logo

Hareket


Erhan Kırmızı
erhankirmizi@08olay.com

 

Arapça ḥrk kökünden gelen ḥarakat “hareket etme, devinim” sözcüğünden alıntıdır.[1]

Tedrici yolla, kuvveden fiile çıkmadır. Hareketle ilgili Arapça ıstılahların anlamı ve örnekler şöyle belirtilebilir;

1.Hareket Fil- Kemm: Cismin, bir kemmiyyetten (=nicelikten) diğerine geçmesidir. Artma ve zayıflama gibi.

2.Hareket Fil-Keyf: Cismin bir keyfiyyetten diğerine geçmesidir. Suyun ısınması ve soğuması gibi. Bu harekete, istihale denir.

3.Hareket Fi’l-Eyne: Cismin, bir yerden diğer bir yere hareket etmesidir. Buna nukle (=göç) adı verilir.

4.Hareket-i Arzıyye: Cisme ait eşyanın hareketi, gerçekte diğer bir şeye ait eşya vasıtasıyla olan hareket­tir. Gemide oturan kimsenin gemi ile birlikte,dünya üzerinde bulunan kimselein dünya ile birlikte hareketleri gibi.

5.Hareket-i Kasriyye: Başlangıcı, dışardan kazanılmış bir meyil sebebiyle olan harekettir. Yukarı atışmış taşın hareketi gibi.

6.Hareket-i İradiyye: Başlangıcı, dışarıdan bir iş sebebiyle olmayıp, şuur ve irade ile yapılan hareket­tir. Bir canlı varlıktan, iradesiyle sadır olan(meydana gelen) hareket gibi.

7.Hareket-i Tabiiyye: Dışarıdan bir iş sebebiyle hasıl olmayan, şuur ve irade ile beraber de olmayan harekettir. Taşın aşağıya doğru olan har­eketi gibi. [2]

Günümüzde hareket kelimesi bir fizik terimi olarak da kullanılmaktadır.

Hareket: Bir cismin, duran bir noktaya göre durumunun yada yerinin değişmesine hareket isimi verilir.

Hareket Çeşitleri

Hareketli varlıkların hareketi, hareketin yörüngesine ve hızına bağlı olarak iki grupta incelenir.

1.Yörüngelerine göre Hareket Türleri

Hareketli cisimlerin hareketleri boyunca izledikleri yola yörünge denir.

a-Doğrusal Hareket

Düz bir yörünge üzerinde konum değiştiren cismin hareketine denir. Arabanın düz yolda ilerlemesi doğrusal hareket için örnek verilebilir.

b-Eğrisel Hareket

İzlediği yörünge eğrisel olan cisimlerin yaptığı harekettir. Basketbol topunun potaya atılışı bu hareket türü için örnek verilebilir.

c-Dairesel Hareket

Bir daire üzerindeymiş gibi yörünge izleyen cisimlerin hareketidir. Saat üzerinde bulunan akrep ile yelkovanın yaptığı hareket bu tür hareket için örnek verilebilir.

2.Hızlarına Göre Hareket Türleri

a-Sabit Hızlı Hareket

Cisimlerin hareketleri boyunda yer değiştirmelerinde hızlarında artma veya azalma olmamasıdır.

b-Düzgün Değişen Hareket

Hareketli cisim hareketi boyunca hızında artma veya azalma olmasıdır. Eğer cismin hızı artıyorsa bu harekete “düzgün hızlanan hareket hızı azalıyorsa “düzgün yavaşlayan hareket” adı verilir.[3]

Hareket kelimesinin çoğulu olan harekat ise askeri alanda kullanılır.

Harekat ,belli bir amaç gözetilerek bir askerî birliğe yaptırılan manevra, çarpışma, çevirme, kovalama vb. işler anlamına gelir.[4]

[1] http://www.etimolojiturkce.com/kelime/hareket

[2] Seyyid Şerif Cürcani,Terc.ARİF,Erkan,(Tarifat) Arapça-Türkçe Terimler Sözlüğü 1993 ,http://www.darulkitap.com/indir/akaid-kitapligi-230-kitap-derleme-darulkitap.html,  erişim tarihi 23.06.2009

[3] http://www.cerezforum.net/konu/hareket-nedir-hareket-cesitleri-nelerdir.114482/

[4] http://sozluk.bilgiportal.com/nedir/harek%C3%A2t

Share
322 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

9+4 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • İslam Toplumunda Şerait-i Sulhiye (Toplumsal Barış Şartları)

    29 Haziran 2019 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

    İslam toplumunda sulh şartları yani toplumsal barışın sağlanmasının şartları, zekatın farz kılınması, faizin haram kılınması ve faizsiz borç vermenin teşvik edilmesidir. Kapitalizmi ise ayakta tutan faizdir. Faizin kaldırılması ile  kapitalist sistem de çökecektir. Bu söylediklerimiz Risale-i Nur Külliyatında şu veciz cümle ile ifade edilmektedir; “Vücub-u zekât ve hurmet-i ribâ, karz-ı hasen şerâit-i sulhiyedir. Şu ribâ taşını altından çeksen, şu zâlim medeniyet kasrı çökecektir.” Vücub-u zekât: Zekatın farz olması Hurmet-i ribâ: Faiz yasa...
  • Çeleng

    25 Haziran 2019 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

    Farsça çēlān چيلان  "demirden yapılan her türlü alet ve edevat" sözcüğü ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir. Farsça sözcük Farsça çiling veya çiring چلنگ/چرنگ  "demirin demire çarpma sesi" sözcüğünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir. Türkçe çalmak/çelmek (demir dövmek) fiilinden türemiş, ya da Türkçe kökenli olup Farsça üzerinden geri-alıntılanmış olması mümkündür. Eskiden kadınların süs için başlarına taktıkları mücevher veya madenlerden yapılmış sorguç. Halka şeklinde çiçek veya yapraklı dal demeti. Çelenk, aslınd...
  • Sultan İbrahim Deli miydi?

    24 Haziran 2019 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

    Meşrutiyet devrinden (1908) sonra Osmanlı tarihi üzerine yazıp çizenler Sultan İbrahim’e bir “deli” sıfatı takmışlardır ki, bugün tereddütsüz, büyük iftiradır diyebiliriz. Tarihçiler, Padişah’ın buhranlı bir hayat geçirdiğinde hemfikirdir. I. Mustafa’ya söylenen, hafif akıllılık gibi tabirler, bu Sultan hakkında kullanılmamıştır. Güvenilir Osmanlı kaynaklarında şahsına yönelik “deli” nitelemesi zikredilmemiştir. 20. yüzyıl başlarında, özellikle Cumhuriyet Dönemi’nde kaleme alınan bazı kaynaklarda, Osmanlı düşmanlığının tesiriyle bu lakap kast...
  • Keltler

    23 Haziran 2019 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

    Kelt kelimesi ilk kez Yunanlı tarihçi Hecataeus tarafından M.Ö. 517 yılında yunan mitolojilerinde geçmektedir. Kelt kelimesi; cesur, savaşçı, erdemli anlamına gelmektedir.  “Keltler” hem antik hem de modern zamanlarda gelişim göstermiş bir halk olarak bilinmektedir. Keltler, etnik bir grup olmaktan çok, ortak bir yaşam biçimini paylaşan insanlardı. M.Ö 2000 yıllarında Keltler, anavatanları olan Orta Avrupadan göç etmişlerdir. Çoğu İspanya,Galya ve Britanya adalarına yerleşmiştir. Kanıtların gösterdiği üzere Keltler Avrupa kıtası üzerinde ...