logo

Berat, beraat, ibra kavramları arasındaki ilişki


Erhan Kırmızı
erhankirmizi@08olay.com

 

 

Özet:

Berat: Günahtan kurtulmak
Beraat: Cezadan kurtulmak
İbra: Borçtan kurtulmak
Beraat-i zimmet asıldır: Borçsuz ve suçsuz olmak asıldır.

1.Berat

Berat kelimesinin aslı ”Beraettir.”[1] Berat Arapça berae-beraet kelimesinin Türkçeleşmiş şeklidir. Beraet, “iki şey arasında ilişki olmaması; kişinin bir yükümlülükten kurtulması veya yükümlülüğünün bulunmaması” [2] “borçtan kurtulma, temize çıkıp aklanma, ceza veya sorumluluktan kurtulma” ,”bir zorluktan kurtarmak ve beri olmak”[3] gibi anlamlara gelir.

Berat kelimesi erkek çocuklarına isim olarak ta kullanılmaktadır. Genel mana itibari ile resmi belge veya evrak, imtiyaz belgesi gibi manaların yanı sıra Osmanlıda verilen nişan, rütbe gibi manalara da gelmektedir.[4]

Şaban’ın on beşinci gecesinde Müslümanların Allah’ın affı ve bağışlaması ile günah yükünden kurtulacağı umularak bu geceye Berat gecesi denmiştir. Berat gecesi için Arapça eserlerde “şabanın ortasındaki gece”, “mübarek gece”, “rahmet gecesi” ve “sak (الصك=belge) gecesi” manalarına gelen terkipler kullanılmaktadır.[5]

Bu geceye, bereketli ve feyizli bir gece olması sebebiyle mübarek gece; günahların affı ve kulların temize çıkarılması sebebiyle Beraat gecesi ve kulların ihsana kavuşmaları nedeniyle de Rahmet gecesi gibi adlar da verilmiştir.

Berat kandili, Allah’ın ekstra rahmet, lütuf ve mağfiretiyle tecelli ederek, kullarına bağışlanma, kapılarını ardına kadar araladığı; müminlerin dualarına icabet ettiği, günahlarını affettiği, yapılan ibadetleri normal zamanlardan kat kat fazla mükafatlandırdığı bir zaman dilimidir. [6]

2.Beraat

Beraat, bugün daha çok hukuk alanında kullanılıyor olup, “beraat etmek”, (aklanmak), beraat ettirilmek, beraatinin istenmesi, beraatine karar verilmek – vermek, vb. şekillerde ele alındığı sıkça görülmektedir.[7]

3.İbra

Sözlükte “arındırmak, aklamak, temize çıkarmak, yükümlülükten kurtarmak” gibi anlamlara gelen ibra, aynı kökten türeyen ve gerek ibra işleminin gerekse başka sebeplerin sonucunda gerçekleşen suçsuzluk, borçsuzluk ve yükümlülükten kurtulma durumunu ifade eden beraet kavramıyla yakından ilişkili olduğu gibi, karı ve kocanın evlilik haklarından karşılıklı olarak vazgeçmeleri anlamındaki mübaree veya yine bir fıkıh terimi olan istibra kavramlarıyla da anlam benzerliğine sahiptir. Aralarında sebep-sonuç ilişkisi bulunmakla birlikte ibra ile beraetin birbirinin yerine kullanıldığı da olur . Fıkıh terimi olarak ibra, bir kimsenin başkasının zimmetinde veya nezdinde olan hakkından karşılıksız olarak vazgeçmesini ifade eden hukuki işlemin adıdır. Hakkın, sahibi tarafından düşürülmesini ve dava konusu olmaktan çıkarılmasını ifade etmesi itibariyle ibra borç münasebetini sona erdiren bir işlemdir. Bu işlemde ibra eden kimseye mübri’, ibra edilen kimseye mübre’ ve ibranın konusu olan hak veya borca mübreün minh denilir.[8]

Bir İslam hukuku kuralı- beraat-i zimmet asıldır :

Borçsuz ve suçsuz olmak asıldır.

“Beraet-i zimmet asıldır”, aksi yönde bir delil bulunmadıkça herkesin suçsuz ve borçsuz kabul edilmesi anlamındadır. Mesela alacaklı olduğunu iddia eden kimse, bunu ispat edemediği takdirde dâvâlının borçlu sayılması mümkün olmaz.[9]

Yine suç işleninceye kadar insan masum kabul edilir. Ya da asl olan masumiyettir. Suç sonradan işlenilen bir unsurdur. Suçu sabit değilse, deliller yetersizse aslına döner. Yani kişinin masumiyetine karar verilir. Meselâ : Hırsızlık suçu iddiasiyle hâkimin huzuruna çıkarılan kimsî hakkında ilk düşünülen husus, hırsız olmamasıdır. Hırsız olduğu beyyine-delil ile isbat edilmedikçe suçsuz olduğu kanaatına varılarak serbest bırakılır. Çünkü beraat-i zimmet asıldır.[10]

[1] http://www.huzursayfasi.com/dini-bilgiler-sayfasi/45-berat-kandili-nedir-iste-berat-kandili-onemi-ve-anlami-s1.html

[2] http://www.islamansiklopedisi.info/dia/ayrmetin.php?idno=050475&idno2=c050374#1

[3] http://www.huzursayfasi.com/dini-bilgiler-sayfasi/45-berat-kandili-nedir-iste-berat-kandili-onemi-ve-anlami-s1.html

[4] http://www.islamalimi.com/berat-isminin-anlami/

[5] http://www.islamansiklopedisi.info/dia/ayrmetin.php?idno=050475&idno2=c050374#1

[6] http://www.huzursayfasi.com/dini-bilgiler-sayfasi/45-berat-kandili-nedir-iste-berat-kandili-onemi-ve-anlami-s1.html

[7] https://www.turkcebilgi.com/beraat

[8] http://www.islamansiklopedisi.info/dia/ayrmetin.php?idno=210263&idno2=c210220#4

[9] http://www.hadisusulu.com/fikih/fikihta-istishab-ne-demektir.html

[10] http://www.ibrahimhaliler.net/2016/04/20/bir-islam-hukuku-kurali-beraat-i-zimmet-asildir/

Share
788 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

5+10 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Darbecilere Darbe Yapan Milletimizle Gurur Duyuyoruz

    19 Temmuz 2018 Köşe Yazıları, Yüksel Kantar

    15 Temmuz 2016 Tarihinde Türk Silahlı Kuvvetlerimize sızmış hain bir grup Marmaris’te tatil yapan Cumhurbaşkanımıza suikast düzenlemek istemiş, Fatih Sultan Mehmet Köprüsünü trafiğe kaparmış, seçilmiş hükümeti ortadan kaldırmaya teşebbüs etmiş, TBMM’ni bombalamış, Genelkurmay Başkanlığı’nı, Ankara’da bulunan Özel Harekat Polis Merkezi’ni bombalayarak yerle bir etmiş, kısacası Milletimize Darbe yaparak ülkemizi istikrarsızlaştırmaya ve kaosa yönelik işgal girişiminde bulunmuştur. Ancak Aziz ve Necip Milletimiziz, bu hain grubun teşebbüsünü, C...
  • Sosyal Medyada Duyduğumuz Her Bilgiyi Hemen Paylaşmamak Gerek

    17 Temmuz 2018 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    Sosyal medya doğru kullanıldığı zaman çok yararlı bir iletişim aracıdır ancak yanlış kullanılır ise de inanılmaz büyük zararlar veren bir iletişim aracı haline döner. Zaman zaman sosyal medyanın zararlı etkilerine şahitlikte yapıyoruz. Bu yazıyı yazmaya sabah saatlerinde sosyal medyada dolanan bir haberin doğrulanamamasından sonra karar verdim. Öncelikle konuyu bir sizinle paylaşayım. AK Parti’den 24-25 ve 26. Dönem milletvekilliği görevinde bulunan Dr. İsrafil Kışla’nın Milli Eğitim Bakanlığı’nda Bakan Yardımcılığı görevine atandığına da...
  • Dört tarz-ı İslam

    10 Temmuz 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      İslam elbette tek bir dindir. Fakat kabiliyetlerin farklı olmasından dolayı bu tek din farklı tarzlarda algılanmıştır. Devlet İslam’ı: Baskıcı özellikler taşır. Ebu Hanife ve Ahmet bin Hanbel Devlet İslam'ının baskıları sonucu şehit edilmişlerdir. Halk İslam’ı: Daha serbest, kolay ama hurafeler barındırabilen bir İslam tarzıdır. Tasavvuf İslam’ı: Daha dindar bireyler yetiştirir, ama taassuba düşülerek saplantılar içine girebilen bir İslam tarzıdır. Kitabi İslam: Kılı kırk yaran, düşünsel yönü ağır basan İslam’dır. Temsilci...
  • Şeriat nedir?

    08 Temmuz 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

      En çok tartışılan kavramlardan biri de “şeriat.” Bu konuda birçok kişinin kafası bir hayli karışık. Anlamını bilen de konuşuyor, bilmeyen de. Kaynak: https://twitter.com/hashtag/herkesi%CC%87cinadelet Birisiyle karşılaşıyorsunuz. Namaz kıldığından, oruç tuttuğundan söz ediyor. Sohbetiniz sürüyor ve sonunda, şeriatın en önemli iki emrini yerine getiren bu adamın, şeriata karşı olduğunu görüyor ve hayret ediyorsunuz. Bir başkasıyla görüşüyorsunuz. Şeriatı hararetle savunuyor. İç alemine, ibadet dünyasına iniyorsunuz, İslam’...