logo

reklam

Berat, beraat, ibra kavramları arasındaki ilişki


Erhan Kırmızı
erhankirmizi@08olay.com

 

 

Özet:

Berat: Günahtan kurtulmak
Beraat: Cezadan kurtulmak
İbra: Borçtan kurtulmak
Beraat-i zimmet asıldır: Borçsuz ve suçsuz olmak asıldır.

1.Berat

Berat kelimesinin aslı ”Beraettir.”[1] Berat Arapça berae-beraet kelimesinin Türkçeleşmiş şeklidir. Beraet, “iki şey arasında ilişki olmaması; kişinin bir yükümlülükten kurtulması veya yükümlülüğünün bulunmaması” [2] “borçtan kurtulma, temize çıkıp aklanma, ceza veya sorumluluktan kurtulma” ,”bir zorluktan kurtarmak ve beri olmak”[3] gibi anlamlara gelir.

Berat kelimesi erkek çocuklarına isim olarak ta kullanılmaktadır. Genel mana itibari ile resmi belge veya evrak, imtiyaz belgesi gibi manaların yanı sıra Osmanlıda verilen nişan, rütbe gibi manalara da gelmektedir.[4]

Şaban’ın on beşinci gecesinde Müslümanların Allah’ın affı ve bağışlaması ile günah yükünden kurtulacağı umularak bu geceye Berat gecesi denmiştir. Berat gecesi için Arapça eserlerde “şabanın ortasındaki gece”, “mübarek gece”, “rahmet gecesi” ve “sak (الصك=belge) gecesi” manalarına gelen terkipler kullanılmaktadır.[5]

Bu geceye, bereketli ve feyizli bir gece olması sebebiyle mübarek gece; günahların affı ve kulların temize çıkarılması sebebiyle Beraat gecesi ve kulların ihsana kavuşmaları nedeniyle de Rahmet gecesi gibi adlar da verilmiştir.

Berat kandili, Allah’ın ekstra rahmet, lütuf ve mağfiretiyle tecelli ederek, kullarına bağışlanma, kapılarını ardına kadar araladığı; müminlerin dualarına icabet ettiği, günahlarını affettiği, yapılan ibadetleri normal zamanlardan kat kat fazla mükafatlandırdığı bir zaman dilimidir. [6]

2.Beraat

Beraat, bugün daha çok hukuk alanında kullanılıyor olup, “beraat etmek”, (aklanmak), beraat ettirilmek, beraatinin istenmesi, beraatine karar verilmek – vermek, vb. şekillerde ele alındığı sıkça görülmektedir.[7]

3.İbra

Sözlükte “arındırmak, aklamak, temize çıkarmak, yükümlülükten kurtarmak” gibi anlamlara gelen ibra, aynı kökten türeyen ve gerek ibra işleminin gerekse başka sebeplerin sonucunda gerçekleşen suçsuzluk, borçsuzluk ve yükümlülükten kurtulma durumunu ifade eden beraet kavramıyla yakından ilişkili olduğu gibi, karı ve kocanın evlilik haklarından karşılıklı olarak vazgeçmeleri anlamındaki mübaree veya yine bir fıkıh terimi olan istibra kavramlarıyla da anlam benzerliğine sahiptir. Aralarında sebep-sonuç ilişkisi bulunmakla birlikte ibra ile beraetin birbirinin yerine kullanıldığı da olur . Fıkıh terimi olarak ibra, bir kimsenin başkasının zimmetinde veya nezdinde olan hakkından karşılıksız olarak vazgeçmesini ifade eden hukuki işlemin adıdır. Hakkın, sahibi tarafından düşürülmesini ve dava konusu olmaktan çıkarılmasını ifade etmesi itibariyle ibra borç münasebetini sona erdiren bir işlemdir. Bu işlemde ibra eden kimseye mübri’, ibra edilen kimseye mübre’ ve ibranın konusu olan hak veya borca mübreün minh denilir.[8]

Bir İslam hukuku kuralı- beraat-i zimmet asıldır :

Borçsuz ve suçsuz olmak asıldır.

“Beraet-i zimmet asıldır”, aksi yönde bir delil bulunmadıkça herkesin suçsuz ve borçsuz kabul edilmesi anlamındadır. Mesela alacaklı olduğunu iddia eden kimse, bunu ispat edemediği takdirde dâvâlının borçlu sayılması mümkün olmaz.[9]

Yine suç işleninceye kadar insan masum kabul edilir. Ya da asl olan masumiyettir. Suç sonradan işlenilen bir unsurdur. Suçu sabit değilse, deliller yetersizse aslına döner. Yani kişinin masumiyetine karar verilir. Meselâ : Hırsızlık suçu iddiasiyle hâkimin huzuruna çıkarılan kimsî hakkında ilk düşünülen husus, hırsız olmamasıdır. Hırsız olduğu beyyine-delil ile isbat edilmedikçe suçsuz olduğu kanaatına varılarak serbest bırakılır. Çünkü beraat-i zimmet asıldır.[10]

[1] http://www.huzursayfasi.com/dini-bilgiler-sayfasi/45-berat-kandili-nedir-iste-berat-kandili-onemi-ve-anlami-s1.html

[2] http://www.islamansiklopedisi.info/dia/ayrmetin.php?idno=050475&idno2=c050374#1

[3] http://www.huzursayfasi.com/dini-bilgiler-sayfasi/45-berat-kandili-nedir-iste-berat-kandili-onemi-ve-anlami-s1.html

[4] http://www.islamalimi.com/berat-isminin-anlami/

[5] http://www.islamansiklopedisi.info/dia/ayrmetin.php?idno=050475&idno2=c050374#1

[6] http://www.huzursayfasi.com/dini-bilgiler-sayfasi/45-berat-kandili-nedir-iste-berat-kandili-onemi-ve-anlami-s1.html

[7] https://www.turkcebilgi.com/beraat

[8] http://www.islamansiklopedisi.info/dia/ayrmetin.php?idno=210263&idno2=c210220#4

[9] http://www.hadisusulu.com/fikih/fikihta-istishab-ne-demektir.html

[10] http://www.ibrahimhaliler.net/2016/04/20/bir-islam-hukuku-kurali-beraat-i-zimmet-asildir/

Share
475 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

1+10 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • “Evlenmek” kelimesinin kökü “ev”den geliyor

    17 Aralık 2017 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Türkler, karı koca olmaya "evlenme" derler. Evlenmek "ev-bark" sahibi olmaktır. "Evlenmek" kelimesinin kökü "ev"den geliyor. Yani bildiğimiz "hane" veya "konut"tan geliyor. "Hanelenmek" veya "konutlanmak" da diyebiliriz. “Bark” Orhun kitabelerinde “mabed” anlamında kullanılmıştır. Hakan türbelerinin yanında bir mabed yapılır, orada kurbanlar kesilirdi. Ev de kutsal bir mabed sayıldığından bark adını alırdı. Bu yüzden ev-bark sahibi olanlar, kutsal bir çatı altında, hayatlarını birleştirmiş sayılırlardı. Selçuklularda “evlilik...
  • AK Parti Divan Başkanına Rağmen Güzel Bir Kongre Gerçekleştirdi

    17 Aralık 2017 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    AK Parti’nin 6.olağan genel kurulu Başbakan Binali Yıldırım’ın katılımı ile bir kongre gerçekleştirildi. Kongreyi başarılı bulduğumu ifade ederken bu divan başkanına rağmen bu derece güzel bir kongre gerçekleştirilmiş olmasını takdir ediyorum. Yazımın başlangıcında öncelikle şu divan başkanına seslenmek istiyorum. Ben onun yerinde olsam siyasetten derhal el çekerim ve bir daha asla siyaset yapmam. Bu derece yeteneksiz ve bu derece başarısız bir insanın AK Parti gibi bir partide siyaset yapmasından AK Parti’ye oy vermiş bir kişi olarak utanç ...
  • Kişi Başına Düşen Milli Gelir Nasıl Dağıtılır?

    15 Aralık 2017 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      Kişi başına düşen milli geliri hep duyarız da nasıl dağıtıldığını şimdiye kadar hiç duymadık. Eğer Kişi başına düşen milli gelir varsa bunun dağıtılması gerekir değil mi? Eğer dağıtılmayacaksa kişi başına düşen milli gelir kavramı niçin kullanılıyor? Kişi başına düşen milli geliri dağıtmanın nasıl dağıtılacağı ile ilgili basit bir yöntem var. Devlet re’sen (kendiliğinden) herkes için bankamatik işlevi de gören kimlik kartları çıkarır, bunları vatandaşlarımızın adresine gönderir. Sonra TC kimlik numaraları hesap numarası olara...
  • Taşeronlara Kadro Meselesinde Özelleştirme-Devletleşme Kararsızlığı

    14 Aralık 2017 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    Son iki yazımda gündeme getirdiğim taşeronlara kadro mevzuunda her gün yeni gelişmeler ve açıklamalar gündeme gelirken belli olan tek bir şey var ki hükümetin bu konuda kafasının karışık olduğu. Evet, bir çalışma var ancak bu çalışma sonrasında verilecek olan kararların devletin işleyişi, ekonomisi, sosyal politikaları ve ekonomik sistemleri üzerinde ciddi etkileri olacak. Konuya sadece basitçe taşeronlara kadro verilecek şekliyle bakmak yeterli değil. Bu kadro verilebilir ancak kadronun verilmesinin ardından ortaya çıkacak sonuçlar acaba ülkem...