logo

CUMHUR


Erhan Kırmızı
erhankirmizi@08olay.com

1.Kavram

Arapça bir kelime olan cumhur sözlükte “herhangi bir şeyin en büyük kısmı, bir topluluğun çoğunluğu veya önde gelenleri” anlamına gelir. [1]

2.Cumhuriyetle İlgisi

Kök itibariyle Arapça olmasına rağmen cumhuriyet şeklinde ilk kullanımı Jöntürkler den sonra olmuştur. [2]

İsviçre ve Holanda gibi ülkelerin yönetim biçimine Osmanlı kullanımında önceleri cumhūr adı verilirken, 19. Yüzyılda  cumhūriyyet sözcüğü tercih edildi. Masdara eklenen +iyyet eki Türkçeye özgüdür.[3]

Köken itibariyle Arapça cumhur kelimesine dayanmasına rağmen Türkçe bir kelimedir. Batı dillerinde muadili (karşılığı) respublic, republic’ tir ve kamusal nesne – yer – anlamına gelir. Devlet tüzel kişiliğinin hanedan yerine millet/ milletin vekilleri ile temsil edilmesidir. Bazı Arap ülkelerinde görülen cemahiriye kavramı, cumhuriyetin eşanlamlısı değildir. Çünkü cemahiriye, belli alanlarda halk komiteleri sayesinde yönetime katılmayı öngörmekle beraber tüzel kişilik içermezler ve devletin sahibi ya bir hanedan, ya bir diktatör ya da cuntadır. Yine cemahiriye uygulamalarında yönetime katılma şekli ya mezhepsel ya da etnik ayrımcılık üzerine kuruludur.[4]

3.Cumhurla İlgili Terkipler

Cumhûrü’l-ulemâ: âlimlerin çoğunluğu.

Cumhûrü’l-müfessirîn: tefsir âlimlerinin çoğunluğu

Cumhûrü’l-hukemâ: filozofların çoğunluğu

Cumhûrü’l-fukahâ: fakihlerin çoğunluğu[5]

4.Cumhurla İlgili Kavramlar

4.1.Cumhur İlâhisi
“Topluca okunan ilâhi” anlamına gelir. Mevleviyye ve Bektaşiyye dışındaki tarikatlara ait tekkelerde kelime-i tevhid zikrinden sonra ism-i celâl zikrine geçilmeden önceki arada okunurdu.
Cumhur ilâhilerini diğerlerinden ayıran en önemli özellik, bu ilâhilerin hazır bulunanlar tarafından birlikte okunmasıdır.[6]

4.2.Cumhur Müezzinliği
“Topluca ve belli bir tertip üzere yapılan müezzinlik” anlamına gelir. Kadroları kalabalık olan büyük camilerde namaz esnasında bütün müezzinlerin iştirakiyle icra edilirdi. Büyük camilerde imamın namaz esnasında aldığı tekbirler, uzakta bulunanların işitemeyeceği ve âmâların da göremeyeceği düşünülerek müezzinler tarafından tekrar edilmektedir. Gerek “tekbir alma” denen bu faaliyet ve öncesindeki salavatlama, gerekse namazın tamamlanmasından sonra okunan Âyetü’l-kürsî, onu takip eden tesbîhat ve diğer dualarla teravih namazlarındaki salât-ı ümmiyyeler, ramazan ilâhileri ve minarede iki müezzinin karşılıklı veya birkaçının hep birlikte okudukları ezanlar cumhur müezzinliği icraatı içerisinde yer almaktadır. [7]

[1] ÖGÜT, Salim,Diyanet İslam Ansiklopedisi 8. Cilt 94. Sayfa CUMHUR Maddesi

[2] https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:4tnZAtWTBEEJ:https://tr.instela.com/cumhuriyet-kelimesinin-etimolojisi–358432+&cd=4&hl=tr&ct=clnk&gl=tr

[3] https://www.etimolojiturkce.com/kelime/cumhur

[4] https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:4tnZAtWTBEEJ:https://tr.instela.com/cumhuriyet-kelimesinin-etimolojisi–358432+&cd=4&hl=tr&ct=clnk&gl=tr

[5] ÖGÜT, Salim, Diyanet İslam Ansiklopedisi 8. Cilt 94. Sayfa CUMHUR Maddesi

[6] ÖZCAN, Nuri, Diyanet İslam Ansiklopedisi 8. Cilt 94. Sayfa CUMHUR İLÂHİSİ Maddesi

[7] ÖZCAN, Nuri, Diyanet İslam Ansiklopedisi 8. Cilt 94. Sayfa CUMHUR İLÂHİSİ Maddesi

Share
208 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

6+5 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Marksizmin Ekolleri (Mezhepleri)

    21 Ekim 2017 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Özet: *Marksizm, bilimsel sosyalizm ve komünizmin kurucusu Karl Marx'ın ve Friedrich Engels'in çalışmalarından çıkarılan insanlığın özgürleşmesiyle ilgili bir düşünce sistemi ve ideoloji. *Leninizm işçi sınıfını odak noktası olarak kabul eder. *Maoizm’de Çinde işçi sınıfı olmadığı için köylüler işçi sınıfı yerine konmuştur. *Cheizm’de İşçi ve köylü sınıfı birlikte hareket eder. *Marksizm’in bu ideolojileri İslamdaki mezheplere benziyor. İslam bir tane olduğuna göre mezhepler niye var diyenler, Marksizmdeki bu farklı ideolojileri ...
  • İki Röportajla İSME Dosyasını Kapatıyorum

    19 Ekim 2017 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    Bildiğiniz üzere Bodrum’da düzenlenen Madencilik ve Çevre Sempozyumu’nda düzenlenen Madencilik ve Çevre Sempozyumu (İSME 2017) de gerçekleştirdiğimiz röportajlardan bir bölümünü yayımlamıştım. Şimdi son iki röportajla İSME 2017 dosyasını kapatıyorum. Bu röportajlardan biri alanında ülkemizin aranılan akademisyenlerin Prof. Dr. Hürriyet Akdaş hocanın açıklamalarını içeriyor. Bir diğeri ise ise iş dünyasından iki röportajı içeriyor. Yine her zaman olduğu gibi yorumsuz bir biçimde sizlere aktarıyorum. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Öğretim G...
  • Öküz Mehmet Paşa

    19 Ekim 2017 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      “Bir Nalbant Çocuğu Başbakan Oluyor” 17. asır kıymetli devlet adamlarından Öküz Mehmet Paşa, Sultan I. Ahmet Han'ın vezirlerinden ve damatlarındandır. “Vezir” ve “Damat" Mehmet Paşa olarak da bilinir. Sultan I. Ahmet ve II. Osman dönemlerinde, ilkinde iki yıl, ikincisinde on bir ay olmak üzere iki defa “Sadrazamlık” makamına getirilmiştir. Hakkında “edip ve vakur, vezir-i sahib-i şu’ur” denmiştir. 1621 senesinde vefat etmiştir. Asıl lakabı “Oğuz” olmasına rağmen eski yazıdaki kef ve kaf harflerinin karıştırılmasından dolayı muha...
  • İSME 2017’de Artvin’e Yansımalar

    18 Ekim 2017 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    İSME 2017’DE Madencilik Sektörü Artvin Basına Konuştu Uluslararası Madencilik ve Çevre Sempozyumunda Artvin Cerattepe Bakır Madenleri gündem konusu oldu. Artvin Basınına Konuşan Madenciler, Ülkemizde Maden Teknolojisinin geliştiğine vurgu yaparak madencilik çevreye duyarlı bir biçimde gerçekleştirilebildiğini açıkladılar. Türkiye Maden Mühendisleri Odası tarafından Muğla’nın Bodrum ilçesinde Madencilik ve Çevre Sempozyumu (İSME 2017) düzenlendi. Sempozyuma Türkiye Maden Mühendisleri Odası üyeleri, sektörün önde gelen firmalarının temsi...