logo

DİKTATÖR


Erhan Kırmızı
erhankirmizi@08olay.com

 

Diktatörlük, halk arasında “dediğim dedik” olarak bilinir.

1.KAVRAM

Diktatör kelimesi Latince emir veren, dikte eden anlamına gelir.[1]

Diktatör (Fr. dictateur), dikte (Fr. dictee) etmek’ten gelir. Dikte etmek, yüksek sesle konuşarak yazdırmak, emir vererek isteklerini kabul ettirmek anlamlarına gelir. Dikte etmek, talimat vermektir. [2]

Diktatörlük, halk arasında “dediğim dedik” olarak bilinir.[3]

2.TOTALİTER DİKTATÖRLÜK VE OTORİTER DİKTATÖRLÜK AYRIMI

2.1.Totaliter Diktatörlük

Totaliter diktatörlüklere; komünizm nasyonalizm gibi ardında bir ideoloji barındıran, toptan ve bütüncül hükmeden tek parti iktidarları söz konusudur.  Örneğin Stalin dönemi Sovyet Prusya’sı ve Hitler’in Nazi Almanya’sı.

2.2.Otoriter Diktatörlük

Otoriter diktatörlük ise, herhangi bir ideolojiye dayanmaktan çok, ipleri elinde tutan bir bireye bağlı şekillenmektedir. Örneğin; Saddam Hüseyin dönemi ırak, Salazar döneminde Portekiz, Kaddafi dönemindeki Libya. [4]

3.DİKTATÖRLÜK ÇEŞİTLERİ

3.1.Kişi Diktatörlüğü

Devlet içinde tüm yetkileri kendi elinde tutup en üst düzeyde bulunan yöneticidir. Bu kişi aynı zamanda partisininde mutlak lideri olup dışişleri bakanlığı ve orduda başkomutanlık yapabilir. Tek parti rejimi vardır. Bu tür dikatörlüklerde demokrasiden asla söz edilemez. Katı bir liderlik ilkesi vardır. Bu diktatörlük çeşidi daha çok faşizm’de görülmüş olup bu diktatörlük çeşidinde en çok ünlenmiş olan kişi Adolf Hitler’dir.

3.2.Parti Diktatörlüğü

Devletin idaresinin ve her türlü yetkinin tek bir parti elinde bulunmasıdır. Tek parti rejimi vardır. Bu diktatörlük çeşidinde de demokrasiden söz edilemez. Partinin başında otoriter bir lider olabileceğinden kişi diktatörlüğüne benzeyebilir. Daha çok komünizm’de görülmüştür ve bu diktatörlük rejimini sıkı sıkıya uygulamış ve en çok ünlenmiş kişi Josef Stalin’dir.

3.3.Askeri Diktatörlük

Devlet idaresinin orduda bulunmasıdır. Bu tür yönetimlere cunta adı verilir. Siyasi partiler bulunmaz, bulunsa bile ordu kontrolünde varlığını sürdürür. Askeri yönetimlerin başına geçmiş kişiler genellikle yönetime darbe yoluyla gelmiştir. Bu diktatörlük çeşidini uygulayan en ünlü kişiye Francisco Franco örnek verilebilir.

3.4.Müşfik Diktatörlük

Müşfik diktatörlük otoriter bir liderin sadece kendi kişisel çıkarına veya nüfusun sadece küçük bir bölümünün yararına değil de toplumun bütününün faydasına bir politika izlediği hükümet şeklidir. Müşfik ve hayırsever bir diktatör referandumlar yoluyla bazı demokratik kararların alınmasına izin verebilir. Çoğu diktatör rejim kendini daima hayırsever olarak gösterir ve demokratik rejimleri sürekli olarak dağınık, verimsiz ve bozuk olarak gösterme eğilimi içerisindedirler. Napolyon Bonapart, Fidel Castro, Josip Broz Tito, Ho Chi Minh gibi bazı liderler müşfik diktatörler olarak vasıflandırılırlar.[5]

4.DİKTATÖRLÜĞÜN ÖZELLİKLERİ 

1- Yöneticiyi veya yöneticileri eylemlerinden dolayı sorguya çekecek, sorumlu tutacak veya işten el çektirebilecek yasa, gelenek ve kurumların yokluğu.

2- Otoritenin gücü üzerinde sınırlamaların olmayışı.

3- Önceden var olan yasaların hilafına yüce otoritenin kazanılması.

4- Normal görev devir teslim şartlarının ve süre sınırlamasının olmayışı.

5- Otoritenin sadece sınırlı bir grubun yararına kullanılması.

6- Yasama, yürütme ve yargı Gücünün tek elde toplanması

7- Tebanın salt korku yüzünden itaat etmesi.

8- Terör uygulanması.

9- Kutsallaştırılmış, yanılmaz ve mutlak güç sahibi bir lider.[6]

[1] https://tr.wikipedia.org/wiki/Diktat%C3%B6rl%C3%BCk

[2] https://www.facebook.com/permalink.php?id=128732050507024&story_fbid=624215780958646

[3] http://www.incisozluk.com.tr/w/diktat%C3%B6rlerin-karakteristik-%C3%B6zellikleri/eniyi/2/

[4] https://www.uludagsozluk.com/k/totaliter-ve-otoriter-diktat%C3%B6rl%C3%BCk-ayr%C4%B1m%C4%B1/

[5] http://www.msxlabs.org/forum/x-sozluk/369052-diktator-nedir.html

[6] http://mozbulbul.blogcu.com/diktator-ve-diktatorluk-nedir/14587096

 

Share
304 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

6+1 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Kurmay

    22 Mayıs 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

        Kaynak: http://www.mngmice.com/ “Genelkurmay” ifadesindeki “kurmay” sözcüğünü çok merak etmişimdir. Bu kelimeyi araştırdım ve okuyucularınla paylaşmak istedim. Kurmay kelimesi kısaca “karmaşık harp planları kurma konusunda uzmanlaşmış olan” “danışmanlık hizmeti veren” gibi anlamlara gelmektedir. 1.Kurmay Kelimesinin Değişik Anlamları 1.(Osmanlı Dönemi) Ordunun muharebeye hazırlanmasında ve savaş sırasındaki sevk ve idaresi için hususi tarzda yetiştirilmiş subay 2.(Osmanlı Dönemi) Mc: Becerikli 3.Kurmaylı...
  • Megalomani

    21 Mayıs 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Fransızca mégalomane "büyüklük hastası" sözcüğünden alıntıdır. Megalomani; kişinin kendisini olduğundan daha büyük görmesi ve buna bağlı olarak ortaya çıkan büyüklenme egosu şeklinde tanımlanan, sosyal psikolojinin alt dallarından biridir. Örneğin, gelir durumu az olan kişinin dünyanın en zenginlerinden biri gibi davranması, görüştüğü kişilere büyük miktarlarda çekler, senetler yazması gibi durumlar bu hezeyanlardandır. Bu kişilerin gösterdiği tavırlarla çevresinde bulunan dostları, arkadaşları onu terk eder. Her alanda görü...
  • MHP’de Birleştirici ve Bütünleştirici Adaylarla İddiasını Ortaya Koydu

    20 Mayıs 2018 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    Milliyetçi Hareket Partisi, Milletvekili geçici listesini yayımlayarak 24 Haziran seçimleri öncesinde seçim çalışmalarına start vermiş oldu. Milletvekili aday listelerinin verilmesine kısa bir süre kala ilk listesini açıklayan parti MHP olurken, MHP’nin Artvin Milletvekili aday listesi beklediğimiz gibi gerçekleşti. MHP’nin birinci sıra adayı Mali Müşavir Okan Aktaş olurken, 2.sıra adayı ise İsmihan Özcihan oldu. MHP böylelikle kafalardaki kimler aday olacak sorularını gideren ilk parti olurken MHP’nin Milletvekili adaylarının tabana ve kadınla...
  • Öykünmek

    19 Mayıs 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Köken: Bugünkü anlamıyla alakası olmasa da, “öykü” (hikâye) kelimesi ile “öykün-” (taklit etmek) kelimesi aynı kökten gelmektedir. Sözlük Anlamı: Birinin yaptığı gibi yapmak, birine veya bir şeye benzemeye çalışmak, taklit etmek Kelimenin Serüveni: Binlerce yıl öncesinde sık kullanılan öz Türkçe bir kelime olan öykünmek, zamanla “taklit etmek”, “imitasyon”, “emülasyon”… gibi yabancı kökenli kelimelerin gölgesinde kalmıştı. Son zamanlarda üzerindeki tozları atarak yeniden sıkça kullanılmaya başladı. Özellikle sınavlarda sorulmay...