logo

Artvin’in Asıl Zenginliği Çoruh Havzası Geleneksel Ürün Gamı


Tolga Gül
tolgagul@08olay.com

Geçtiğimiz günlerde Artvin’de benim okurlarımdan biri olan Sufiyan Ağırbaş ile görüştük. Biraz sohbet ettik. Hatta kendisine benim kendi haber sitemde yazarlıkta teklif ettim. Yazılarını zaman zaman benim yazılarımda da aktaracağım. Sufiyan Ağırbaş hayatının önemli bir bölümünü Artvin’in geleneksel tarım ürünlerine özellikle de meyvelerin gen araştırmasına ayırmış bir kişi. Artvin’de onca zenginliğin gün geçtikçe unutulduğundan ve de bu ürünlerin başta Avrupa olmak üzere Dünya’nın bir çok gelişmiş ülkeleri tarafından aranmasına karşın ilimizde gün geçtikçe yok olduğuna dikkat çekiyor. Ben yazısını ilginç bulduğum için bugün sizlerle paylaşmak istiyorum. Yazının son bölümünde ufak bir yorum yapacağım.

İşte Sufiyan Ağırbaş’ın araştırmalarından bir kesit olan o yazısı:

“Çoruh Havzası Geleneksel Ürün Gamı

Meyvede temel amaç taze ve doğrudan tüketimdir. Ancak geleneksel ürünlerin başta raf ömrünü uzatmak gibi bir temel amaç ve mecburiyetten ortaya çıkmıştır. Yukarı Çoruh Havzasında ekolojik zenginliğinde sunduğu imkanlarla tıbbi yararlanım, damak zevki, diğer yandan zengin bir çeşni ve zenginliği de geliştirmiştir. Biraz geleneksel ürün gamımızın bir kısmını tanımaya çalışalım istedim.

1-Korava
2-Armut Pekmezi
3-Furuç (Armut Kurusu)
4-Kavut ( Armut Unu)
5-Armut Turşusu
6-Küme ve Pestil Türevleri
7-Meyve Cipsleri
8-Kımı Turşusu

Ve geliştireceği Armut Gazozu ve Bebek Maması Sektörleri

Biraz bunları açarak konuyu irdelemeye devam edelim ve bunları sizlere tanıtalım. Aslında hepimizin bildiği ve unutulmaya yüz tutmuş ürünlerimizdir.

1-Korava

Hemen hemen bütün meyvelerden üretilme yanında zengin çeşitliliğinde sunduğu avantajlarla tıbbi yararlarının ve damak zevkini de önceleyen çeşitli meyve kombinasyonlarıyla da tamamen natürel üretim. Zile Pekmezi kıvamında doğal saklama koşullarında bile yıllarca nefasetini koruyabilmekte, uzun bir raf ömrüne sahip bir ürün. Ve ilkel kaynaştırma sürelerinin uzunluğu HMF (Kül) oranlarını yükseltmekte.

2-Armut Pekmezi

Yakın Gürcistan ve Artvin’de doğal yayılma alanlarındaki kümelenmiş benim yapabildiğim çalışmalarda 150 tip armut bulunmakta ve bunlar genelde çekirdekten kabuğa doğru olgunlaşma gösteren, yörede loğlanma diye tarif edilen tipler. Zengin şire eldesi sunmakta. Pekmez ve diğer geleneksel ürünlere inanılmaz imkanlar sunulmakta.

3-Furuç

Yine Loğlu Armutlardan diğer meyve kuruları gibi fırınlanıp kurutulma yöntemi ancak havzada diğer meyve kurularından (Kak) ayrı tutulmuş. Tıbbi yararlanılmak da ve uzun süre tokluk hissi, reflü, kabızlık, feklik ve paşalı bir besin. Aynı zamanda afrodizyak etkilere sahip. Doğru bir üretimle incir, hurma, kayısı vb kurutmalıklardan artıları fazladır.

4-Kavut (Armut Unu)

Anadolu da genelde hububattan yapılan kavut, havzada ilk ve ilkel koşullarında meyve unu imalatı havzamızda görülmüştür. Furuçtan imal edilir. Yararlanım da furuçtan ayrı çok temel bir insani amaç olduğu anlaşılmaktadır. Yaşlı kesimin ve bebeklerin çiğneme sıkıntısına çözüm olarak bu yola başvurulması çok dikkat çekici. Diğer yandan ilkel saklama koşullarında uzun yıllar aflatoksin vb görülmemesi.

5-Armut Turşusu

Bölgede kendi bilgilerimiz ve yaptığımız çalışmalarda 15 tipten fazla armut turşu olarak da öne çıkmakta. Hipertansif ve diyabetik yararlanımları öne çıkmaktadır.

6-Küme ve Pestil Türleri

Bu çok bir özellik arz etmemekle birlikte diğer yörelerden havzada sadece meyve ekstresine dayalı hiç katkı maddesi içermemesi ile çeşitliliğin sunduğu imkanlar.

7-Meyve Cipsleri

Bu imalat bilhassa sürgündeki Ahıska Türkleri (Kıpçak) tarafından yapılmakta. Özellikle kavun kurutulmuşu ve cipsleri Rusya’da çok makbul. Hatta önemli bir ikramlık. Hele Uzakdoğu da Trabzon Hurması kurutulmuşu inanılmaz rağbet görmekte ve kilosu 50-60 dolar.

8-Kımı Turşusu

Yalnızçam silsilesinin yakın iki yüzünde doğal yayılma gösteren atol denilen yumrusu da yenilen bir bitki. Çok iyi bir antioksidan. Ekim alanlarının daralmasıyla birlikte yok olmakla karşı karşıya.

Vejetasyon süresinin de kısalığı dikkate alındığında aynı coğrafyada hem korunması, hem de kültürel üretimi ikinci hatta üçüncü bir ürün üretme avantajı mevcut. Yeni yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmış ciracuna, örciyek ve diğer pancarlarda mevcut.

Buradan asıl gelmek istediğim nihai hedef birazda Sanayi Üretimi’dir. Örneğin Armut Gazozu; Gürcülerce insanlığa hediye edildiği söylenen yapılan armuz gazozunu incelediğimizde meyve ekstresi içermediği tamamen yapay bir ürün olduğu görülmektedir. İlimiz için gerçekten organik armut gazozu, organik bebe maması ve sütü, diyabetik geleneksel ürün gamı üzerine yoğunlaşmakta yarar olduğudur.

Sonuç olarak Midilli adasında 11 Milyon zeytin ağacı olduğunu dikkate aldığımızda, ülkemizde de bazı illerimizde başarılmış kent ormanları ve Doğu Karadeniz’de rahmetli Muğlalı Zihni Derin tarafından başlatılmış çay ve fındık Ziraatının bölgeye etkilerine ileride bir göz atar ve değerlendiririrz.

Biz sadece Şavşat ve Ardanuç kesiminde bir Armut koleksiyon bahçeleri eylem planını hayata geçirdiğimizde, Dünya Armut Üretimi ve tüketiminde birinci sırayı alırız.

Bütün bu bilgileri değerlendirdikten sonra furuç, korava, armut pekmezi Ekim 2015/Saraybosna Dünya Gıda kongresinde de yayın ve poster olarak da insanlığın bilgisine sunulmuştu. Belli ki benim sınırlı bilgilerimle bile atalarımızın ciddi bir birikime sahip olduğudur. Günün müspet ilmiyle de çelişiklikler göstermediği görülmektedir.

Bilhassa hızla unutulmakta olan obezite ve diyabetle mücadelede ve de natürel beslenmeye dönüşte Çoruh Mutfağından insanlığa sunabileceklerimiz var.

Hemşerilerime bir uyarım ve ricam daha var. Pekmez, korava, pestil gibi ürünleri hızlı ve uzun süre kaynatmayın. HMF (Kül) oranlarını bilinçsizce arttırmayın. Biraz hiç değilse güneşte buharlaştırma tercih ve imkanlarından yararlanalım.

Yönetenlerden de bir ricam var. Burada coğrafi işaret, tescil, patent vb sahip çıkma gayretlerinizi görelim artık. Son olarak belirtmeliyim ki mobilize bir şirahane ısrarımız devam ediyor.”

Bence yöresel ürünler konusunda başta üniversitemiz olmak üzere ilgili kurumların daha hassas ve gayretli çalışmalarda bulunmaları gerekiyor. Dünya artık organik tarıma dönmüş iken ilimizde organik tarımın yapay ve doğal olmayan yöntemlere döndürme gayretlerine bir dur diyerek var olan zenginliklerimizi ortaya çıkarmalıyız diye düşünüyorum. Yazısı ve hatırlatmaları ve de hassas araştırmalarını paylaştığı için de Sufiyan Ağırbaş’a teşekkür ediyorum.

Share
591 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

6+1 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Başkan Kocatepe’nin Projeleri Tam Not Aldı

    22 Mart 2019 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    Geçtiğimiz günlerde yazdığım yazımda Artvin Belediye Başkanı ve Cumhur İttifakı’nın AK Partili Belediye Başkan adayı Mehmet Kocatepe’nin projelerini tanıtacağı toplantıyı büyük bir merakla açıklamasını beklediğimi ifade etmiştim. Başkan Kocatepe’nin proje tanıtım toplantısını takip ettiğim gibi, projelerini tanıttığı kitapçığı da detaylıca inceledim. Açık söylemek gerekirse Artvin’deki belediye başkan adayları arasında özellikle ittifak adayları arasındaki mukayese de kesinlikle Başkan Kocatepe, proje bazında 2-0 öne geçmiş durumda. Daha öncek...
  • Artvin’de Milliyetçi Oylar MHP’de Mündemiçtir

    21 Mart 2019 Köşe Yazıları, Taha İbrahimoğlu

    Bu sefer ki belediye seçiminin kaderini Artvin’de milliyetçi tutumu benimseyen vatandaşların oyları belirleyecek gibi. 2014 seçimlerinde kendi tabanını yansıtan doğru bir adayla yola çıkan MHP milliyetçi oyları bünyesinde tutarak, son yıllardaki en yüksek oy oranını yakalamıştı. Milliyetçi oyların MHP’de kalması sonucu, AK Parti ile CHP yarışta baş başa kalmış ve Mehmet KOCATEPE’nin farkı ile AK Parti seçimi rahat kazanmıştı. 5 yılda çok şey değişti. MHP’nin içinden yeni bir parti çıkmış ve son genel seçimlerde milliyetçi oylar ikiye bölün...
  • 3 Dönem Başkanlık Yapan Demir, Ardanuç’a Dördüncü Dönemde Ne Verebilir?

    21 Mart 2019 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    Yerel seçim gündem yorumlarımıza devam edelim. Bugün ki gündem konum Ardanuç. Ardanuç ilçesine beş yıl önce yerel seçim öncesinde gittiğimde ilçede görüştüğüm insanlara sürekli olarak sorduğum soru şu idi: 2 Dönem belediye başkanlığı yapmış bir ismin yaptığı hizmetleri beğeniyorsanız oy verirsiniz. Beğenmiyorsanız da vermezsiniz. 2 Dönem başkanlık yapmış bir kişiye siyasi sebeplerle oy verilmez. Memnun iseniz oyunuzu verirsiniz. Memnun olmayıp sırf siyasi sebeplerle oy veriyor iseniz o vakit ilçenize dair eleştiride bulunma hakkınız bulunmaz. ...
  • El-Mecid (المجيد)

    20 Mart 2019 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

    Mecid, mecd sıfatına sahip olan demektir. Mecd de büyüklük, genişlik, bolluk ve üstünlük ifade etmektedir. Allah (c.c.)’un zatı en yücedir. Bütün fiilleri güzeldir. Zatın yüceliği ile fiillerinin güzelliği bir araya geldiğinde mecd ortaya çıkar. Sözlükte "asil, şerefli ve seçkin olmak" anlamındaki mecd (mecade) kökünden türeyen mecid "asil, şerefli, cömert olan" demektir. Aynı kökten türeyen macid de bu manaya gelmekle birlikte sıfat-ı müşebbehe olan mecidin daha zengin içerikli olduğu kabul edilir. Mecid, Macid ile birlikte aynı anlama gelme...