logo

CUMHUR


Erhan Kırmızı
erhankirmizi@08olay.com

1.Kavram

Arapça bir kelime olan cumhur sözlükte “herhangi bir şeyin en büyük kısmı, bir topluluğun çoğunluğu veya önde gelenleri” anlamına gelir. [1]

2.Cumhuriyetle İlgisi

Kök itibariyle Arapça olmasına rağmen cumhuriyet şeklinde ilk kullanımı Jöntürkler den sonra olmuştur. [2]

İsviçre ve Holanda gibi ülkelerin yönetim biçimine Osmanlı kullanımında önceleri cumhūr adı verilirken, 19. Yüzyılda  cumhūriyyet sözcüğü tercih edildi. Masdara eklenen +iyyet eki Türkçeye özgüdür.[3]

Köken itibariyle Arapça cumhur kelimesine dayanmasına rağmen Türkçe bir kelimedir. Batı dillerinde muadili (karşılığı) respublic, republic’ tir ve kamusal nesne – yer – anlamına gelir. Devlet tüzel kişiliğinin hanedan yerine millet/ milletin vekilleri ile temsil edilmesidir. Bazı Arap ülkelerinde görülen cemahiriye kavramı, cumhuriyetin eşanlamlısı değildir. Çünkü cemahiriye, belli alanlarda halk komiteleri sayesinde yönetime katılmayı öngörmekle beraber tüzel kişilik içermezler ve devletin sahibi ya bir hanedan, ya bir diktatör ya da cuntadır. Yine cemahiriye uygulamalarında yönetime katılma şekli ya mezhepsel ya da etnik ayrımcılık üzerine kuruludur.[4]

3.Cumhurla İlgili Terkipler

Cumhûrü’l-ulemâ: âlimlerin çoğunluğu.

Cumhûrü’l-müfessirîn: tefsir âlimlerinin çoğunluğu

Cumhûrü’l-hukemâ: filozofların çoğunluğu

Cumhûrü’l-fukahâ: fakihlerin çoğunluğu[5]

4.Cumhurla İlgili Kavramlar

4.1.Cumhur İlâhisi
“Topluca okunan ilâhi” anlamına gelir. Mevleviyye ve Bektaşiyye dışındaki tarikatlara ait tekkelerde kelime-i tevhid zikrinden sonra ism-i celâl zikrine geçilmeden önceki arada okunurdu.
Cumhur ilâhilerini diğerlerinden ayıran en önemli özellik, bu ilâhilerin hazır bulunanlar tarafından birlikte okunmasıdır.[6]

4.2.Cumhur Müezzinliği
“Topluca ve belli bir tertip üzere yapılan müezzinlik” anlamına gelir. Kadroları kalabalık olan büyük camilerde namaz esnasında bütün müezzinlerin iştirakiyle icra edilirdi. Büyük camilerde imamın namaz esnasında aldığı tekbirler, uzakta bulunanların işitemeyeceği ve âmâların da göremeyeceği düşünülerek müezzinler tarafından tekrar edilmektedir. Gerek “tekbir alma” denen bu faaliyet ve öncesindeki salavatlama, gerekse namazın tamamlanmasından sonra okunan Âyetü’l-kürsî, onu takip eden tesbîhat ve diğer dualarla teravih namazlarındaki salât-ı ümmiyyeler, ramazan ilâhileri ve minarede iki müezzinin karşılıklı veya birkaçının hep birlikte okudukları ezanlar cumhur müezzinliği icraatı içerisinde yer almaktadır. [7]

[1] ÖGÜT, Salim,Diyanet İslam Ansiklopedisi 8. Cilt 94. Sayfa CUMHUR Maddesi

[2] https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:4tnZAtWTBEEJ:https://tr.instela.com/cumhuriyet-kelimesinin-etimolojisi–358432+&cd=4&hl=tr&ct=clnk&gl=tr

[3] https://www.etimolojiturkce.com/kelime/cumhur

[4] https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:4tnZAtWTBEEJ:https://tr.instela.com/cumhuriyet-kelimesinin-etimolojisi–358432+&cd=4&hl=tr&ct=clnk&gl=tr

[5] ÖGÜT, Salim, Diyanet İslam Ansiklopedisi 8. Cilt 94. Sayfa CUMHUR Maddesi

[6] ÖZCAN, Nuri, Diyanet İslam Ansiklopedisi 8. Cilt 94. Sayfa CUMHUR İLÂHİSİ Maddesi

[7] ÖZCAN, Nuri, Diyanet İslam Ansiklopedisi 8. Cilt 94. Sayfa CUMHUR İLÂHİSİ Maddesi

Share
#

SENDE YORUM YAZ

9+2 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Zeytin Dalı Harekatı Yeni Bir Çağın Başlaması Demek

    22 Ocak 2018 Köşe Yazıları, Selim Çiftçi

    -ABD nin malum baskı ve aldatmacalarına rağmen Türkiye Afrine de girdi. -ABD geri adım attı. -ABD dünya düzeni çöküyor. -Güçlü halk desteği ile Ak Parti iktidarı “Dünya beşten büyük” dedi -Tayyip Erdoğan artık eski Türkiye yok İMF ye borcu olmayan -her türlü silahını kendi üreten, ihtiyçlarını karşılayan bir ülke var -Ülkemiz tarihten beri hep komşularına zeytin dalı uzattı. -Bunu anlamayanlar Türkiye gerçeğini Afrin harekâtında gördüler -ABD nin ve diğer düşmanların Ülkemizden intikam almaları bir kez daha engellendi -100 YILLILK PLA...
  • Ganimet Hırsı, Resulullah’ın Emrini Bile Unutturmuştu

    22 Ocak 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Savaşın bir neticesi ve sonucu olan ganimet bazen gaye olabiliyor, bu da olumsuz neticeler doğuruyordu. Ganimeti gaye yapan etkenlerden biriside insanlardaki mal kazanma hırsı idi. Bu hırsın menfi sonuçlarının örnekleri çoktur. Hz. Peygamberin gönderdiği bir askeri birlik, baskın yapacakları yere vardıklarında, içlerinden biri atını koşturarak, insanları uyarıyor ve “Şahadet kelimesini söyleyin canınızı koruyun” diyor. Bunun üzerine hepsi Müslüman oluyor. Diğer askerler “Ganimeti bize haram ettin" diyerek arkadaşlarına çıkışıyorlar. G...
  • İslam Hakimiyeti ve Müslüman Hakimiyeti arasındaki farklar

    21 Ocak 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Müslüman Hakimiyeti demek her zaman için İslam hakimiyeti demek değildir. İslam Hakimiyetini kurmak için bu Hakimiyetin tesisinde Müslümanların görev alması beklenir ama bu mecburi değildir. Allah dilerse kâfir, münafık ve fasık bir adamın eli ile de dinine hizmet ettirebilir. İslam Hakimiyeti İslam dininin hakim olması demektir. Müslüman Hakimiyeti ise Müslümanların Hakimiyeti demektir. İslam Hakimiyeti ilkesel bir Hakimiyettir. Müslüman Hakimiyeti ise bir yerde müslümanların sayısal çoğunluğu ele geçirmesi demektir. Müslüma...
  • Komünizmde Kadınların Ortaklaşalığı Var mı?

    19 Ocak 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      “..Bir topluluğa olan kininiz, sizi adaletsizliğe götürmesin…” Maide suresi, 8 Giriş Komünizm Türkiyede çoğunluk itibari ile elbette benimsediğimiz biz ideoloji değil. Toplumumuzun ekseriyetinin görüşü Komünizm ile bir birine zıttır. Fakat bu zıtlık “Bir topluluğa olan kininiz, sizi adaletsizliğe götürmesin.” Maide suresi, 8’in bize verdiği ölçü gereği, Komünizm hakkındaki görüşlerimizin de adaletsizliğe varmaması lazım. Çocukluğumdan beri komünizmde kadınların ortak olduğu sözlerini duyardım. Bu konuyu internette biraz ar...