logo

Gebermek


Erhan Kırmızı
erhankirmizi@08olay.com

 

Türkçe “kabarmak”tan gelir, açıkta bırakılan cesetlerin şişmesinden esinlenilerek uydurulmuş bir sözcüktür. Gebe ve göbek de ayni kökten gelir.[1]

Türkçe Sözlük ’te “kötü bir biçimde ölmek” anlamıyla kayıtlı gebermek  fiili,Kamus-ı Türki’de “(Hayvan için) ölmek, telef olmak; mahvolmak”; Lehçe-i Osmani’de “Hayvan çatlamak, murdar ölmek, helak olmak” anlamlarındadır. Bu fiilin,kebe “şişkin, kabarık” sözünün-r  yapım ekiyle genişlemiş bir   biçimi (keber -) olduğu ve alt anlam katmanında “şişmek” bulunduğu, Türkoloji literatüründe bilinmektedir. [2]

Gebermek kelimesinin sözlük anlamları ise şöyle;

1.(hayvan) Ölmek, telef olmak. Osm. mürd olmak: Araba atlarının biri geberdi. Bu hayvan açlıktan geberecektir.

2.mecaz anlam. Telef ve mahv olmak: Kendisine bakmıyor, bir gün geberip gidecektir (insan için küfür ve hakaret yerine kullanılır).[3]

Argo sözlüğümüzde “öldü” anlamına gelen çok sayıda kelime ve deyim vardır. Bunlardan birkaçı; “Mürd oldu”, “geberdi”, “tahtalıköye gitti”, “nalları dikti”, “eşek cennetini boyladı”, “cızlamı çekti” vb.[4]

Fakat ölmek fiili şu kelimelerle güzel şekilde ifade edilebilir;

Vuslat, “göçmek”, “göçünmek”, “yürümek” ve “Hakk’a yürümek”. “İrtihal”, göçmenin Arapçasıdır. “intikal-i dâr-ı beka”veya “irtihal irtihâl-i dâr-ı beka” . “Dünya değiştirmek”, “dünyaya veda etmek”, “aramızdan ayrılmak”. Müslüman’ın cennete gitmesini temenni bâbında “cennet-mekân oldu” tabiri de çok kullanılır. İslâm’dan önce de Türkler ölenlerin “uçmak”a, yani cennete gittiklerine inandıkları için “öldü” yerine “uça-bardı” da derlermiş. “Rahmetli oldu”, “rahmet-i rahmâna kavuştu” da denebilir. [5]

Gebermek kelimesi dini bir soruya ve cevaba konu olmuş. İlginç bulduğum için aynen aktarıyorum.

“SUAL: Bazı kimseler, çok yorulunca geberdim diyorlar. Geçen gün bir arkadaşa hâl ve hatırını sordum. O da, (Daha gebermedim) dedi. Ben de, (Kâfir geberir, tevbe et) dedim. Arkadaşın öyle söylemesi küfür olur mu?

CEVAP

Gebermek argo bir deyimse de, geberdim veya gebermedim demek küfür olmaz. Bir hayvanın ölümüne veya sevilmeyen insan için, öldü manasında, (Geberdi gitti) denir. Bunu Müslüman için söylemek uygun değilse de, küfür de değildir.

(Eve kömür taşıdım; ama geberdim) demek de çok yoruldum demektir. Böyle söylemek küfür olmaz.

Gebermek, aşırı ilgi ve sevgi beslemek için de kullanılır. (Falanca filanca için geberiyor) derler. Bu da küfür değildir.

Çok acıkan kimseler, (Açlıktan geberiyorum) derler. Bunların hepsini söylemek küfür değilse de, argodur, uygun olmaz.

Bir de yaramazlık yapan çocuklara, (Geberesice) derler. Bu da küfür değilse de, uygun değildir.”[6]

[1] https://eksisozluk.com/gebermek–34137

[2]http://www.academia.edu/15255098/Gebermek_Fiili_%C3%9Czerine

[3] http://www.uslusozluk.com/gebermek/

[4] http://www.karar.com/besir-ayvazoglu/olmek-vefat-etmek-hayatini-kaybetmek

[5] http://www.karar.com/besir-ayvazoglu/olmek-vefat-etmek-hayatini-kaybetmek

[6] http://bizimsahife.blogspot.com.tr/2010/02/gebermedim-demek.html

 

Share
#

SENDE YORUM YAZ

1+6 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Ganimet Hırsı, Resulullah’ın Emrini Bile Unutturmuştu

    22 Ocak 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Savaşın bir neticesi ve sonucu olan ganimet bazen gaye olabiliyor, bu da olumsuz neticeler doğuruyordu. Ganimeti gaye yapan etkenlerden biriside insanlardaki mal kazanma hırsı idi. Bu hırsın menfi sonuçlarının örnekleri çoktur. Hz. Peygamberin gönderdiği bir askeri birlik, baskın yapacakları yere vardıklarında, içlerinden biri atını koşturarak, insanları uyarıyor ve “Şahadet kelimesini söyleyin canınızı koruyun” diyor. Bunun üzerine hepsi Müslüman oluyor. Diğer askerler “Ganimeti bize haram ettin" diyerek arkadaşlarına çıkışıyorlar. G...
  • İslam Hakimiyeti ve Müslüman Hakimiyeti arasındaki farklar

    21 Ocak 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Müslüman Hakimiyeti demek her zaman için İslam hakimiyeti demek değildir. İslam Hakimiyetini kurmak için bu Hakimiyetin tesisinde Müslümanların görev alması beklenir ama bu mecburi değildir. Allah dilerse kâfir, münafık ve fasık bir adamın eli ile de dinine hizmet ettirebilir. İslam Hakimiyeti İslam dininin hakim olması demektir. Müslüman Hakimiyeti ise Müslümanların Hakimiyeti demektir. İslam Hakimiyeti ilkesel bir Hakimiyettir. Müslüman Hakimiyeti ise bir yerde müslümanların sayısal çoğunluğu ele geçirmesi demektir. Müslüma...
  • Komünizmde Kadınların Ortaklaşalığı Var mı?

    19 Ocak 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      “..Bir topluluğa olan kininiz, sizi adaletsizliğe götürmesin…” Maide suresi, 8 Giriş Komünizm Türkiyede çoğunluk itibari ile elbette benimsediğimiz biz ideoloji değil. Toplumumuzun ekseriyetinin görüşü Komünizm ile bir birine zıttır. Fakat bu zıtlık “Bir topluluğa olan kininiz, sizi adaletsizliğe götürmesin.” Maide suresi, 8’in bize verdiği ölçü gereği, Komünizm hakkındaki görüşlerimizin de adaletsizliğe varmaması lazım. Çocukluğumdan beri komünizmde kadınların ortak olduğu sözlerini duyardım. Bu konuyu internette biraz ar...
  • AK Parti Eti Bakırdaki işten çıkarmalara müdahale edecektir

    18 Ocak 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Çünkü işten çıkarılan işçiler bu işten çıkarmanın faturasını AK Parti’ye keseceklerdir. Bu fatura elbette olumsuz fatura olacak ve AK Parti oy kaybetme tehlikesi ile karşı karşıya gelecektir. AK Parti pragmatist yapıya sahip bir parti olarak bu duruma seyirci kalması mümkün değil. 1000 kişinin işten çıkarılması büyük bir olaydır. 3-5 kişinin işten çıkarılması gibi değildir. Toplumsal bir olaydır, sadece Artvin için değil Türkiye hatta dünya için ilgi çekici bir olaydır. Siyaseti etkilememesi mümkün değil. Bu nedenle pragmatist b...