logo

Arapların Türklere büyük yardımı, Talas Savaşı


Erhan Kırmızı
erhankirmizi@08olay.com

Bildiğimiz tez şu; “Doğudan batıya ilerleyen Çinliler ile Ön-Asya’dan doğuya ilerleyen Araplar, Talas ırmağı kıyılarında savaştılar. Bu savaşta, Orta Asya’nın Çin egemenliğine girmesini istemeyen Karluk ve Yağma Türkleri, Arapların yanına geçmişler ve savaşı Arapların kazanmasını sağlamışlardır.”[1]

Yani bu teze göre Araplarla Çinliler savaşmışlar, Türkler lutfedip yardım etmişler, Araplar savaşı kazanmış. Oysa gerçekler çok farklı.

Gerçek şu, Çine karşı güçsüz durumda bulunan Türkler Araplardan yardım istemişler, Araplar yardıma gelmişler. Karluk Türkleri de yardıma gelen Araplara yardım etmiş, savaş böylece kazanılmış.

Arapların Talas’a kadar geliş sebebi Türklerin yardım istemiş olmasıdır.

“Taşkent’in Türk Hükümdarı Bagatur Tudun, çok defa Çin İmparatoruna hürmetlerini iletmişti. Bu duruma rağmen 750 yılında Kuça’da Vali Kao-Sein-çe kendisine iyi muhafızlık yapmadığı ithamında bulunarak Taşkent’e sefer düzenlemiş, Tidun’un kafasını vurdurmuş, hazinesine el koymuştu. Bu şiddet gösteri Türklerin ayaklanmasına neden oldu. Katledilen Tudun’un oğlu, Balkaş’ın doğu ucundan İrtiş’e kadar, Tarbagatay ve Unungu nehirleri üzerinde yaşayan Karluk Türklerinin ve Soğdak ülkesindeki Arap askerlerinin desteğini sağlamıştı. Çinlilerin geçtikleri bölgelerdeki sert tutumları ve Taşkent Bei Bagatur Tudun’u öldürmeleri, Türkleri bu defa Çinlilere karşı Müslümanlardan yardım istemeye sevk etmişti. Bu gelişme, bir dönüm nokası oldu. Bunun üzerine Horasan Valisi Ebu Müslim, Ziyad bin Salih komutasında güçlü bir orduyu Çinlilere karşı gönderdi.”[2]

Talas Savaşı’nın sebeplerine bakıldığında

 1) 745’te yıkılan Kutluk Devleti’nin yerine kurulan Uygur Devleti’nin henüz toparlanmamış olması.

 2) 747’de Çin’in bunu fırsat bilerek batıya doğru ilerlemeye başlaması.

 3) Çinin Orta Asya’yı hakimiyeti altına almak istemesi.

Çin’in karşısına çıkan Karluk Türkleri bunlarla tek başlarına mücadele edemeyeceklerini anladılar. Abbasilerin Horasan valisi Ebu Müslim’den yardım istediler.[3]

Batıdan gelen Müslüman Araplar, Türkistan’da Türk coğrafyasında hakimiyet kurmak isteyen Çin’e bu fırsatı vermemiştir.[4]

Savaştan önce Batı Türkistan’da siyasi bakımdan sarsılmış olan Türk nüfusu, Talas Savaşı sonrası yeniden kurulmuştur. Savaşın Çin aleyhine sonuçlanmasında rol oynayan Karluklar, Göktürk ve Turgiş Devleti’nin yıkılması üzerine bölgenin en kuvvetli unsuru olarak Türk birliğini sağlamak amacıyla harekete geçtiler. Karluklar, hakimiyetlerini İli bölgesine, Balkaş’ın güneyine ve ışık-kul’un kuzeyine yaydılar; Göktürklerin eski hükümdarlık merkezleri, Karlukların eline geçti. Talas Zaferi’nden on beş yıl sonra, 766’da, Tanrı Dağları batısında ve Çu Irmağı boylarında müstakil bir Türk devleti kuruldu.[5]

Bu yeni siyasi ortam ve nüfus hareketleri Karahanlı Devleti’nin oluşumuna zemin hazırladı.[6] Talas Meydan Muharebesinin zaferle neticelenmesi; Türk, Çin, İslam ve dünya tarihiyle medeniyetinde çok önemli etkiler bıraktı. Çinliler Talas yenilgisinden sonra 20. yüzyıla kadar, Tanrı Dağları (Tiyenşan) batısına geçemediler. Batı Türkistan, Çin tehlikesinden kurtuldu.[7]


[1] http://tarih34.com/resimler/files/lk%20Mslman%20Trk%20Devletleri%20(tablet)(2).pdf

[2] https://www.bilgio.net/talas-savasi-nedir-nedenleri-sonuclari-ve-tarihi-nedir/

[3] http://www.tarihtendersler.com/nbk.asp?mk_id=183&id=25

[4]http://www.academia.edu/30911712/TALAS_SAVA%C5%9EININ_T%C3%9CRKLER%C4%B0N_%C4%B0SLAM%C4%B0YET%C4%B0_KABUL_ETMELER%C4%B0NDEK%C4%B0_YER%C4%B0_VE_%C3%96NEM%C4%B0

[5] https://www.bilgio.net/talas-savasi-nedir-nedenleri-sonuclari-ve-tarihi-nedir/

[6] https://islamansiklopedisi.org.tr/talas-savasi

[7] https://www.turkcebilgi.com/talas_sava%C5%9F%C4%B1

Share
146 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

2+1 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Çırak etmek

    25 Nisan 2019 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

    Kaynak:https://www.karabulut.co/bizim-nesil-icin-usta-cirak-iliskisi/ Köken olarak çırak kelimesi Farsça çarāġ veya çirāġ چراغ  "kandil, meşale" sözcüğünden alıntıdır. Sözlük anlamı olarak çırak “bir yerde uzun süre çalıştıktan sonra geçimini sağlayabilecek duruma erişmiş olan kişiye bağımsız çalışması için izin vermek.” anlamına gelmektedir. Köleler, bilhassa cariyeler belirli bir yaşa geldikten sonra daha evlenme çağı geçmeden ailenin itimad ettiği bir kimse ile evlendirilerek kendilerine yüklü bir cihaz (çeyiz) ve bir de evceğiz verilirdi...
  • Kelâm-ı kibâr – كلام كبار

    23 Nisan 2019 Erhan Kırmızı, Genel, Köşe Yazıları

    Kelam, söz; kibar, büyükler manasına gelir. O halde kelâm-ı kibâr “büyüklerin sözleri” anlamına gelir. Din büyüklerinin, büyük devlet adamlarının, ulu kişilerin, ahlakçıların söylediği kısa ve özlü sözler için kullanılan kelâm-ı kibâr, söyleyeninin bilinmesi bakımından atasözlerinden ayrılır. Bu özelliğiyle vecizeye benzer. Ancak vecizeler hemen her konuda söylendiği halde, kelâm-ı kibârdaha çok dini, tasavvufi, ahlaki ve toplumun büyük bir kesimini ilgilendiren konularda söylenir. Sözlü kültürün vazgeçilmez unsurları olan kelâm-ı kibârları...
  • Kavl-i leyyin

    21 Nisan 2019 Erhan Kırmızı, Genel, Köşe Yazıları

    Kaynak:https://zsenturksohbetler.wordpress.com/2011/01/03/kavl-i-leyyin-yumusak-ve-tatli-konusmak/ Kavl-i leyyin,  Arapça bir ibare olup, “yumuşak sözle anlatma. Kırıcı olmama, suçlamama, hakaret etmeme, bağırıp çağırmama, nazik ve kibar olma, gönül okşayıcı olma” demektir. Yani sert ve enaniyetli olmayan söz anlamındadır. Tanımdan da anlaşılacağı üzere; sert olmayan, muhatabı kırmayacak ve muhatabın sözü söyleyen kişiye karşı sert ve kırıcı tavır almamasını sağlayacak sözdür. Kavl-i leyyin’ in içeriğini biraz daha genişletecek olursak, bir i...
  • Hayvansever HAYDİKO’ya destek olmalıyız.

    20 Nisan 2019 Erhan Kırmızı, Genel, Köşe Yazıları

    Kaynak:http://avrasyavizyon.com/istanbulda-sahipsiz-kopeklerin-hamisi-vardi/ 1.Giriş HAYDİKO (Hayvanları Doğayı İnsanları Koruma) Artvin’de faaliyet gösteren, sokak hayvanlarını koruyup yaşatmaya çalışan bir dernektir. Ben de bir süredir faaliyetlerini takip etmeye çalışıyorum. Gerçekten sahipsiz kedi ve köpekleri korumak ve yaşatmak için olağanüstü çaba harcıyorlar. 2.HAYDİKO’ya niçin destek olmalıyız? Bu derneğe destek olup kedi ve köpeklere sahip çıkmamız için bir sürü sebep var. Birinci sebep: Hayvanlara vefa borcumuzun olmasıdır. Ke...