logo

Gebermek


Erhan Kırmızı
erhankirmizi@08olay.com

 

Türkçe “kabarmak”tan gelir, açıkta bırakılan cesetlerin şişmesinden esinlenilerek uydurulmuş bir sözcüktür. Gebe ve göbek de ayni kökten gelir.[1]

Türkçe Sözlük ’te “kötü bir biçimde ölmek” anlamıyla kayıtlı gebermek  fiili,Kamus-ı Türki’de “(Hayvan için) ölmek, telef olmak; mahvolmak”; Lehçe-i Osmani’de “Hayvan çatlamak, murdar ölmek, helak olmak” anlamlarındadır. Bu fiilin,kebe “şişkin, kabarık” sözünün-r  yapım ekiyle genişlemiş bir   biçimi (keber -) olduğu ve alt anlam katmanında “şişmek” bulunduğu, Türkoloji literatüründe bilinmektedir. [2]

Gebermek kelimesinin sözlük anlamları ise şöyle;

1.(hayvan) Ölmek, telef olmak. Osm. mürd olmak: Araba atlarının biri geberdi. Bu hayvan açlıktan geberecektir.

2.mecaz anlam. Telef ve mahv olmak: Kendisine bakmıyor, bir gün geberip gidecektir (insan için küfür ve hakaret yerine kullanılır).[3]

Argo sözlüğümüzde “öldü” anlamına gelen çok sayıda kelime ve deyim vardır. Bunlardan birkaçı; “Mürd oldu”, “geberdi”, “tahtalıköye gitti”, “nalları dikti”, “eşek cennetini boyladı”, “cızlamı çekti” vb.[4]

Fakat ölmek fiili şu kelimelerle güzel şekilde ifade edilebilir;

Vuslat, “göçmek”, “göçünmek”, “yürümek” ve “Hakk’a yürümek”. “İrtihal”, göçmenin Arapçasıdır. “intikal-i dâr-ı beka”veya “irtihal irtihâl-i dâr-ı beka” . “Dünya değiştirmek”, “dünyaya veda etmek”, “aramızdan ayrılmak”. Müslüman’ın cennete gitmesini temenni bâbında “cennet-mekân oldu” tabiri de çok kullanılır. İslâm’dan önce de Türkler ölenlerin “uçmak”a, yani cennete gittiklerine inandıkları için “öldü” yerine “uça-bardı” da derlermiş. “Rahmetli oldu”, “rahmet-i rahmâna kavuştu” da denebilir. [5]

Gebermek kelimesi dini bir soruya ve cevaba konu olmuş. İlginç bulduğum için aynen aktarıyorum.

“SUAL: Bazı kimseler, çok yorulunca geberdim diyorlar. Geçen gün bir arkadaşa hâl ve hatırını sordum. O da, (Daha gebermedim) dedi. Ben de, (Kâfir geberir, tevbe et) dedim. Arkadaşın öyle söylemesi küfür olur mu?

CEVAP

Gebermek argo bir deyimse de, geberdim veya gebermedim demek küfür olmaz. Bir hayvanın ölümüne veya sevilmeyen insan için, öldü manasında, (Geberdi gitti) denir. Bunu Müslüman için söylemek uygun değilse de, küfür de değildir.

(Eve kömür taşıdım; ama geberdim) demek de çok yoruldum demektir. Böyle söylemek küfür olmaz.

Gebermek, aşırı ilgi ve sevgi beslemek için de kullanılır. (Falanca filanca için geberiyor) derler. Bu da küfür değildir.

Çok acıkan kimseler, (Açlıktan geberiyorum) derler. Bunların hepsini söylemek küfür değilse de, argodur, uygun olmaz.

Bir de yaramazlık yapan çocuklara, (Geberesice) derler. Bu da küfür değilse de, uygun değildir.”[6]

[1] https://eksisozluk.com/gebermek–34137

[2]http://www.academia.edu/15255098/Gebermek_Fiili_%C3%9Czerine

[3] http://www.uslusozluk.com/gebermek/

[4] http://www.karar.com/besir-ayvazoglu/olmek-vefat-etmek-hayatini-kaybetmek

[5] http://www.karar.com/besir-ayvazoglu/olmek-vefat-etmek-hayatini-kaybetmek

[6] http://bizimsahife.blogspot.com.tr/2010/02/gebermedim-demek.html

 

Share
654 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

5+5 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Bu Kayalıklara İlçe Kurulmaz Demiştik Ama Bizi Yanılttılar

    18 Eylül 2018 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    90’lı yılların sonu, 2000’li yılların başıydı. Yusufeli ilçesinde Yusufeli Barajı ve HES inşaatı ve bu inşaat sonrasında Yusufeli ilçesini sular altında kalacak olmasının tartışmaları yaşanıyordu. O dönem DSİ Çoruh Projeleri 26. Bölge Müdürlüğü’nde basın sorumlusu olarak çalışmaktaydım. Tartışmaların odağındaki bir kurumda tam da tartışmaları takip eden birimdeydim. Bu vesile ile de sık sık Yusufeli ilçesine gidip gelirdim ve ilçedeki genel kanaati ölçme şansı bulurdum. Hatta yeni Yusufeli ilçe merkezine ilişkin yapılan araştırmaları ve o bölge...
  • Artvin’de Otobüs Keyfi Yaşanıyor

    14 Eylül 2018 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    Şehirleri şehir yapan unsurların başında hiç kuşku yok ki şehir içi taşımacılıkta otobüslerin kullanılmasıdır. 90’lı yılların sonuna kadar Artvin şehir içi taşımacılıkta alternatife sahip bir ildi. Hatta şehir içi dolmuş hatları yok iken bile Artvin’de şehir içi taşımacılık konusunda halkın taşınması işlemi otobüsler ile yapılırdı. 90’lı yılların başında şehir içi dolmuşların devreye girmesi ile birlikte şehir içi taşımacılıkta Artvin’de iki alternatif var idi. Biri belediye otobüsleri, diğeri ise şehir içi dolmuşlardı. Dr. Emin Özgün’ün başkan...
  • Artvin’deki Köpek Saldırısı Görüntülerin Ulusal Yansıması

    11 Eylül 2018 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    Geçtiğimiz Pazar günü ulusal medyaya bildiğiniz üzere bir görüntü yansıdı. Maalesef hepimizin içini acıtan bu görüntüler ilimizin de kötü reklamı oldu. Konuyla ilgili olarak dün yazdığım yazımda değerlendirmelerde bulunmuştum ve konuyla ilgili olarak yapılanları anlatmıştım. Bugün ki yazımda bu görüntülerin ulusal yansıması, Artvin ile ilgili yanlış anlaşılmaları düzeltilmesi ve yapılanlara ilişkin bilgiler aktaracağım. Bunları yapmadan önce de köpeklerin sahibi ile yaptığım görüşmeyi de sizlere aktarmak istiyorum. Nihayetinde bizler gazetec...
  • Yerel Medyaya Sahip Çıkıyor musunuz?

    07 Eylül 2018 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    Evet, iğneyi kendimize batırdık birazda çuvaldızı Artvin halkına batıralım ve önemli bir konuyu bugün ki yazımızda ele alalım. Türkiye Gazeteciler Konfederasyonu Başkanı Nuri Kolaylı tarafından yapılan bir açıklama ve tespitten bahsedeceğim bugün ki yazımda. Önemli tespitleri içeriyor. Hani, her birinizin başı sıkıştığında ya da tanıtılmak istediğinde veya şirketlerinin açılışlarını halka duyurmak için zaman zaman ihtiyaç duyduğu, en çok da Artvin’in sorunlarının gündeme getirilmesi noktasında dert yandığı o yerel medya var ya onun sorunlarında...