logo

CUMHUR


Erhan Kırmızı
erhankirmizi@08olay.com

1.Kavram

Arapça bir kelime olan cumhur sözlükte “herhangi bir şeyin en büyük kısmı, bir topluluğun çoğunluğu veya önde gelenleri” anlamına gelir. [1]

2.Cumhuriyetle İlgisi

Kök itibariyle Arapça olmasına rağmen cumhuriyet şeklinde ilk kullanımı Jöntürkler den sonra olmuştur. [2]

İsviçre ve Holanda gibi ülkelerin yönetim biçimine Osmanlı kullanımında önceleri cumhūr adı verilirken, 19. Yüzyılda  cumhūriyyet sözcüğü tercih edildi. Masdara eklenen +iyyet eki Türkçeye özgüdür.[3]

Köken itibariyle Arapça cumhur kelimesine dayanmasına rağmen Türkçe bir kelimedir. Batı dillerinde muadili (karşılığı) respublic, republic’ tir ve kamusal nesne – yer – anlamına gelir. Devlet tüzel kişiliğinin hanedan yerine millet/ milletin vekilleri ile temsil edilmesidir. Bazı Arap ülkelerinde görülen cemahiriye kavramı, cumhuriyetin eşanlamlısı değildir. Çünkü cemahiriye, belli alanlarda halk komiteleri sayesinde yönetime katılmayı öngörmekle beraber tüzel kişilik içermezler ve devletin sahibi ya bir hanedan, ya bir diktatör ya da cuntadır. Yine cemahiriye uygulamalarında yönetime katılma şekli ya mezhepsel ya da etnik ayrımcılık üzerine kuruludur.[4]

3.Cumhurla İlgili Terkipler

Cumhûrü’l-ulemâ: âlimlerin çoğunluğu.

Cumhûrü’l-müfessirîn: tefsir âlimlerinin çoğunluğu

Cumhûrü’l-hukemâ: filozofların çoğunluğu

Cumhûrü’l-fukahâ: fakihlerin çoğunluğu[5]

4.Cumhurla İlgili Kavramlar

4.1.Cumhur İlâhisi
“Topluca okunan ilâhi” anlamına gelir. Mevleviyye ve Bektaşiyye dışındaki tarikatlara ait tekkelerde kelime-i tevhid zikrinden sonra ism-i celâl zikrine geçilmeden önceki arada okunurdu.
Cumhur ilâhilerini diğerlerinden ayıran en önemli özellik, bu ilâhilerin hazır bulunanlar tarafından birlikte okunmasıdır.[6]

4.2.Cumhur Müezzinliği
“Topluca ve belli bir tertip üzere yapılan müezzinlik” anlamına gelir. Kadroları kalabalık olan büyük camilerde namaz esnasında bütün müezzinlerin iştirakiyle icra edilirdi. Büyük camilerde imamın namaz esnasında aldığı tekbirler, uzakta bulunanların işitemeyeceği ve âmâların da göremeyeceği düşünülerek müezzinler tarafından tekrar edilmektedir. Gerek “tekbir alma” denen bu faaliyet ve öncesindeki salavatlama, gerekse namazın tamamlanmasından sonra okunan Âyetü’l-kürsî, onu takip eden tesbîhat ve diğer dualarla teravih namazlarındaki salât-ı ümmiyyeler, ramazan ilâhileri ve minarede iki müezzinin karşılıklı veya birkaçının hep birlikte okudukları ezanlar cumhur müezzinliği icraatı içerisinde yer almaktadır. [7]

[1] ÖGÜT, Salim,Diyanet İslam Ansiklopedisi 8. Cilt 94. Sayfa CUMHUR Maddesi

[2] https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:4tnZAtWTBEEJ:https://tr.instela.com/cumhuriyet-kelimesinin-etimolojisi–358432+&cd=4&hl=tr&ct=clnk&gl=tr

[3] https://www.etimolojiturkce.com/kelime/cumhur

[4] https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:4tnZAtWTBEEJ:https://tr.instela.com/cumhuriyet-kelimesinin-etimolojisi–358432+&cd=4&hl=tr&ct=clnk&gl=tr

[5] ÖGÜT, Salim, Diyanet İslam Ansiklopedisi 8. Cilt 94. Sayfa CUMHUR Maddesi

[6] ÖZCAN, Nuri, Diyanet İslam Ansiklopedisi 8. Cilt 94. Sayfa CUMHUR İLÂHİSİ Maddesi

[7] ÖZCAN, Nuri, Diyanet İslam Ansiklopedisi 8. Cilt 94. Sayfa CUMHUR İLÂHİSİ Maddesi

Share
347 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

1+5 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • TV Programında Erkan Balta’yı Göreve Hazır Buldum

    22 Haziran 2018 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    Geçtiğimiz günlerde AK Parti Artvin Milletvekili adayı Av. Ertunç Erkan Balta ile birlikte Çay Tv’de İbrahim Eksilmez’in sunduğu 25.Saat Programının konuğuydum. Gazeteci arkadaşım Aydın Tatar ile birlikte AK Parti Milletvekili adayı Erkan Balta’ya sorular yönlendirdik. Programdaki sorulara Erkan Balta’nın verdiği yanıtlar ve bu yanıtlardaki ikna kabiliyetine ilişkin değerlendirmeleri bu yazımın konusu yapacağım. Öncesinde nasıl bir Erkan Balta ile karşılaştığımı aktarmak istiyorum. AK Parti İl Başkanı iken bir çok kez daha tv programların...
  • Bir Tarafta Erdoğan, Diğer Tarafta Kazanma Şansı Olmayan Adaylar

    22 Haziran 2018 Köşe Yazıları, Yüksel Kantar

    Bir Tarafta Cumhur İttifakın Adayı Sayın Erdoğan, Diğer Taraftan 1.Turda Kazanma İhtimali Olmayan Adaylar 16 Nisa’n 2017 Tarihinde Halkımız Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçme kararı aldı. Bu kararla cumhurbaşkanı seçilecek aday 1. Turda %50+1 oy olması lazım ki Cumhurbaşkanı seçilsin. 7 Haziran 2015 Genel seçimleri öncesi ve sonrası dış güçler tarafından Başlayan ülkemizi kuşatma ve ardından MHP’yi dizayn etme politikası, 15 Temmuz 2016 Hain Darbe ve işgal girişimi MHP’nin ülkemizin bekası için AK Parti ile yakınlaşmasını sağladı. B...
  • Muzaffer Çorbacı efsane bir milletvekili olabilirdi

    20 Haziran 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Muzaffer Çorbacı AK Parti Artvin birinci sıra milletvekili adayı olsaydı Artvin için efsane bir milletvekili olabilirdi. Muzaffer Çorbacı, Hasan Ekinci gibi seçmenle bireysel sıcak ilişkiler kuran bir milletvekili olurdu diye düşünüyorum. Muzaffer Çorbacı milletvekili adayı olduktan sonra facebookta arkadaş olduk. Seçim çalışmalarını onun paylaşımlarından takip etmeye başladım. Seçmenle çok yakın, candan ve sıcak ilişkiler kurabildiğini gözlemledim. Sanırım Muzaffer Çorbacı bir iş adamı, yani sıradan vatandaş için elit sayılabilece...
  • Yüz Körlüğü

    20 Haziran 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Bir sabah yine alarmınızın çalmasıyla uyanıyorsunuz. Yüzünüzü yıkamaya banyoya gidiyorsunuz ve aynada tanımadığınız bir yüz size bakıyor. Kaynak: http://myartmagazine.com/beautiful-artworks-lidia?i=14 Yüz körlüğü, günümüzde nadir görülen ve pek bilinmeyen nörolojik kökenli bir hastalıktır. Prosopagnosia (Yunanca “Prosopon” yüz + “agnosia” kayıtsızlığı), “yüz körlüğü” olarak da adlandırılan insan yüzleri tanıyamama, ayıramama durumudur. “Prosopagnostikler” göz, burun, ağız gibi yüzün her parçasını tek tek görebilmekle birlikt...