halk_hukuku.htm

[2] http://www.islamansiklopedisi.info/dia/ayrmetin.php?idno=160499

[3]http://turkoloji.cu.edu.tr/HALKBILIM/ad_halk_hukuku/ad_halk_hukuku.htm

[4] http://oktaycaliskan.tumblr.com/post/105865764770/ilk-t%C3%BCrk-devletlerinde-hatun-katun-unvan%C4%B1

[5] http://www.islamansiklopedisi.info/dia/ayrmetin.php?idno=160499

 

Share
338 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

1+2 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Manifesto

    25 Mayıs 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

    1.Köken İtalyanca manifesto veya Fransızca manifeste "yeminli ifade, imzalı bildiri" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince manifestum "'el basılmış şey'" sözcüğünden evrilmiştir. Latince sözcük Latince manus "el" ve Latince fendere, fest- "basmak, vurmak" sözcüklerinin bileşiğidir.  2.Tanım Toplumsal bir hareketin duyurulması ve savların belirtilmesi üzerine kurulan, bir akımın, bir hareketin oluşunu bildiren yazılara manifesto ya da bildiri denmektedir. 3.Manifesto Teriminin Farklı Anlamları  3.1.Tarih Terimi Olarak Manifesto...
  • Minval

    24 Mayıs 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Eskiler, bizim günümüzde biçim, yol ya da tarz dediğimiz şeylere minval demişler. Son derece estetik bir kelime. Minval Kelimesinin Anlamları 1.Çulhaların tezgah aletlerinden üstüne bez sardıkları ağaç. 2.Tarz, yol, suret, şekil. 3.Yöntem 4.Bu biçimde, bu tarzda Kaynak: http://www.kamusiosmani.net/osmanlica-sozluk-15399-nedir-anlami.html Minval Kelimesinin Kullanılması İle İlgili Bazı Örnekler *Ber-minvâl-i meşrûhvv : Açıklandığı, anlatıldığı üzere. *Ber-minvâl-i sabık: Eskisi gibi. *Bu minval üzer...
  • Subay

    23 Mayıs 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Köken Subay kelimesinin kökeni ile ilgili farklı görüşler vardır; 1.Subay kelimesi Eski Türkçe sü "asker" ve bey/bay "bey, reis, şef" kelimelerinin bileşiğdiri. Kelime "asker beyi" anlamıyla askeri terminolojide asırlardır kullanılmaktadır. 2.Çağatay Türkçesinde subay "1. yüksüz, ağırlıksız, bekâr, 2. hafif süvari" sözcüğünden alıntıdır. Çağatayca sözcük Moğolca subay "kısır, yavrusuz" sözcüğünden alıntıdır. Terim Anlamı Silahlı kuvvetlerde asteğmenden orgeneral veya oramirale kadar rütbedeki askerdir. Subayların Tas...
  • Hakkari Gezimizden Terörün Nasıl Biteceğine İlişkin Tespitlerim

    23 Mayıs 2018 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    Bildiğiniz üzere İçişleri Bakanlığı himayesinde yürütülen "Basın Mensupları Gönül Elçisi" projesi kapsamında Karadeniz Bölgesi'nden Hakkari'ye giden gazeteciler 5 günlük Hakkari gezisi gerçekleştirdik. Hakkâri'nin tanıtımına katkı sağlamak amacıyla Basın Mensupları Gönül Elçisi Projesi Koordinatörü Ahmet Külekçi başkanlığında Artvin, Gümüşhane, Trabzon ve Ordu’dan Hakkari’ye gezisine 6 kişilik gazeteci grubu katılmıştı. Muhteşem bir gezi oldu. Hakkari’ye ilişkin olarak bu gezide güzel tespitlerde bulunduk. Bizlere bu gezide misafirperverlik...