logo

DİKTATÖR


Erhan Kırmızı
erhankirmizi@08olay.com

 

Diktatörlük, halk arasında “dediğim dedik” olarak bilinir.

1.KAVRAM

Diktatör kelimesi Latince emir veren, dikte eden anlamına gelir.[1]

Diktatör (Fr. dictateur), dikte (Fr. dictee) etmek’ten gelir. Dikte etmek, yüksek sesle konuşarak yazdırmak, emir vererek isteklerini kabul ettirmek anlamlarına gelir. Dikte etmek, talimat vermektir. [2]

Diktatörlük, halk arasında “dediğim dedik” olarak bilinir.[3]

2.TOTALİTER DİKTATÖRLÜK VE OTORİTER DİKTATÖRLÜK AYRIMI

2.1.Totaliter Diktatörlük

Totaliter diktatörlüklere; komünizm nasyonalizm gibi ardında bir ideoloji barındıran, toptan ve bütüncül hükmeden tek parti iktidarları söz konusudur.  Örneğin Stalin dönemi Sovyet Prusya’sı ve Hitler’in Nazi Almanya’sı.

2.2.Otoriter Diktatörlük

Otoriter diktatörlük ise, herhangi bir ideolojiye dayanmaktan çok, ipleri elinde tutan bir bireye bağlı şekillenmektedir. Örneğin; Saddam Hüseyin dönemi ırak, Salazar döneminde Portekiz, Kaddafi dönemindeki Libya. [4]

3.DİKTATÖRLÜK ÇEŞİTLERİ

3.1.Kişi Diktatörlüğü

Devlet içinde tüm yetkileri kendi elinde tutup en üst düzeyde bulunan yöneticidir. Bu kişi aynı zamanda partisininde mutlak lideri olup dışişleri bakanlığı ve orduda başkomutanlık yapabilir. Tek parti rejimi vardır. Bu tür dikatörlüklerde demokrasiden asla söz edilemez. Katı bir liderlik ilkesi vardır. Bu diktatörlük çeşidi daha çok faşizm’de görülmüş olup bu diktatörlük çeşidinde en çok ünlenmiş olan kişi Adolf Hitler’dir.

3.2.Parti Diktatörlüğü

Devletin idaresinin ve her türlü yetkinin tek bir parti elinde bulunmasıdır. Tek parti rejimi vardır. Bu diktatörlük çeşidinde de demokrasiden söz edilemez. Partinin başında otoriter bir lider olabileceğinden kişi diktatörlüğüne benzeyebilir. Daha çok komünizm’de görülmüştür ve bu diktatörlük rejimini sıkı sıkıya uygulamış ve en çok ünlenmiş kişi Josef Stalin’dir.

3.3.Askeri Diktatörlük

Devlet idaresinin orduda bulunmasıdır. Bu tür yönetimlere cunta adı verilir. Siyasi partiler bulunmaz, bulunsa bile ordu kontrolünde varlığını sürdürür. Askeri yönetimlerin başına geçmiş kişiler genellikle yönetime darbe yoluyla gelmiştir. Bu diktatörlük çeşidini uygulayan en ünlü kişiye Francisco Franco örnek verilebilir.

3.4.Müşfik Diktatörlük

Müşfik diktatörlük otoriter bir liderin sadece kendi kişisel çıkarına veya nüfusun sadece küçük bir bölümünün yararına değil de toplumun bütününün faydasına bir politika izlediği hükümet şeklidir. Müşfik ve hayırsever bir diktatör referandumlar yoluyla bazı demokratik kararların alınmasına izin verebilir. Çoğu diktatör rejim kendini daima hayırsever olarak gösterir ve demokratik rejimleri sürekli olarak dağınık, verimsiz ve bozuk olarak gösterme eğilimi içerisindedirler. Napolyon Bonapart, Fidel Castro, Josip Broz Tito, Ho Chi Minh gibi bazı liderler müşfik diktatörler olarak vasıflandırılırlar.[5]

4.DİKTATÖRLÜĞÜN ÖZELLİKLERİ 

1- Yöneticiyi veya yöneticileri eylemlerinden dolayı sorguya çekecek, sorumlu tutacak veya işten el çektirebilecek yasa, gelenek ve kurumların yokluğu.

2- Otoritenin gücü üzerinde sınırlamaların olmayışı.

3- Önceden var olan yasaların hilafına yüce otoritenin kazanılması.

4- Normal görev devir teslim şartlarının ve süre sınırlamasının olmayışı.

5- Otoritenin sadece sınırlı bir grubun yararına kullanılması.

6- Yasama, yürütme ve yargı Gücünün tek elde toplanması

7- Tebanın salt korku yüzünden itaat etmesi.

8- Terör uygulanması.

9- Kutsallaştırılmış, yanılmaz ve mutlak güç sahibi bir lider.[6]

[1] https://tr.wikipedia.org/wiki/Diktat%C3%B6rl%C3%BCk

[2] https://www.facebook.com/permalink.php?id=128732050507024&story_fbid=624215780958646

[3] http://www.incisozluk.com.tr/w/diktat%C3%B6rlerin-karakteristik-%C3%B6zellikleri/eniyi/2/

[4] https://www.uludagsozluk.com/k/totaliter-ve-otoriter-diktat%C3%B6rl%C3%BCk-ayr%C4%B1m%C4%B1/

[5] http://www.msxlabs.org/forum/x-sozluk/369052-diktator-nedir.html

[6] http://mozbulbul.blogcu.com/diktator-ve-diktatorluk-nedir/14587096

 

Share
#

SENDE YORUM YAZ

2+8 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Tarikatlar konusunda iki aşırı uç nokta

    24 Ocak 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Özet açıklama Günümüzde tarikatlarla ilgili olarak birbirine zıt olan aşırı iki görüş vardır; 1.“Şeyhi olmayanın şeyhi şeytandır.” 2.“Tarikat şirktir” Bu görüşlerin her ikisi de yanlıştır. “Şeyhi olmayanın şeyhi şeytandır” cümlesinden eğer mutlaka bir tarikata girmek gerektiği kastediliyorsa yanlıştır. Ama şeyh kelimesinden rehber (Peygamberimiz ve Kur’an) kastediliyorsa bu söz doğru olur. Tarikat şirktir sözünden eğer şeyhe masdar (kemalatın kaynağı yani Nurları Allah’dan değil şeyhin kendisinden bilmek) gözüyle bak...
  • Kullanıldığın Kadar Kullanmak, Kullanmadığın Kadar Kullanamamak

    23 Ocak 2018 Gamze Boynueğri, Köşe Yazıları

    Hayatın nazı mı dersiniz? Yoksa cilvesi mi? Belki de işvesi... Ama yoktur bunun ne yazık ki işlenesi, işleve konulup da işlev göresi bir hali ahvali... Dalıp dalıp gidiyorum uzak diyarlara... Öfkem ona keza ama yok mudur birde bunun sabrının olduğu kadar selameti de? Deyip eklemeden yapamıyorum... Çok denedim, hem de akla ziyan boyunca olmuyor... Sanırım olmayınca, olmuyor çok daha fazla üstelemeden bazı şeyleri geçiş yapmak gerek... Peki, ya kişinin iç sesi? Şuracık da çıkıp da hadi isyan ederse... Hadi feryat, figan edip de "hayır bu sen deği...
  • Eğitim-Bir-Sen’ in Kuruluş Felsefesi

    23 Ocak 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Millî Gazete’nin, 25 Temmuz 1992 yılında Eğitim-Bir-Sen Genel Başkanı Mehmet Akif İnan'la yaptığı röportajda Eğitim-Bir-Sen’in kuruluş felsefesine de değinmiş. Bu söyleşiden seçtiğim bazı pasajları aşağıya aktardım. O zaman Eğitim-Bir-Sen sanki biraz daha idealmiş gibi. Eğitim-Bir-Sen’in o günkü kuruluş felsefesine asli safiyetine selam olsun. "Sendikamızı geniş bir tabana oturtmak amacındayız; belli bir hizbe, belli bir gruba, belli bir siyasi partinin çevresinde bulunmuş olmakla yetinmeyip kanatlarını geniş açmış, bizi benimseyen...
  • Zeytin Dalı Harekatı Yeni Bir Çağın Başlaması Demek

    22 Ocak 2018 Köşe Yazıları, Selim Çiftçi

    -ABD nin malum baskı ve aldatmacalarına rağmen Türkiye Afrine de girdi. -ABD geri adım attı. -ABD dünya düzeni çöküyor. -Güçlü halk desteği ile Ak Parti iktidarı “Dünya beşten büyük” dedi -Tayyip Erdoğan artık eski Türkiye yok İMF ye borcu olmayan -her türlü silahını kendi üreten, ihtiyçlarını karşılayan bir ülke var -Ülkemiz tarihten beri hep komşularına zeytin dalı uzattı. -Bunu anlamayanlar Türkiye gerçeğini Afrin harekâtında gördüler -ABD nin ve diğer düşmanların Ülkemizden intikam almaları bir kez daha engellendi -100 YILLILK PLA...