logo

Abdülhamid’in Mecbur Olduğu İstibdad


Erhan Kırmızı
erhankirmizi@08olay.com

 

Sultan Abdülhamid aslında çok merhametli ve demokratik ortamlarda olabilecek yüksek hoşgörü sahibiydi. İçinde bulunduğu şartlar onu müstebit (baskıcı) olarak algılanmasına yol açmıştı.

I.Giriş

Abdülhamid’in devletin devamını sağlamak için yürüttüğü şahsi idare sistemini, her yönüyle meclis-i şura esaslarına uygundur demek mümkün değildir. O dönemin çok mühim simaları, özellikle Hafiyye Teşkilatı’nın son zamanlardaki baskı idaresini tenkid etmişler ve Abdülhamid’in kurduğu hükümetlerin, bazen istibdad denebilecek faaliyetlerini tenkit etmişlerdir.

Bediüzzaman’a göre, Abdülhamid zamanında yapılan bütün istibdadlar onun şahsına verilmemelidir. Maalesef İttihadcılar bunu yapmıştır. Zira o şefkatli bir sultandır.  Bediüzzaman, Abdülhamid’in şahsi idaresini anlatırken, “Abdülhamid’in mecbur olduğu istibdad” ifadesini kullanmaktadır.[1]

II.Sultan Abdülhamid’in İstibdat İthamına Maruz Kaldığı Bazı Konularda Yaptığı İzahlar

1.Sansür konusunda

Sultan Abdülhamid çok tenkid edildiği sansür ile ilgili şunları söylemektedir;

“Yine Avrupa’ya gönderdiğim gençlerin bazıları, Fransız İhtilali’ni okuyup öğreniyorlar, bu ihtilalin neden koptuğunu araştırmadan buna özeniyorlar ve memlekete geldikleri zaman, halkı ayaklanmaya çağırmayı vatanseverlik sayıyorlardı; izin vermiyordum. O zaman, tıpkı ülkemin düşmanları gibi bana «Kızıl Sultan» diye hücum ediyorlardı. Ben bu fikirlerin memleketimde yayınlanmasına engel oluyordum. “Sansür” işte budur! Çeşitli çalkantılar içinde ayakta durmağa çalışan ülkeme, şifa yerine zehir sunmak isteyenlerin önüne geçmenin adı “Sansür”dür.[2]

2.Jurnalcilik Konusunda

Sultan Abdülhamid çok tenkid edildiği “jurnalcilik” ile ilgili şunları söylemektedir

“Yabancı devletler, kendi emellerine hizmet edecek kimseleri Vezir ve Sadrazam mertebesine kadar çıkarabilmişlerse, Devlet güven içinde olamazdı. Doğrudan doğruya şahsıma bağlı bir istihbarat teşkilatı kurmaya bu düşünce ile karar verdim, İşte, düşmanlarımın “Jurnalcilik” dediği teşkilat budur!.”[3]

III. İstibdadın Sebepleri ve Sultan Abdülhamid’in Bu Sebeplerle İlgili Açıklamaları

1.Kuvvet Ve Şiddet Kullanma Mecburiyeti

Meclis-i Mebusan’ın (Meşrutiyet’in) kendi ifadesiyle ehliyetsizler elinde olması Osmanlı için bir felaket olduğunu söyleyen Padişah bütün tepkilere rağmen takip edeceği politikayı şu şekilde ifade edecektir:

“Babam Sultan Abdülmecid’i taklit ederek, bağımsız müesseseler vasıtasıyla ve ikna yoluyla ıslahat yapılmasına teşebbüs etmekle büyük hata ettim. Bundan sonra büyük babam Sultan Mahmut’un yolunu takip edeceğim. Büyük babam, korunması Allah tarafından bana verilen milletimin ancak kuvvet ve şiddetle idare edilebileceğini anlatmıştı.”

Padişah, Hanedan ve devleti bir emanet olarak görür. Onu en güzel şekilde korumak için hiçbir fedakarlıktan kaçınmaz. [4]

2.Meclis-i Mebusan’ın Verdiği Zarar

Sultan Abdülhamid Kendisini uzun bir zaman sonra ziyaret edecek olan Enver Paşa’y a şunları söyleyecektir: “Padişah olarak bu memleketin tarihinde ilk Meclis-i Mebusan-ı ben açtırdım. Fakat mebusların kafi derecede olgunlaşmamış olduğunu görünce, aynı meclisi ben kapattım. Bilir misiniz ki Osmanlı Meclis-i Mebusan’ın verdiği ilan-ı harp kararı bize neye maloldu?” [5]

3.Meclisteki Her Millet Ayrı Telden Çalıyordu

Meclis-i Mebusan’ın Osmanlı devleti için bir felaket olduğuna ikna olan Padişah, kapatmasına karar verir. Ve 28 Şubat 1887 tarihli muhtırasında şunları söyler:

“Meclis, devlet, memleket ve saltanat aleyhine giriştiği beklenmedik politikalarıyla dost ve düşmanın alay konusu durumuna düşmüştür. Milletin vekilleri ve memleket çakırlarının hizmetçileri olması lazım gelen mebuslar, paraya olan aç gözlüklerinden bir takım nüfuzlu kişilerin dalkavukları kertesine düşmüşlerdir. Hıristiyan mebusların her birisi, kendi milletlerinin emel ve maksatlarını yürürlüğe koymaya pek çok çalışıyorlardı. Ermeniler, Ermenistan hakkında nutukları çekiyorlar; Rumlar da Tırhala[6] ve diğer yerler hakkında isteklerini yaptırmaya girişerek Meclis’in içinde, vekillere emretmeye cesaret etmişlerdir. Mebusan Meclisi, devlet ve memleketin gelişmesine yarayacak yerde az zaman içinde birçok zararın meydana çıkmasına sebep oldu. En sonunda memleketin maddi ve manevi gücünü felç eden Rusya savaşına sebep olmakla sonuçlanmıştır. Bir müddet daha devam etmiş olsaydı, daha pek çok zararlar gittikçe büyüyüp korkunç şekil alacağını tahmin etmek güç değildir.

Allah korusun, memlekette, nifak tohumları ve aldatmalar öylesine gelişir. Öylesine genişlerdi ki her tarafta karışıklıklara ve ihtilaller çıkmasına sebep olurdu…İşte henüz tecrübesiz ve memleketin gerçek yararlarının neler olduğunu tam olarak kavramamış ve bir taratan da birçok fesatçı ve sinsi düşmanların hile ve desiselerine kapılarak devlet ve millet için esaslı tehlike sebepleri olan bir takım maddelerini, bilerek veya bilmeyerek, mutlak ve gelişme sebepleri sanan kişilerin elinde,Kanun-i Esasi’nin zararlı ve tehlikeli bir silah olduğu görüldüğünden, Meclis’in süresiz olarak tatiline, saltanat ve devletin hayat ve huzuru adına zaruret duyulmuştur. “[7]

4.Meşrutiyeti Dayatanlar İngilizler Olmasına Rağmen Meşrutiyeti Başarısız Olsun Diye Baltalayanlar da İngilizler’di

Osmanlı Devleti’ni çok yakın takibe alan ve her defasında fitne ve fesatlarla kadın ve para ile yöneticileri elde etmeye ve gayri Müslimleri aleyhte kullanmaya çalışan İngilizler, Meşrutiyet’in iyi bir şekilde işleyişinin de kendi felaketleri olacağını bilmekte idiler. Bunun için her türlü hile ve desise ile Osmanlı’da siyasi istikrarı baltalamaya çalışmışlardır.

İngiliz casusu Fitz Maurice de 25 Ağustos 1908 tarihindeki Londra’ya gönderdiği raporunda, aynı endişeleri dile getirmiş, Osmanlı Meclis-i Mebusan’ındaki gayri Müslim mebusları tavlayarak Meşrutiyet’in işleyişini baltalamaya çalışmıştır. [8]

[1] https://sorularlaislamiyet.com/bediuzzamanin-abdulhamide-karsi-tutumu-nedir

[2] BOZDAĞ, İsmet, Sultan Abdülhamid’in Hatıra Defteri, s.91

[3] BOZDAĞ, İsmet, Age,s.82.

[4] AYDIN, Mehmet, Yöneticiler İçin Yeni Bir Bakış II. Abdülhamid Han’ın Liderlik Sırları,s.141

[5] AYDIN, Mehmet, Age,s.138

[6] Tırhala (Yunanca: Τρίκαλα “Trikala”) Yunanistan’ın Teselya bölgesinin en önemli kentlerinden biri ve aynı ismi taşıyan ilin (nomos) merkezidir.

[7] AYDIN, Mehmet, Age,s.138-139

[8] AYDIN, Mehmet, Age,s.141-142

Share
#

SENDE YORUM YAZ

2+7 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Yeşil Artvin Derneği Ne Açıklama Yapacak Merak Ediyorum

    20 Şubat 2018 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    Uzun zamandır sessizliğe gömülen Yeşil Artvin Derneği sessizliğini bozuyormuş. Dernek tarafından yapılan açıklamaya göre 21 Şubat 2018 Çarşamba günü saat 17.30’da Halitpaşa Meydanı’nda basın açıklaması yapılacakmış. İnanın çok merak ediyorum bu açıklamayı. Bunca yaşananlar karşısında sessizliklerini koruyan bir tek açıklama dahi yapmayan derneğin şimdi açıklama yapması bana oldukça ilginç geldi. Evet, anlıyorum bu açıklamanın içeriği iki yıl önce Şubat ayında yaşanan Cerattepe olaylarının yıldönümüne ilişkin olacaktır ancak bugüne kadar sessiz ...
  • Dünden Bugüne Afrin

    19 Şubat 2018 Erhan Kırmızı, Köşe Yazıları

    Tarihi Hititlere, M.Ö. 1000’lere kadar uzanan ve önemli tarihsel kalıntıları barındıran Afrin çok erken dönemde, Kudüs’ün de fethedildiği 637 yılında Müslümanların hâkimiyetine girdi. Osmanlı döneminde Afrin Kilis’e bağlı bir kaza konumundaydı.   Afrin Misak-ı Milli sınırları içinde yer almaktadır. Afrin Birinci Dünya Savaşı’nda dahi kaybedilmemiş bir bölge idi. 30 Ekim 1918’de Mondros Mütarekesi imzalandıktan sonra, Osmanlı birliklerinin Afrin-Tel-Rıfat-Azez hattında hakimiyeti vardı. Milli Mücadele döneminde 1920-1921 aralı...
  • Trabzon Lobisi Tüneli, Allah’da Kar Yağışını Geciktirdi

    19 Şubat 2018 Köşe Yazıları, Tolga Gül

    Sizin hesabınız var ise Trabzon Lobisi Allah’ın da bir hesabı var. Siz, Artvin üzerinden çeşitli hesaplar yaparak Artvin halkını sıkıntıya sokarsanız Cenab-ı Allah’ta Artvin’e başka bir rahatlık verir. Şuan içinde bulunduğumuz durum tam da bu sözleri içeren bir durum. Ekim 2010 tarihinde temeli atılmıştı Hopa Dağı Cankurtaran Tüneli’nin temeli. Dönemin Denizcilik Haberleşme ve Ulaştırma Bakanı, bugünün Başbakanı Binali Yıldırım temel atmıştı. Binali Yıldırım o gün konuşurken; “Bu Babamın Yoludur, Yolu Neşe Yoludur. Bu babamın yoludur/ Yolu n...
  • Artvin’de Zor Coğrafyada, Zor Siyaset, Zor Medya İlişkileri…

    19 Şubat 2018 Köşe Yazıları, Selim Çiftçi

    Artvin ve ilçeleri gerek fiziki açıdan, gerek sosyal açıdan, kültürel değerlerini ihraç etme açısından, turizme açılma açısından, İktidarın yaptıklarını anlatamama zorlukları açısından hülasa her açıdan müstesna bir ilimizdir. Şimdi bu paragraftaki maddeleri tek tek ele alalım. -Kırık engebeli arazi olması açısından yatırım yapma zorluğu. Ama buna rağmen ülkemizin nüfusuna göre en çok yatırım almış ili olduğunu biliyorum. -Efendim barajlar varda ondan yatırımın çoğu burada gözüküyor. Hayır değerli kardeşlerim. Mesela Ardahan da, Erzur...