logo

Gebermek


Erhan Kırmızı
erhankirmizi@08olay.com

 

Türkçe “kabarmak”tan gelir, açıkta bırakılan cesetlerin şişmesinden esinlenilerek uydurulmuş bir sözcüktür. Gebe ve göbek de ayni kökten gelir.[1]

Türkçe Sözlük ’te “kötü bir biçimde ölmek” anlamıyla kayıtlı gebermek  fiili,Kamus-ı Türki’de “(Hayvan için) ölmek, telef olmak; mahvolmak”; Lehçe-i Osmani’de “Hayvan çatlamak, murdar ölmek, helak olmak” anlamlarındadır. Bu fiilin,kebe “şişkin, kabarık” sözünün-r  yapım ekiyle genişlemiş bir   biçimi (keber -) olduğu ve alt anlam katmanında “şişmek” bulunduğu, Türkoloji literatüründe bilinmektedir. [2]

Gebermek kelimesinin sözlük anlamları ise şöyle;

1.(hayvan) Ölmek, telef olmak. Osm. mürd olmak: Araba atlarının biri geberdi. Bu hayvan açlıktan geberecektir.

2.mecaz anlam. Telef ve mahv olmak: Kendisine bakmıyor, bir gün geberip gidecektir (insan için küfür ve hakaret yerine kullanılır).[3]

Argo sözlüğümüzde “öldü” anlamına gelen çok sayıda kelime ve deyim vardır. Bunlardan birkaçı; “Mürd oldu”, “geberdi”, “tahtalıköye gitti”, “nalları dikti”, “eşek cennetini boyladı”, “cızlamı çekti” vb.[4]

Fakat ölmek fiili şu kelimelerle güzel şekilde ifade edilebilir;

Vuslat, “göçmek”, “göçünmek”, “yürümek” ve “Hakk’a yürümek”. “İrtihal”, göçmenin Arapçasıdır. “intikal-i dâr-ı beka”veya “irtihal irtihâl-i dâr-ı beka” . “Dünya değiştirmek”, “dünyaya veda etmek”, “aramızdan ayrılmak”. Müslüman’ın cennete gitmesini temenni bâbında “cennet-mekân oldu” tabiri de çok kullanılır. İslâm’dan önce de Türkler ölenlerin “uçmak”a, yani cennete gittiklerine inandıkları için “öldü” yerine “uça-bardı” da derlermiş. “Rahmetli oldu”, “rahmet-i rahmâna kavuştu” da denebilir. [5]

Gebermek kelimesi dini bir soruya ve cevaba konu olmuş. İlginç bulduğum için aynen aktarıyorum.

“SUAL: Bazı kimseler, çok yorulunca geberdim diyorlar. Geçen gün bir arkadaşa hâl ve hatırını sordum. O da, (Daha gebermedim) dedi. Ben de, (Kâfir geberir, tevbe et) dedim. Arkadaşın öyle söylemesi küfür olur mu?

CEVAP

Gebermek argo bir deyimse de, geberdim veya gebermedim demek küfür olmaz. Bir hayvanın ölümüne veya sevilmeyen insan için, öldü manasında, (Geberdi gitti) denir. Bunu Müslüman için söylemek uygun değilse de, küfür de değildir.

(Eve kömür taşıdım; ama geberdim) demek de çok yoruldum demektir. Böyle söylemek küfür olmaz.

Gebermek, aşırı ilgi ve sevgi beslemek için de kullanılır. (Falanca filanca için geberiyor) derler. Bu da küfür değildir.

Çok acıkan kimseler, (Açlıktan geberiyorum) derler. Bunların hepsini söylemek küfür değilse de, argodur, uygun olmaz.

Bir de yaramazlık yapan çocuklara, (Geberesice) derler. Bu da küfür değilse de, uygun değildir.”[6]

[1] https://eksisozluk.com/gebermek–34137

[2]http://www.academia.edu/15255098/Gebermek_Fiili_%C3%9Czerine

[3] http://www.uslusozluk.com/gebermek/

[4] http://www.karar.com/besir-ayvazoglu/olmek-vefat-etmek-hayatini-kaybetmek

[5] http://www.karar.com/besir-ayvazoglu/olmek-vefat-etmek-hayatini-kaybetmek

[6] http://bizimsahife.blogspot.com.tr/2010/02/gebermedim-demek.html

 

Share
603 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

4+7 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Minval

    24 Mayıs 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Eskiler, bizim günümüzde biçim, yol ya da tarz dediğimiz şeylere minval demişler. Son derece estetik bir kelime. Minval Kelimesinin Anlamları 1.Çulhaların tezgah aletlerinden üstüne bez sardıkları ağaç. 2.Tarz, yol, suret, şekil. 3.Yöntem 4.Bu biçimde, bu tarzda Kaynak: http://www.kamusiosmani.net/osmanlica-sozluk-15399-nedir-anlami.html Minval Kelimesinin Kullanılması İle İlgili Bazı Örnekler *Ber-minvâl-i meşrûhvv : Açıklandığı, anlatıldığı üzere. *Ber-minvâl-i sabık: Eskisi gibi. *Bu minval üzer...
  • Subay

    23 Mayıs 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Köken Subay kelimesinin kökeni ile ilgili farklı görüşler vardır; 1.Subay kelimesi Eski Türkçe sü "asker" ve bey/bay "bey, reis, şef" kelimelerinin bileşiğdiri. Kelime "asker beyi" anlamıyla askeri terminolojide asırlardır kullanılmaktadır. 2.Çağatay Türkçesinde subay "1. yüksüz, ağırlıksız, bekâr, 2. hafif süvari" sözcüğünden alıntıdır. Çağatayca sözcük Moğolca subay "kısır, yavrusuz" sözcüğünden alıntıdır. Terim Anlamı Silahlı kuvvetlerde asteğmenden orgeneral veya oramirale kadar rütbedeki askerdir. Subayların Tas...
  • Hakkari Gezimizden Terörün Nasıl Biteceğine İlişkin Tespitlerim

    23 Mayıs 2018 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    Bildiğiniz üzere İçişleri Bakanlığı himayesinde yürütülen "Basın Mensupları Gönül Elçisi" projesi kapsamında Karadeniz Bölgesi'nden Hakkari'ye giden gazeteciler 5 günlük Hakkari gezisi gerçekleştirdik. Hakkâri'nin tanıtımına katkı sağlamak amacıyla Basın Mensupları Gönül Elçisi Projesi Koordinatörü Ahmet Külekçi başkanlığında Artvin, Gümüşhane, Trabzon ve Ordu’dan Hakkari’ye gezisine 6 kişilik gazeteci grubu katılmıştı. Muhteşem bir gezi oldu. Hakkari’ye ilişkin olarak bu gezide güzel tespitlerde bulunduk. Bizlere bu gezide misafirperverlik...
  • 24 Haziran’da Ağırlıklı Olarak Artvin Merkez’in Adayları Yarışacak

    23 Mayıs 2018 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    Artık seçim yarışı başladı. Siyasi Partiler milletvekilliği için aday listesini kamuoyuna açıkladılar. Listeler incelendiğinde görüyoruz ki ağırlıklı olarak Artvin Merkez’in adayları yarışacaklar. Öncelikle milletvekili aday listelerine ilişkin haberimize bir göz atalım ve yorumlarımıza devam edelim. Artvin’in Milletvekili Adayları Belli Oldu 24 Haziran'da gerçekleştirilecek 27. Dönem Milletvekili Genel Seçimine ilişkin siyasi partiler Yüksek Seçim Kurulu’na milletvekili aday listelerini açıklayarak kamuoyuna listelerini açıkladılar. A...