logo

Hatıralarla Artvin Lif Levha Fabrikası Kitapçığı Yayınlandı

Araştırmacı Yazar Erol Çağal, Hatıralarla Artvin Lif Levha Fabrikası (Resimlerin Diliyle Artvin Albümü-2) kitapçığını yayınladı.

 

Şavşat Belediye Başkanı Ahmet Sinan Öztürk’ün destekleriyle yayınlanan kitapçığın içinde Lif Levha ile ilgili tarihçe ve fotoğraflar yer alıyor. İkinci albüm kitapçığını yayınlayan Yazar-Araştırmacı Erol Çağal, “ Artvin Lif Levha Fabrikası’nın Artvin’de kuruluş ve kapanışını fotoğraflarla anlatmaya çalıştım. İçinde tarihçesi mevcut olup, Artvin’e sağladığı istihdam ve gelir hakkında da bilgi verdim. Şavşat Belediye Başkanı bu kitapçığın çıkmasında destekleri oldu. Başkan Sinan Öztürk’e teşekkür ediyorum. Bu kitapçığın içinde çok sayıda eski ve kapandıktan sonra lif levha çalışanlarının buluşmaya devam etmesi fotoğraflarına yer verdim. Özellikle yazılı bölümü okumanızı tavsiye ediyorum. Çünkü orada çok önemli bilgiler yer alıyor.”dedi.

Bir dönem Artvin’in en önemli istihdam ve gelir kaynağı olan Artvin Levha Fabrikası 1990’larda zarar ediyor gerekçesiyle kapatıldı. Kapatılan fabrikanın çalışanları kimi başka kurumlara gitti, kimi ise emekli oldu. Yıllarca birlikte çalışan ve çok güzel dostluk kuran Lif Levha çalışanları her yıl bir araya gelerek bu dostluklarını yaşatmayı gelenek haline getirdiler.

Lif Levha Fabrikası çalışanlarından araştırmacı yazar, Erol Çağal (75) fabrikanın kuruluşu, faaliyeti ve özelleştirme sürecine girişiyle başlayan gelişmeleri kaleme alarak tarihe belge olarak bıraktı. Çağal’ın hazırladığı bu tarihi vesika niteliğindeki yazısı şöyle;

“Artvin’in geçmişinde birçok Artvinliye ekmek kapısı olmuş Lif Levha Fabrikasından geriye sadece anılar kaldı. Lif Levha Fabrikasının bulunduğu alan Artvin Çoruh Üniversitesine tahsis edilmiş ve bu alanda 2007 yılında üniversitenin şehir yerleşkesinin temelleri atılmıştı. Birçok insana ekmek teknesi olup birçok insanı emekli yapan Fabrikadan geriye kalan anılar oldu. Artvin tarihinde önemli bir yere sahip olan yeni neslin bilmediği fabrikanın hikâyesi şöyle:

Lif levha fabrikası kurulmasına karar verildiği tarih 1965 yılıdır. Orman Genel Müdürlüğüne bağlı olarak fabrika içinde S.S.C.B.’ye gitmeye karar veriliyor. Artvin Orman Başmüdürü Ahmet SOMA Fabrika Müdürü Kamil ÖZLEM ve teknik grup gidiyor. Bu fabrika ile Artvin Giresun arasındaki orman bakımı için istediklerini söylüyorlar. S.S.C.B heyeti inceliyor, bakım sahası büyük olduğundan 110.000 ster bir yılda işleyecek 25.000 M3 levha elde eden fabrikayı veriyorlar. Rus heyeti bir misal veriyor. 120 M²’lik evde 5 aile bir arada yaşayabilir mi? Sizin ormanlar ona benziyor. Siz ormanları yaşayacak duruma getirirseniz çok güzel ormanlar elde edersiniz. Karışımı güzel yaparsanız 4 ster odundan 1 M3 levha elde edersiniz. Ormanlarınız da güzel olur.

Fabrika sahasının 1959 yılından 1999 yılına kadar olanını anlatmaya başlayayım. Fabrika sahası Çayağzı Mahallesinde bulunmaktadır. Yüzümüzü Çoruh’a doğru çevirince solda Karayolları önde Çoruh sağda Öğretmen Okulu arkada ise Artvin görülmektedir. Fabrika sahası Adnan MENDERES Başbakan olduğu sene bu arazi satın alındı. Alınan arazi yalnız fabrika sahası için alınmıştır. Bu sahaya kâğıt fabrikası kurulmaya karar verildi. Burası bir müddet boş durdu. 1962 yılında bu fabrika Giresun iline gitti. Sonra buraya maden ayırma fabrikası yapılmasına karar verildi. Bir müddet öyle durdu. O da 1964 yılında başka bir ile gitti. 1965 yılında buraya Lif Levha Fabrikası yapılmasına karar verildi. Süleyman DEMİREL temel atma törenine geldi. Orman Başmüdürlüğü Çoruh kenarında taş duvarla inşaata başlamışlardı ve inşaat durduruldu. 1966 yılında inşaat ihale edilerek Müteahhide verildi. Müteahhit 1967 yılında inşaata başladı. Başmüdür Ahmet SOMA idi. İnşaat kontrol ekibi kuruldu. İlk ekipte olanlar;

1- Osman Bibinoğlu Yüksek İnşaat Mühendisi, 2- Kamil Özlem Orman Mühendisi, 3- Kayan Stat İnşaat Mühendisi, 4- Şükrü Yılmaz Makine Teknikeri, 5- Ahmet Eryiğit İnşaat Yardımcı Personeli, 6- Ali Gökyiğit İnşaat Yardımcı Personeli, – Mustafa Oflu İnşaat Yardımcı Personeli, 8- Mehmet Salatacı İnşaat Yardımcı Personeli, 9-Erol Çağal İnşaat Yardımcı Personeli olarak çalışmaya başladı. Birazda elemanları tanıtalım.

Osman Bibinoğlu: Adnan Menderes ile Yassı Adada yatmış kendi Artvinli fakat Konya Milletvekilliği yapmış o zaman Konya ovasını suya kavuşturmuştur. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü yapmıştır. Fabrika kurulurken Süleyman DEMİREL başbakandı. Bunu buraya kendi vilayetinde yapılacak olan fabrikaya yardım etmesini isteyince oda Artvin’e gönüllü gelmişti. İngilizce, Rusça ve Gürcüce dillerini biliyordu. Sonradan İstanbul Boğaz Köprüsü bittiği zaman köprüyü teslim aldı.

-Kamil Özlem: Rusça ve İngilizce biliyordu. Kendisi Tokat’lıydı. -Kayan STAT: İngilizce, Almanca ve Rusça biliyordu. -Ali Gökyiğit: Osman Bibinoğlu ile Ortaokulda arkadaş olduğundan İnşaatta yanına aldı.

Saha ancak fabrikaya yetiyordu. Onun için trafo, idare binası, lojmanlar, sosyal tesislerinin yerleri 1967 yılında istimlâk edildi. Saha içinde Karayollarına yakın eski yıkılmış saray temeli vardı. Son alınan yerde 500 yıllık çınar ağacı vardı. Fabrika deresi tam sahanın ortasından akardı. İnşaat başladı. İlk olarak fabrika sahasının ortasından geçen fabrika deresini Öğretmen Okuluna sıfır olacak şekilde yapılmaya başlandı. Dere betondan yapıldı. Öğretmen Okulunun bulunduğu kısım aynı zamanda okulun duvarı oldu. Okuldan dereyi görmek mümkün değildi. Derenin hızını kesmek için iki tane çağlayan yapıldı. Üstüne iki köprü yapıldı. Biri fabrika sahasına girmek için diğeri Çayağzı Mahallesini birleştirdi.

Çoruh kenarındaki duvarlar sahanın kodu 210 metreye göre ayarlandı. Temel eşmeler elle yapılıyordu. 1967 yılında duvar temellerinin alt kısmı tamamen bitti. Öretmen Okulu tarafından 210 koduna çıkacak şekilde kalıplar yapıldı. Sabah 07’00’de işbaşı yapılarak geçe 24.00’a kadar beton işi bitiyordu. Bizlerde inşaatın başında devamlı duruyorduk. Müteahhidin İşçi mevcudu 210 kişi idi. Çoğu Narman’dan gelmişlerdi. Ardanuç ve Yusufeli ilçesinden çalışan arkadaşlar vardı. Burada çadırlarda kalınırdı. İş kazası çok az olurdu.

Fakat hastalanma fazla idi. Hastalanan arkadaşlar Hastaneye götürülünce doğru film makinesi bile yoktu. Fakat tek bir operatör yardımcıları vardı. Fabrikanın işçileridir diye gece yarısı muayene yaparlardı. Bu olaydan çok etkilenen fabrika Müteahhidi Talip KARAMAN inşaat şantiyesinde bunu söyledi. Çayağzı Mahallesi Camii’ni yaptıracağım. Durumum iyi olunca Artvin Hastanesine elimden geldiğince cihaz hediye edeceğini söyledi. Artvin Hastanesine çok cihaz hediye etmiştir. 1968 yılında Çoruh Nehri fazla büyüyünce Çoruh kenarında çakıl ve kumları aldı. Diğer taraftan da lojmanların altındaki duvarlara devam ediliyordu. Bu duvarların arkalarına taş duvar ve dolgu yapıldı.

Duvarlar tamamen 1969 yılında bitti. Sahaya dozerler girdi. Sahada tam dört dozer çalışıyordu. Bir dozerde sosyal tesislerin yerini de düzeltiyordu. Burada bulunan çınar ağacı duvarlar yapılarak oturma parkı yapıldı. Burada trafonun yeri, idare binası, 80 kişilik misafirhane, 49 hanenin oturması için 4 adet lojman, 120 kalacak işçi pavyonu inşaatları da başladı. Bu inşaatlar 1971 yılında tamamen bitmiştir. Talip KARAMAN yapmış olduğu inşaatları teslim ederek ikinci yapılan ihaleye girmedi. İkinci ihale yapıldı. İşi Müteahhit Abdülkerim GENÇOĞLU aldı. Kontrollüğü Bayındırlık Müdürlüğüne verildi. Osman BİBİNOĞLU, Kayan STAT Rusların yaptığı Konya Seydişehir ilçesine gittiler. Kamil ÖZLEM özel sektöre gitti.

Yeni Fabrika Müdürlüğüne Şefik NOHUT geldi. Kendisi Orman Mühendisi Trabzonlu hanımı ise Artvinliydi. Kendisi yeni bir ekip kurdu.

-Şefik NOHUT Müdür,-Rafet KIRDAR Muhasebeci,-Selim BALCI Veznedar, -Ahmet ERYİĞİT Ayniyat Saymanı, -Erol Çağal Malzeme Ambarcısı, -Selahattin ÖZBAYRAK Memur, -Gülşen ÖZBAYRAK Memur, -Mehmet SALATACI Memur, -Şükrü YILMAZ Teknik Sınıf, -Mustafa OFLU Teknik Sınıf, -Ali GÖKYİĞİT Teknik Sınıf, Fabrika binası 1971 yılında başladı. Fabrika binasında yongalama bölümü üç kat, diğer bölümler iki kat yapılacaktı. Bina başlayınca Rusya’dan Mühendisler geldi. Bunlar Boris Kovalyok Makine Mühendisi, Yuri Pinkov Laboratuar Mühendisi, Borya Komiratiaw Elektrik Mühendisi, Jozef Baran Makine Mühendisi Polonyalı, Polonya’dan fabrika malzemeleri bir gemi ile Hopa Limanına geldi. Bir yandan gelen malzemeyi sandıklarla fabrika sahasına istif yapılıyordu. Gemiden bütün malzemeler geldikten sonra yabancılar ve ben gelen bütün malzemelerin bakımını yaptık. Bakım 1971-1973 yılları arasında bitti ve montaja hazır duruma geldi. Bina inşaatı yapılınca ağır malzemeler yerleştirildi.”

Share
366 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

8+9 = ?