logo

Berat, beraat, ibra kavramları arasındaki ilişki


Erhan Kırmızı
erhankirmizi@08olay.com

 

 

Özet:

Berat: Günahtan kurtulmak
Beraat: Cezadan kurtulmak
İbra: Borçtan kurtulmak
Beraat-i zimmet asıldır: Borçsuz ve suçsuz olmak asıldır.

1.Berat

Berat kelimesinin aslı ”Beraettir.”[1] Berat Arapça berae-beraet kelimesinin Türkçeleşmiş şeklidir. Beraet, “iki şey arasında ilişki olmaması; kişinin bir yükümlülükten kurtulması veya yükümlülüğünün bulunmaması” [2] “borçtan kurtulma, temize çıkıp aklanma, ceza veya sorumluluktan kurtulma” ,”bir zorluktan kurtarmak ve beri olmak”[3] gibi anlamlara gelir.

Berat kelimesi erkek çocuklarına isim olarak ta kullanılmaktadır. Genel mana itibari ile resmi belge veya evrak, imtiyaz belgesi gibi manaların yanı sıra Osmanlıda verilen nişan, rütbe gibi manalara da gelmektedir.[4]

Şaban’ın on beşinci gecesinde Müslümanların Allah’ın affı ve bağışlaması ile günah yükünden kurtulacağı umularak bu geceye Berat gecesi denmiştir. Berat gecesi için Arapça eserlerde “şabanın ortasındaki gece”, “mübarek gece”, “rahmet gecesi” ve “sak (الصك=belge) gecesi” manalarına gelen terkipler kullanılmaktadır.[5]

Bu geceye, bereketli ve feyizli bir gece olması sebebiyle mübarek gece; günahların affı ve kulların temize çıkarılması sebebiyle Beraat gecesi ve kulların ihsana kavuşmaları nedeniyle de Rahmet gecesi gibi adlar da verilmiştir.

Berat kandili, Allah’ın ekstra rahmet, lütuf ve mağfiretiyle tecelli ederek, kullarına bağışlanma, kapılarını ardına kadar araladığı; müminlerin dualarına icabet ettiği, günahlarını affettiği, yapılan ibadetleri normal zamanlardan kat kat fazla mükafatlandırdığı bir zaman dilimidir. [6]

2.Beraat

Beraat, bugün daha çok hukuk alanında kullanılıyor olup, “beraat etmek”, (aklanmak), beraat ettirilmek, beraatinin istenmesi, beraatine karar verilmek – vermek, vb. şekillerde ele alındığı sıkça görülmektedir.[7]

3.İbra

Sözlükte “arındırmak, aklamak, temize çıkarmak, yükümlülükten kurtarmak” gibi anlamlara gelen ibra, aynı kökten türeyen ve gerek ibra işleminin gerekse başka sebeplerin sonucunda gerçekleşen suçsuzluk, borçsuzluk ve yükümlülükten kurtulma durumunu ifade eden beraet kavramıyla yakından ilişkili olduğu gibi, karı ve kocanın evlilik haklarından karşılıklı olarak vazgeçmeleri anlamındaki mübaree veya yine bir fıkıh terimi olan istibra kavramlarıyla da anlam benzerliğine sahiptir. Aralarında sebep-sonuç ilişkisi bulunmakla birlikte ibra ile beraetin birbirinin yerine kullanıldığı da olur . Fıkıh terimi olarak ibra, bir kimsenin başkasının zimmetinde veya nezdinde olan hakkından karşılıksız olarak vazgeçmesini ifade eden hukuki işlemin adıdır. Hakkın, sahibi tarafından düşürülmesini ve dava konusu olmaktan çıkarılmasını ifade etmesi itibariyle ibra borç münasebetini sona erdiren bir işlemdir. Bu işlemde ibra eden kimseye mübri’, ibra edilen kimseye mübre’ ve ibranın konusu olan hak veya borca mübreün minh denilir.[8]

Bir İslam hukuku kuralı- beraat-i zimmet asıldır :

Borçsuz ve suçsuz olmak asıldır.

“Beraet-i zimmet asıldır”, aksi yönde bir delil bulunmadıkça herkesin suçsuz ve borçsuz kabul edilmesi anlamındadır. Mesela alacaklı olduğunu iddia eden kimse, bunu ispat edemediği takdirde dâvâlının borçlu sayılması mümkün olmaz.[9]

Yine suç işleninceye kadar insan masum kabul edilir. Ya da asl olan masumiyettir. Suç sonradan işlenilen bir unsurdur. Suçu sabit değilse, deliller yetersizse aslına döner. Yani kişinin masumiyetine karar verilir. Meselâ : Hırsızlık suçu iddiasiyle hâkimin huzuruna çıkarılan kimsî hakkında ilk düşünülen husus, hırsız olmamasıdır. Hırsız olduğu beyyine-delil ile isbat edilmedikçe suçsuz olduğu kanaatına varılarak serbest bırakılır. Çünkü beraat-i zimmet asıldır.[10]

[1] http://www.huzursayfasi.com/dini-bilgiler-sayfasi/45-berat-kandili-nedir-iste-berat-kandili-onemi-ve-anlami-s1.html

[2] http://www.islamansiklopedisi.info/dia/ayrmetin.php?idno=050475&idno2=c050374#1

[3] http://www.huzursayfasi.com/dini-bilgiler-sayfasi/45-berat-kandili-nedir-iste-berat-kandili-onemi-ve-anlami-s1.html

[4] http://www.islamalimi.com/berat-isminin-anlami/

[5] http://www.islamansiklopedisi.info/dia/ayrmetin.php?idno=050475&idno2=c050374#1

[6] http://www.huzursayfasi.com/dini-bilgiler-sayfasi/45-berat-kandili-nedir-iste-berat-kandili-onemi-ve-anlami-s1.html

[7] https://www.turkcebilgi.com/beraat

[8] http://www.islamansiklopedisi.info/dia/ayrmetin.php?idno=210263&idno2=c210220#4

[9] http://www.hadisusulu.com/fikih/fikihta-istishab-ne-demektir.html

[10] http://www.ibrahimhaliler.net/2016/04/20/bir-islam-hukuku-kurali-beraat-i-zimmet-asildir/

Share
878 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

9+6 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Şavşat’a Hükümetin Eli Değmiş

    20 Kasım 2018 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    Geçtiğimiz günlerde bir dizi haber çalışması için Şavşat ilçesine gitmiştim. Yaklaşık iki yıllık bir aranın ardından gittiğim Şavşat’taki izlenimlerimi bugün ki yazıma taşımak istiyorum. Şavşat ilçesinde 2014 yılındaki belediye seçimlerinde AK Parti, Şavşat’a iktidar eli değmesi gerektiği vurgusunda bulunarak halktan oy istemişti. Nihayetinde halkta artık iktidar elinin değmesinin vakti geldiğini düşünerek AK Partili Ahmet Sinan Öztürk’e Şavşat Belediyesi’ni teslim etmişti. Yani iktidara teslim etmişti. Bende iktidara teslim edilen Şavşat’taki ...
  • Ercan Orhan partiler üstü bir kişidir

    18 Kasım 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Ercan Orhan’la 243. kısa dönem askerlik celp döneminde Ankara Etimesgutt’a, Nisan 1995 yılında tanıştık. Tanıştığımız neredeyse bir “çeyrek yüzyıl” oldu, ama kendisini kişilik özellikleri açısından “tam” bir kişilik sahibi olarak tanıdım. 23 yıl boyunca sürekli irtibat halinde olduk. Ercan Orhan CHP’den Borçka Belediye başkan aday adayı olmuştur. Muhtemelen bir süre sonra CHP’den Belediye başkan adayı olarak ismi açıklanacaktır. Yerel seçimlerin doğası başkadır. Bazen insanlar kendi partisinden olmasa bile bazı adayları sı...
  • Seçimlere Tersinden Bakarak Ortak Menfaatleri Ortak Tehlikeleri Görebiliriz

    17 Kasım 2018 Köşe Yazıları, Selim Çiftçi

    Bu konuya yerel seçimler yaklaştığı için yerel seçimleri irdeleyerek bakalım. Menfaat maddi-manevi iki boyutludur. Sadece maddi boyutundan bakarak seçime gidenler Bunlar ülkenin medeniyet-refah-huzur gibi insanı insan yapan değerleri unuturlar. Anlamlı hayatı unuturlar. Mesela İstanbul da eskiden CHP li belediye zamanında sular akmıyordu. Artvin ve ilçelerinde bu zihniyetteki belediyeler zamanında çağın çok gerisinde bir manzara vardı. Ak Partı köylere köydes-şehirlere beldes programlarıyla partili partisiz Avrupa stand...
  • Bırakın ekmeği naylonun gramajıyla da oynamışlar.

    31 Ekim 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

    Ekmeğin gramajından çalınmasına zaten alışığız. Sonra telefon kontürlerinden çalanları gördük. Bakıyorduk telefon kontörleri hızlı kalp atışları gibi hızlanıp bir anda bitmiş. Öyle ki sabit hat daha karlı olduğu için sabit hat almak zorunda kaldık. Gramajıyla oynayamadıkları şeylerin genetiği ile oynadılar. Çok zamandır domatese hasret kaldık. Buğdayın genetiği ile de oynadılar, bir defa ekiyorsunuz, aldığınız tohumu bir daha ekemiyorsunuz. Bu örneklerin sayısı yüzlerce artırılabilir. Aklıma gelenleri ve fark edebildiklerimi y...