logo

CUMHUR


Erhan Kırmızı
erhankirmizi@08olay.com

1.Kavram

Arapça bir kelime olan cumhur sözlükte “herhangi bir şeyin en büyük kısmı, bir topluluğun çoğunluğu veya önde gelenleri” anlamına gelir. [1]

2.Cumhuriyetle İlgisi

Kök itibariyle Arapça olmasına rağmen cumhuriyet şeklinde ilk kullanımı Jöntürkler den sonra olmuştur. [2]

İsviçre ve Holanda gibi ülkelerin yönetim biçimine Osmanlı kullanımında önceleri cumhūr adı verilirken, 19. Yüzyılda  cumhūriyyet sözcüğü tercih edildi. Masdara eklenen +iyyet eki Türkçeye özgüdür.[3]

Köken itibariyle Arapça cumhur kelimesine dayanmasına rağmen Türkçe bir kelimedir. Batı dillerinde muadili (karşılığı) respublic, republic’ tir ve kamusal nesne – yer – anlamına gelir. Devlet tüzel kişiliğinin hanedan yerine millet/ milletin vekilleri ile temsil edilmesidir. Bazı Arap ülkelerinde görülen cemahiriye kavramı, cumhuriyetin eşanlamlısı değildir. Çünkü cemahiriye, belli alanlarda halk komiteleri sayesinde yönetime katılmayı öngörmekle beraber tüzel kişilik içermezler ve devletin sahibi ya bir hanedan, ya bir diktatör ya da cuntadır. Yine cemahiriye uygulamalarında yönetime katılma şekli ya mezhepsel ya da etnik ayrımcılık üzerine kuruludur.[4]

3.Cumhurla İlgili Terkipler

Cumhûrü’l-ulemâ: âlimlerin çoğunluğu.

Cumhûrü’l-müfessirîn: tefsir âlimlerinin çoğunluğu

Cumhûrü’l-hukemâ: filozofların çoğunluğu

Cumhûrü’l-fukahâ: fakihlerin çoğunluğu[5]

4.Cumhurla İlgili Kavramlar

4.1.Cumhur İlâhisi
“Topluca okunan ilâhi” anlamına gelir. Mevleviyye ve Bektaşiyye dışındaki tarikatlara ait tekkelerde kelime-i tevhid zikrinden sonra ism-i celâl zikrine geçilmeden önceki arada okunurdu.
Cumhur ilâhilerini diğerlerinden ayıran en önemli özellik, bu ilâhilerin hazır bulunanlar tarafından birlikte okunmasıdır.[6]

4.2.Cumhur Müezzinliği
“Topluca ve belli bir tertip üzere yapılan müezzinlik” anlamına gelir. Kadroları kalabalık olan büyük camilerde namaz esnasında bütün müezzinlerin iştirakiyle icra edilirdi. Büyük camilerde imamın namaz esnasında aldığı tekbirler, uzakta bulunanların işitemeyeceği ve âmâların da göremeyeceği düşünülerek müezzinler tarafından tekrar edilmektedir. Gerek “tekbir alma” denen bu faaliyet ve öncesindeki salavatlama, gerekse namazın tamamlanmasından sonra okunan Âyetü’l-kürsî, onu takip eden tesbîhat ve diğer dualarla teravih namazlarındaki salât-ı ümmiyyeler, ramazan ilâhileri ve minarede iki müezzinin karşılıklı veya birkaçının hep birlikte okudukları ezanlar cumhur müezzinliği icraatı içerisinde yer almaktadır. [7]

[1] ÖGÜT, Salim,Diyanet İslam Ansiklopedisi 8. Cilt 94. Sayfa CUMHUR Maddesi

[2] https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:4tnZAtWTBEEJ:https://tr.instela.com/cumhuriyet-kelimesinin-etimolojisi–358432+&cd=4&hl=tr&ct=clnk&gl=tr

[3] https://www.etimolojiturkce.com/kelime/cumhur

[4] https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:4tnZAtWTBEEJ:https://tr.instela.com/cumhuriyet-kelimesinin-etimolojisi–358432+&cd=4&hl=tr&ct=clnk&gl=tr

[5] ÖGÜT, Salim, Diyanet İslam Ansiklopedisi 8. Cilt 94. Sayfa CUMHUR Maddesi

[6] ÖZCAN, Nuri, Diyanet İslam Ansiklopedisi 8. Cilt 94. Sayfa CUMHUR İLÂHİSİ Maddesi

[7] ÖZCAN, Nuri, Diyanet İslam Ansiklopedisi 8. Cilt 94. Sayfa CUMHUR İLÂHİSİ Maddesi

Share
188 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

5+4 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Teşkilatların değişmesi değil, milletin cebinin para görmesi gerekir

    18 Ağustos 2017 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Cumhurbaşkanımız ve AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan partiye zarar verdiklerini düşündüğü kibirli ve çıkarcı kimseleri partiden uzaklaştırmak istiyor. Bu elbette erdemli ve ideal bir davranıştır. Fakat aslında maalesef toplumumuz hem kibir hem de çıkarcı insanları bir şekilde benimsemiş ve içselleştirmiştir. Bu söylediğimi destekleyen iki önemli atasözü var. El öpmekle dudak aşınmaz (Bu kibirli insanların varlığına bir tahammül anlamı içerir) Bal tutan parmağını yalar (Bu da bazı insanların yolsuzluk yapmasına t...
  • Cerattepe’yi Gezmeye Gelen Basın Mensupları Ön Yargı İle Geldiklerini Belli Ettiler

    17 Ağustos 2017 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    Bildiğiniz üzere geçtiğimiz günlerde ulusal medya temsilcileri Artvin Cerattepe Maden Projesi’ne ilişkin bilgi almak üzere Artvin’e gelmişlerdi. Konu bu olmasına karşın bence bilgi almak için ön yargılarını ispatlayacak belge, bilgi veya fotoğraf çekebilmek için ön yargılı bir biçimde Artvin’e geldiklerini yaptıkları haberlerden belli ettiler. Madencilik konusunda çok fazla bilgi sahibi olmayan ve kuru kuruna bir çevre hassasiyeti içerisinde bulunan basın mensuplarının genelde yaptığı şey budur. Ülkemizde madencilik yapılmasın, yerli kaynakl...
  • Artvin Çoruh Üniversitesi Rektörüne Duyrulur…

    17 Ağustos 2017 Köşe Yazıları, Melih Sıddık Dalkılıç

    Tüm Selamların Yegane Sahibinin Adıyla BİSMİLLAH Varlığım kudreti elinde olan ALLAH’A hamd olsun, yeniden yazmak nasip oldu. Son zamanlarda yazar olmaktan iyice sıkıldığımı fark ettim. Neden diye sorarsanız; Artvin gibi illerde doğruları dile getirdiğin zaman “Hain” ilan ediliyorsun. Maden konusunda doğruları yazdığında “Madenci” diye yaftalamıyorsun ya da bürokrasi hakkında yazdığında “Hükümeti” eleştiriyorsun diye algılanıyor. Geçen haftalarda beni rahatsız eden konuları ele aldım. Nasıl Ak parti içinde “Metal yorgunluğu”  dile geliyorsa a...
  • Hilfu’l-Fudûl (Erdemliler İttifakı)

    15 Ağustos 2017 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Özet: Bazı Kureyş kabilelerinin, Mekke'de haksızlığa uğrayan insanlara yardım etmek amacıyla yaptıkları Hz. Peygamber'in de katıldığı antlaşma. Bu sivil insiyatifin olumlu girişimleri Mekkeliler arasında takdirle karşılandı, örgüt mensuplarına karşı güven ve saygı oluşturdu. Bu örgütün, Hz. Peygamber'in kişiliğinin oluşturmasında, çevresiyle ilişkilerinin geliştirmesinde, itibar oluşturmasında etkisi büyük olmuştur. Peygamberliği ilan ettikten sonraki dönemde dahi Hilfu’l-Fudûl 'dan övgüyle söz etmiş ve "Yine çağrılsam gider katılırım...