logo

DİKTATÖR


Erhan Kırmızı
erhankirmizi@08olay.com

 

Diktatörlük, halk arasında “dediğim dedik” olarak bilinir.

1.KAVRAM

Diktatör kelimesi Latince emir veren, dikte eden anlamına gelir.[1]

Diktatör (Fr. dictateur), dikte (Fr. dictee) etmek’ten gelir. Dikte etmek, yüksek sesle konuşarak yazdırmak, emir vererek isteklerini kabul ettirmek anlamlarına gelir. Dikte etmek, talimat vermektir. [2]

Diktatörlük, halk arasında “dediğim dedik” olarak bilinir.[3]

2.TOTALİTER DİKTATÖRLÜK VE OTORİTER DİKTATÖRLÜK AYRIMI

2.1.Totaliter Diktatörlük

Totaliter diktatörlüklere; komünizm nasyonalizm gibi ardında bir ideoloji barındıran, toptan ve bütüncül hükmeden tek parti iktidarları söz konusudur.  Örneğin Stalin dönemi Sovyet Prusya’sı ve Hitler’in Nazi Almanya’sı.

2.2.Otoriter Diktatörlük

Otoriter diktatörlük ise, herhangi bir ideolojiye dayanmaktan çok, ipleri elinde tutan bir bireye bağlı şekillenmektedir. Örneğin; Saddam Hüseyin dönemi ırak, Salazar döneminde Portekiz, Kaddafi dönemindeki Libya. [4]

3.DİKTATÖRLÜK ÇEŞİTLERİ

3.1.Kişi Diktatörlüğü

Devlet içinde tüm yetkileri kendi elinde tutup en üst düzeyde bulunan yöneticidir. Bu kişi aynı zamanda partisininde mutlak lideri olup dışişleri bakanlığı ve orduda başkomutanlık yapabilir. Tek parti rejimi vardır. Bu tür dikatörlüklerde demokrasiden asla söz edilemez. Katı bir liderlik ilkesi vardır. Bu diktatörlük çeşidi daha çok faşizm’de görülmüş olup bu diktatörlük çeşidinde en çok ünlenmiş olan kişi Adolf Hitler’dir.

3.2.Parti Diktatörlüğü

Devletin idaresinin ve her türlü yetkinin tek bir parti elinde bulunmasıdır. Tek parti rejimi vardır. Bu diktatörlük çeşidinde de demokrasiden söz edilemez. Partinin başında otoriter bir lider olabileceğinden kişi diktatörlüğüne benzeyebilir. Daha çok komünizm’de görülmüştür ve bu diktatörlük rejimini sıkı sıkıya uygulamış ve en çok ünlenmiş kişi Josef Stalin’dir.

3.3.Askeri Diktatörlük

Devlet idaresinin orduda bulunmasıdır. Bu tür yönetimlere cunta adı verilir. Siyasi partiler bulunmaz, bulunsa bile ordu kontrolünde varlığını sürdürür. Askeri yönetimlerin başına geçmiş kişiler genellikle yönetime darbe yoluyla gelmiştir. Bu diktatörlük çeşidini uygulayan en ünlü kişiye Francisco Franco örnek verilebilir.

3.4.Müşfik Diktatörlük

Müşfik diktatörlük otoriter bir liderin sadece kendi kişisel çıkarına veya nüfusun sadece küçük bir bölümünün yararına değil de toplumun bütününün faydasına bir politika izlediği hükümet şeklidir. Müşfik ve hayırsever bir diktatör referandumlar yoluyla bazı demokratik kararların alınmasına izin verebilir. Çoğu diktatör rejim kendini daima hayırsever olarak gösterir ve demokratik rejimleri sürekli olarak dağınık, verimsiz ve bozuk olarak gösterme eğilimi içerisindedirler. Napolyon Bonapart, Fidel Castro, Josip Broz Tito, Ho Chi Minh gibi bazı liderler müşfik diktatörler olarak vasıflandırılırlar.[5]

4.DİKTATÖRLÜĞÜN ÖZELLİKLERİ 

1- Yöneticiyi veya yöneticileri eylemlerinden dolayı sorguya çekecek, sorumlu tutacak veya işten el çektirebilecek yasa, gelenek ve kurumların yokluğu.

2- Otoritenin gücü üzerinde sınırlamaların olmayışı.

3- Önceden var olan yasaların hilafına yüce otoritenin kazanılması.

4- Normal görev devir teslim şartlarının ve süre sınırlamasının olmayışı.

5- Otoritenin sadece sınırlı bir grubun yararına kullanılması.

6- Yasama, yürütme ve yargı Gücünün tek elde toplanması

7- Tebanın salt korku yüzünden itaat etmesi.

8- Terör uygulanması.

9- Kutsallaştırılmış, yanılmaz ve mutlak güç sahibi bir lider.[6]

[1] https://tr.wikipedia.org/wiki/Diktat%C3%B6rl%C3%BCk

[2] https://www.facebook.com/permalink.php?id=128732050507024&story_fbid=624215780958646

[3] http://www.incisozluk.com.tr/w/diktat%C3%B6rlerin-karakteristik-%C3%B6zellikleri/eniyi/2/

[4] https://www.uludagsozluk.com/k/totaliter-ve-otoriter-diktat%C3%B6rl%C3%BCk-ayr%C4%B1m%C4%B1/

[5] http://www.msxlabs.org/forum/x-sozluk/369052-diktator-nedir.html

[6] http://mozbulbul.blogcu.com/diktator-ve-diktatorluk-nedir/14587096

 

Share
526 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

6+8 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • İslam Toplumunda Şerait-i Sulhiye (Toplumsal Barış Şartları)

    29 Haziran 2019 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

    İslam toplumunda sulh şartları yani toplumsal barışın sağlanmasının şartları, zekatın farz kılınması, faizin haram kılınması ve faizsiz borç vermenin teşvik edilmesidir. Kapitalizmi ise ayakta tutan faizdir. Faizin kaldırılması ile  kapitalist sistem de çökecektir. Bu söylediklerimiz Risale-i Nur Külliyatında şu veciz cümle ile ifade edilmektedir; “Vücub-u zekât ve hurmet-i ribâ, karz-ı hasen şerâit-i sulhiyedir. Şu ribâ taşını altından çeksen, şu zâlim medeniyet kasrı çökecektir.” Vücub-u zekât: Zekatın farz olması Hurmet-i ribâ: Faiz yasa...
  • Çeleng

    25 Haziran 2019 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

    Farsça çēlān چيلان  "demirden yapılan her türlü alet ve edevat" sözcüğü ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir. Farsça sözcük Farsça çiling veya çiring چلنگ/چرنگ  "demirin demire çarpma sesi" sözcüğünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir. Türkçe çalmak/çelmek (demir dövmek) fiilinden türemiş, ya da Türkçe kökenli olup Farsça üzerinden geri-alıntılanmış olması mümkündür. Eskiden kadınların süs için başlarına taktıkları mücevher veya madenlerden yapılmış sorguç. Halka şeklinde çiçek veya yapraklı dal demeti. Çelenk, aslınd...
  • Sultan İbrahim Deli miydi?

    24 Haziran 2019 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

    Meşrutiyet devrinden (1908) sonra Osmanlı tarihi üzerine yazıp çizenler Sultan İbrahim’e bir “deli” sıfatı takmışlardır ki, bugün tereddütsüz, büyük iftiradır diyebiliriz. Tarihçiler, Padişah’ın buhranlı bir hayat geçirdiğinde hemfikirdir. I. Mustafa’ya söylenen, hafif akıllılık gibi tabirler, bu Sultan hakkında kullanılmamıştır. Güvenilir Osmanlı kaynaklarında şahsına yönelik “deli” nitelemesi zikredilmemiştir. 20. yüzyıl başlarında, özellikle Cumhuriyet Dönemi’nde kaleme alınan bazı kaynaklarda, Osmanlı düşmanlığının tesiriyle bu lakap kast...
  • Keltler

    23 Haziran 2019 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

    Kelt kelimesi ilk kez Yunanlı tarihçi Hecataeus tarafından M.Ö. 517 yılında yunan mitolojilerinde geçmektedir. Kelt kelimesi; cesur, savaşçı, erdemli anlamına gelmektedir.  “Keltler” hem antik hem de modern zamanlarda gelişim göstermiş bir halk olarak bilinmektedir. Keltler, etnik bir grup olmaktan çok, ortak bir yaşam biçimini paylaşan insanlardı. M.Ö 2000 yıllarında Keltler, anavatanları olan Orta Avrupadan göç etmişlerdir. Çoğu İspanya,Galya ve Britanya adalarına yerleşmiştir. Kanıtların gösterdiği üzere Keltler Avrupa kıtası üzerinde ...