logo

Arapların Türklere büyük yardımı, Talas Savaşı


Erhan Kırmızı
erhankirmizi@08olay.com

Bildiğimiz tez şu; “Doğudan batıya ilerleyen Çinliler ile Ön-Asya’dan doğuya ilerleyen Araplar, Talas ırmağı kıyılarında savaştılar. Bu savaşta, Orta Asya’nın Çin egemenliğine girmesini istemeyen Karluk ve Yağma Türkleri, Arapların yanına geçmişler ve savaşı Arapların kazanmasını sağlamışlardır.”[1]

Yani bu teze göre Araplarla Çinliler savaşmışlar, Türkler lutfedip yardım etmişler, Araplar savaşı kazanmış. Oysa gerçekler çok farklı.

Gerçek şu, Çine karşı güçsüz durumda bulunan Türkler Araplardan yardım istemişler, Araplar yardıma gelmişler. Karluk Türkleri de yardıma gelen Araplara yardım etmiş, savaş böylece kazanılmış.

Arapların Talas’a kadar geliş sebebi Türklerin yardım istemiş olmasıdır.

“Taşkent’in Türk Hükümdarı Bagatur Tudun, çok defa Çin İmparatoruna hürmetlerini iletmişti. Bu duruma rağmen 750 yılında Kuça’da Vali Kao-Sein-çe kendisine iyi muhafızlık yapmadığı ithamında bulunarak Taşkent’e sefer düzenlemiş, Tidun’un kafasını vurdurmuş, hazinesine el koymuştu. Bu şiddet gösteri Türklerin ayaklanmasına neden oldu. Katledilen Tudun’un oğlu, Balkaş’ın doğu ucundan İrtiş’e kadar, Tarbagatay ve Unungu nehirleri üzerinde yaşayan Karluk Türklerinin ve Soğdak ülkesindeki Arap askerlerinin desteğini sağlamıştı. Çinlilerin geçtikleri bölgelerdeki sert tutumları ve Taşkent Bei Bagatur Tudun’u öldürmeleri, Türkleri bu defa Çinlilere karşı Müslümanlardan yardım istemeye sevk etmişti. Bu gelişme, bir dönüm nokası oldu. Bunun üzerine Horasan Valisi Ebu Müslim, Ziyad bin Salih komutasında güçlü bir orduyu Çinlilere karşı gönderdi.”[2]

Talas Savaşı’nın sebeplerine bakıldığında

 1) 745’te yıkılan Kutluk Devleti’nin yerine kurulan Uygur Devleti’nin henüz toparlanmamış olması.

 2) 747’de Çin’in bunu fırsat bilerek batıya doğru ilerlemeye başlaması.

 3) Çinin Orta Asya’yı hakimiyeti altına almak istemesi.

Çin’in karşısına çıkan Karluk Türkleri bunlarla tek başlarına mücadele edemeyeceklerini anladılar. Abbasilerin Horasan valisi Ebu Müslim’den yardım istediler.[3]

Batıdan gelen Müslüman Araplar, Türkistan’da Türk coğrafyasında hakimiyet kurmak isteyen Çin’e bu fırsatı vermemiştir.[4]

Savaştan önce Batı Türkistan’da siyasi bakımdan sarsılmış olan Türk nüfusu, Talas Savaşı sonrası yeniden kurulmuştur. Savaşın Çin aleyhine sonuçlanmasında rol oynayan Karluklar, Göktürk ve Turgiş Devleti’nin yıkılması üzerine bölgenin en kuvvetli unsuru olarak Türk birliğini sağlamak amacıyla harekete geçtiler. Karluklar, hakimiyetlerini İli bölgesine, Balkaş’ın güneyine ve ışık-kul’un kuzeyine yaydılar; Göktürklerin eski hükümdarlık merkezleri, Karlukların eline geçti. Talas Zaferi’nden on beş yıl sonra, 766’da, Tanrı Dağları batısında ve Çu Irmağı boylarında müstakil bir Türk devleti kuruldu.[5]

Bu yeni siyasi ortam ve nüfus hareketleri Karahanlı Devleti’nin oluşumuna zemin hazırladı.[6] Talas Meydan Muharebesinin zaferle neticelenmesi; Türk, Çin, İslam ve dünya tarihiyle medeniyetinde çok önemli etkiler bıraktı. Çinliler Talas yenilgisinden sonra 20. yüzyıla kadar, Tanrı Dağları (Tiyenşan) batısına geçemediler. Batı Türkistan, Çin tehlikesinden kurtuldu.[7]


[1] http://tarih34.com/resimler/files/lk%20Mslman%20Trk%20Devletleri%20(tablet)(2).pdf

[2] https://www.bilgio.net/talas-savasi-nedir-nedenleri-sonuclari-ve-tarihi-nedir/

[3] http://www.tarihtendersler.com/nbk.asp?mk_id=183&id=25

[4]http://www.academia.edu/30911712/TALAS_SAVA%C5%9EININ_T%C3%9CRKLER%C4%B0N_%C4%B0SLAM%C4%B0YET%C4%B0_KABUL_ETMELER%C4%B0NDEK%C4%B0_YER%C4%B0_VE_%C3%96NEM%C4%B0

[5] https://www.bilgio.net/talas-savasi-nedir-nedenleri-sonuclari-ve-tarihi-nedir/

[6] https://islamansiklopedisi.org.tr/talas-savasi

[7] https://www.turkcebilgi.com/talas_sava%C5%9F%C4%B1

Share
95 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

10+7 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Üsve-i Hasene (Güzel Örnek; Peygamber Efendimiz [S.A.V.])

    15 Şubat 2019 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

    Mücerred (soyut)hakikatler, ahlâkî kavramlar güzel örneklerle ve örnek şahsiyetlerle anlaşılır. Kur’ân-ı Kerîm buna “Üsve-i Hasene” demiştir Üsve-i Hasene, hüsn-ü misal, güzel örnek ve örnek şahsiyet anlamına gelmektedir. Peygamberler, Hz. Muhammed (asm), Hulefa-i Raşidin, Sahabe-i Kiram, müceddidler, müçtehidler ve başarılı dürüst, ahlâklı ilim adamları, san’atkârlar, tüccarlar “Üsve-i Hasene” sayılırlar. İnsanlar örnek şahsiyetler ve mükemmel rehberleri örnek alarak, yollarını izleyerek, tavsiyelerine uyarak güzel ahlâka ve istikame...
  • Bediüzzaman’dan Etkilenen Şule Yüksel Şenler Erdoğan Ailesini Etkilemiş

    14 Şubat 2019 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

    1.Kısaca özgeçmişi Kıbrıslı bir ailenin çocuğu olan Şule Yüksel Şenler 1938 yılında Kayseri’de dünyaya geldi. İlk öyküleri dergi ve gazetelerde yayımlanan Şenler’in hayatı ağabeyi Üzeyir Şenler’in, Said-i Nursi’nin derslerine katılmasıyla değişti. Ağabeyinin tavsiyesi üzerine yaşam tarzını değiştirerek Risale-i Nur sohbetlerine katılan Şenler bir müddet sonra tesettüre girdi. Şenler, sinemada izlediği aktrisin baş bağlama tarzını beğenerek yeni bir başörtüsü bağlama modeli ortaya çıkardı. Genç kızlar başlarını onun gibi kapatmaya başladı. P...
  • Beni Eleştirenler Akçiçek’in İtiraflarından Sonra Nasıl Bir Yorum Yapacaklar?

    12 Şubat 2019 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    Benim oy taşıma noktasında yaptığım değerlendirmeler konusunda bana karşı acımasız eleştiri yapanlar ve partizanlık yaptığımı, hatta iktidar partisini koruduğumu ileri sürerek adeta sosyal medyada beni linç etmeye çalışan arkadaşlara şimdi bir soru sormak istiyorum. Bu itiraflar sonrasında benden özür dilemeyi düşünüyor musunuz? Bugün Ergül Akçiçek’in yaptığı itiraflar benim köşe yazımda yazdıklarımdan acaba farklı bir şey mi? Benim yazdığım yazılar sonrasında bana yaptığınız eleştiriler karşısında vicdanen bir rahatsızlık duyuyor musunuz...
  • Kocatepe’nin 41 Yeni Projesini Merakla Bekliyorum

    12 Şubat 2019 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    Yerel seçimler öncesinde artık gündemin yavaş yavaş projelere kayması gerektiğini belirten isimlerin başına geliyorum. Oy taşıma olayları falan filan. Bütün bunların çok önemli tartışmalar olmadığını ifade etmiştim. Kimin oyunun nereye gittiğini falan bırakarak önümüzdeki beş yıl için başkan adaylarının projelerinin artık gündeme getirilmesi gerektiğini düşündüğümden dolayıdır ki projeler beni heyecanlandırıyor. Geçtiğimiz hafta sonu Artvin Belediye Başkanı ve AK Parti Artvin Belediye Başkan adayı Mehmet Kocatepe’nin bir paylaşımı oldu. ‘Yeni...